Jigjiga (Caasimada Online) – Ciidammada milatariga ee dalka Itoobiya oo maalmihii u dambeeyay gacanta ku hayay ammaanka magaalada Jigjiga ayaa dadka shacabka ah u diidan in ay ka baxaan magaalada, sida ay BBC-da u sheegeen dad deegaanka ku sugan oo ehelkooda laga soo celiyay duleedka magaalada. Waxaa jira warar sheegaya in dadka kali ah ee loo ogol yahay in ay magaalada ka baxaan ay yihiin dadka aan Soomaalida ahayn ee muruq maalka ka ahaa magaalada een nolosha kale ku haysanin. Waxaa furan ganacsiyo badan, waxaana la qorshaynayaa in shacabka magaaladu ay mar kale nadiifin ka bilaabaan waddooyinka magaalada. Qaar ka mid ah shacabka Soomaalida ah iyo kuwa aan Soomaalida ahayn ayaa shalay billaabayn in ay isla nadiifiyaan waddooyinka Jigjiga. Dawladda ayaa dadaal ugu jirta in ay noloshu caadi ku soo noqoto, inkastoo ay wali taagan tahay hubaanti la’aantii siyaasadeed. Isha: BBC Somali

ADDIS ABABA/DUBAI (Reuters) - When the leaders of Ethiopia and Eritrea embraced in Asmara last month, promising to end the two-decade-old state of war between their two countries, it looked like a sudden breakthrough. Source: Hiiraan Online

The inaugural conference on combatting the illicit smuggling of charcoal was held at the Combined Maritime Forces (CMF) headquarters in Bahrain on 23 July 2018. Source: Hiiraan Online

Mogadishu (HOL) - The Somali government is actively seeking to recruit a new governor for the central bank, taking out an ad in The Economist, an internationally published English-language weekly magazine that focuses on business and finance. Source: Hiiraan Online

When Hodan Osman, M.C./M.P.A. Mason Fellow 2018, arrived in Cambridge last summer, she knew exactly what she was looking for. After spending nearly five years working in Somalia’s fledging government, the former banker had three things in mind. Source: Hiiraan Online

Ottawa (Caasimadda Online) – Ra’isulwasaaraha dalka Canada Justin Trudeau ayaa markii ugu horeysay ka hadlay khilaafka kala dhaxeeyo dowladda Sacuudi Carabiya. Ra’isulwasaaraha Canada ayaa sheegay in wadankiisa uu xogga saarayo sidii loo difaaci lahaa Xuquuqul Insaanka. Justin oo Saxaafadda la hadlay ayaa si cad u sheegay in mowqifka dowladiisa ee Xuququul Insaanka uu yahay mid aan gambad laheyn oo ay ka shaqeenayaan si qarsoon iyo si aan qarsooneyn. Wuxuu intaas ku daray “ ma dooneyno inaan dowladda Sacuudiga la yeelano xiriir daciif ah… balse waxaan sii wadi doonaa inaan tilmaamno dhibaatooyinka ka dhanka ah xuquul Insaanka haddii ay ka dhici lahaayeen Sacuudiga iyo meel ka baxsan”. Sidoo kale Justin ayaa saxaafadda u sheegay in wasiirka Arrimaha Debadda Canada Chrystia Freeland ay wada hadleyn dhigeeda dalka Sacuudiga Cadil Jubeyr Maalintii talaadada aheyd inkastoo uusan wax faahfaahin ah ka bixin kulankaas iyo waxyaabaha kasoo baxay. Hadalka kasoo baxay Ra’isulwasaaraha Canada ayaa kusoo aadayo xilli ay dowladda Sacuudiga sare usii qaaday xiisadda labada dal u dhaxeyso iyadoo dadkeeda ku amartay inay deg deg uga soo baxaan Canada. Dowladda Sacuudiga ayaa sidoo kale diiday in wax wada hadal ama dhexdhexaadin ah aan laga gelin karin arrinta kala dhaxeyso dalka Canada waxayna taas badalkeeda dowladaha Jaamacadda Carabta ugu baaqday inay xiriirka u jaaraan Canada. Dowladaha baaqaas ka jawaabay ayaa waxaa ugu horeeyey Soomaaliya, Jabuuti, Cumaan iyo Kuwait oo si rasmi ah u sheegay inay xiriirka u jareen Canada. Caasimada Online Xafiiska Ottawa Caasimada@live.com

Addis ababa (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya deegaanka Soomaalida Ethiopia gaar ahaan degmada Dhagax-buur ayaa sheegaya in halkaasi ay ka taagan tahay xiisad u dhexeysa ciidamada Liyuu Boolis iyo kuwa Militeriga Ethiopia. Labada ciidan ayaa lasoo sheegayaa inay isku horfadhiyaan deegaanka isla markana aad looga cabsi qabo dhaqdhaqaaq ay wadaan labada dhinac. Is horfadhiga iyo colaada saaka ka dhextaagan ciidamada Liyuu Boolis iyo Militeriga ayaa waxa ay ka dambeysay xiisada ka dhalatay gacan ku dhigista Madaxweyne hore Cabdi Maxamed Cumar oo hada la soo sheegayo inuu ku jiro xabsi guri ku yahay magaalada Addis Ababa. Dadka deegan ayaa sheegaya in ciidanka Liyuu Boolis ay aad uga gadoodeen qaabkii Ciidanka Militeriga Ethiopia ay magaalada Jigjiga uga kaxeeyeen Cabdi Maxamuud Cumar, waxaana labadan dhinac ay yihiin kuwo is hor fadhiya. Dadka deegaanka ayaa soo sheegaya in mar walba laga baqdin qabo in dhinacyadan uu dagaal dhexmaro, maadaama dadaalo badan oo la sameeyay lagu guul dareystay in la kala qaado. Geesta kale, waxaa saacadihii lasoo dhaafay caadi ku soo laabtay ganacsigii iyo isu socodkii magaalada Jigjiga oo todobaad marti gelisay xiisad colaadeed oo sababtay khasaare nafeed iyo mid hantiyadeed. Caasimada Online Xafiiska Addis ababa Caasimada@live.com

Gaza (Caasimadda Online) – Ra’isulwasaaraha Maamulka Yahuuda Benjamin Netanyahu ayaa xalay kulan deg deg ah isugu yeeray Taliyaasha ciidamada kala duwan. Kulankaan deg deg ah ayaa waxaa kasoo qeybgalay Wasiirka Difaaca Yahuuda Avigdor Lieberman iyo dhammaan hoggaamiyaasha ciidamada Militariga kadib markii ay cirka isku sii shareertay xiisadda ka taagan Magaalada Gazza ee dhulka Reer Falastiin ee xoogga lagu heysto. Iska hor imaadyo xooggan ayaa maalmihii ugu dambeeyey magaalada Gazza ku dhex marayey ciidamada Israa’iil iyo ururka iska caabinta Xamaas, waxaana iska hor imaadyadaas ku shahiiday seddex qof oo Falastiiniyiin ah halka ay ku dhaawacmeyn tobaneeyo kale. Kulankaan deg deg ah ayaan laga soo saarin wax warbixin ah waxaana muuqato in culeys weyn uu soo fuulay Maamulka Yahuuda. Dhinaceeda Xarakada Xamaas ayaa ku hanjabtay in la joogo waqtigii loo aari lahaa dhigga Shuhada ay daadisay Israa’iil. Afhayeen u hadlay Xamaas oo lagu magacaabo Fowzi Barhuum ayaa sheegay inay Xamaas ka go’an tahay sii wadista dagaalka lagula jiro Yahuuda xogga ku heysato dhulka reer Falastiin. Mas’uul kale oo ka tirsan Xamaas oo la hadlay Al-Jaziira ayaa sheegay inay iska caabin doonaan culeys kasta oo kaga imaado Yahuuda isla markaasna aysan gacmaha ka laaban doonin duqeymaha ay wado. Caasimada Online Xafiiska Gaza Caasimada@live.com

Two MPs from Garissa have asked the Teachers Service Commission (TSC) to post more female teachers to girls only schools so as to enable them address their issues. Source: Hiiraan Online

Adis Ababa (Caasimadda Online) – Madaxweynaha Maamulka Jubblanad Axmed Madoobe ayaa lagu amray inuu si deg deg ah uga baxo Magaalada Adis Ababa ee Caasimadda dalka Itoobiya. Dowladda Itoobiya ayaa Axmed Madoobe u sheegtay inuu si deg deg ah isaga baxo Adis Ababa kadib markii la isku qabtay arrinta la xiriirta deegaanada Soomaalida Itoobiya oo maalmahaan ay ka taagenyd khalalaaso siyaasadeed. Axmed Madoobe ayaa Adis Ababa u tagay sidii uu u dhex dhexaadin lahaa dowladda Itoobiya iyo maamulka deegaanada Soomaalida Itoobiya balse wuxuu cadaadis xoog leh kala kulmay dowladda Itoobiya oo u sheegtay in arrintaan ay u taalo dowladda federaalka Itoobiya. Sida ay horey ugu akhrisateen wararkeenii hore Sarkaal ka tirsan Madaxtooyada dowladda Itoobiya ayaa Axmed Madoobe si cad ugu sheegay inuu arrimahaas faraha kala baxo haddii kale ay dowladda Itoobiya tallabo ka qaadi doonto. Sida ay Caasimadda Online u xaqiijiyeen xubno la socday Axmed Madoobe, dowladda Itoobiya ayaa u sheegtay in go’aanka ismaamulka Soomaalida Itoobiya ay leedahay dowladda Federaalka ee dalkaas isla markaasna aan lagala tashan doonin Axmed Madoobe. Wareegto kasoo baxday Xafiiska Ra’isul wasaare Abiy Axmed ayaa waxaa Golayaasha maamulka Soomaalida Ethiopialagu wargaliyay in wixii khuseeya arrimaha maamulka ay kala tashan doonaan Wasiirka warfaafinta dowlada Ethiopia Axmed Shidde. Golayaasha maamulka ayaa waxaa lagu wargaliyay in mudada lagu guda jiro marxalada cakiran ay howlaha xiisada iyo go’aan ka gaaristeeda kala xiriiri doonaan Wasiir Axmed Shidde oo mudadaasi kasii howlgali doona magaalada Jigjiga. Sidoo kale, Ra’isul wasaare Abiy ayaa Golayaasha u cadeeyay in Wasiirka warfaafinta dowlada Ethiopia Axmed Shidde uu taagan yahay booskiisa, isla markaana ay muhiim tahay in lagu dabafeylo. Caasimada Online Xafiiska Adis Ababa Caasimada@live.com

As a child, Halima Aden loved to eat mud. Source: Hiiraan Online

Twenty seven graduates have benefitted from an educational programme in law and community leadership. Source: Hiiraan Online

Five Kenyan soldiers were killed in an attack claimed by the Somali group al Shaabab in Lamu County on Kenya’s north coast on Wednesday, a senior official said. Source: Hiiraan Online

Muqdisho (Caasimadda Online) – Wararka aan ka heleyno qeybo kamid magaalad Muqdisho ayaa waxa ay sheegayaan in Shalay galab lagu arkay qeybo kamid ah Isgooysyada muqdisho ciidammadii Nabad sugidda ee dhawaan laga qaaday Isgooysyada. Ciidammada Isgooysyada lagu arkay ayaa ku labisnaa dharka ciidammada Booliska Soomaaliya, dhawaanna ciidammadii Nabad sugidda muqdisho waxaa lagu daray Booliska. Meelaha lagu arkay ciidankan waxa kamid ah Isgooysyada Taleex iyo Dabka ee Muqdisho. Ciidamadan ayaa waxaa la sheegay inuu taliye uyahay Taliyaha ciidamada Asluubta Soomaaliya Jeneraal Sulub Axmed Fariid. Askarta la keenay Isgooysyada Muqdisho ayaana la ogeyn qaabka ay wax uga badali doonaan amaanka Caasimadda. Magaalada Muqdish ayaa muddo gaaban waxaa isku badbadalay amnigeeda ciidamo kala duwan oo isugu jiro Nabadsuhid, Militari iyo Boolis. Dhawaan ayey aheyd markii Madaxweyne Farmaajo uu amray in la furo jidadka Muqdisho isla markaasna laga qaado ciidamada ku sugan oo ahaa kuwa ka tirsan ciidamada Xasilinta oo uu markii dambe Madaxweynaha kala diray dhamnaantood. Khilaaf xoog leh ayaa ka dhashay markii ciidamada xasilinta la kala dirayey waxayna markii hore amar ka qaadan jireyn Ra’isulwasaaraha Soomaaliya Xasan Cali Kheyre. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Rashida Tlaib’s opposition to President Donald Trump began while he was still candidate Trump and before she decided to run for Congress. Source: Hiiraan Online

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibada Xukuumadda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad ayaa sharaxay muhiimada Warsaxaafadeed maalin ka hor Wasiiradiisu ay soo saartey. Warsaxaafadeed ayaa waxaa qeyb ka ahaa in Xukuumadda Soomaaliya ay adkeyneyso mowqifka Sacuudiga ee khilaafka kala dhaxeeyo dowladda Canada,waxaana u muuqatay in dowladdu taageertay Sacuudiga. Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibada Xukuumadda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad ayaa sheegay in xukuumaddu aysan sigaar ah u taageerin Sacuudiga laakin mowqifkoodu uu yahay in xal la gaaro. Waxa uu sheegay Wasiirku isaga oo la hadlayey Idaacadda BBC-da in dowladda Soomaaliya aysan shaacin hadalo ay ka caroon karto dowladda Canada balse ay csdeysay in khilaafka Sacuudiga iyo Canada wadahadal lagu dhameeyo. Dad badan oo siyaasada la socda ayaa dowladda Soomaaliya waxa ay ku dhaliilern Warsaxaafadeedkii ka soo baxsy Wasaaradda Arrimaha dibada,isla markaana ay faraha la gasho arrimaha labada dowladood ee Sacuudiga iyo Canada. Gudaha asbuuca aan ku jirno Wasiirka Arrimaha dibadda Sacuudiga, Adel al-Jubeir, waxa uu Canada ku eedeeyey faragalin arrimaha gudaha ah iyadoo Canada ay adeegsanayso dad u dhaqdhaqaaqa xuquuqda haweenka oo ku sugan Sacuudi Carabiya. Sidoo kale, iyadoo arrintaa ka falcelinaysa, xukuumadda Riyaad waxay eriday safiirkii Canada waxay kaloo hakisay iswaydaarsiga barnaamijyada dhanka waxbarashada. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Prime Minister Justin Trudeau says that Canada will continue to speak out “clearly and firmly” on human rights around the globe, refusing to back down in an escalating dispute with Saudi Arabia sparked by Ottawa’s criticism over the detention of activists in that country. Source: Hiiraan Online

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxamed Cumar Macalin, oo ahaa Xoghayihii Joogtada ee Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Masiibooyinka ee xukuumadda Soomaaliya ayaa shaaciyay inuu is-casilay. Warqadda iscasilaadda, ayuu mas’uulkan sabab uga dhigay go’aankiisa dhibaatooyin uu sheegay inuu kasii wadi wayaay shaqadda. Laakiin, macluumaad hoose ayaa sheegaya in Xoghaye Maxamed uu is-casilay kadib markii Xafiiska Hanti-dhowrka guud uu kusoo furay baarista Kiis la xiriira musuq-maasuq maaliyadeed. Waxaa soo galay baaritaan lagu hayo Agaasiimiha Waaxda dib u dejinta Wasaaradda, Daahir Maxamuud Nuur kaasoo todobaadkii tagey la xiray kadib markii lagu soo eedeeyay inuu lunsaday $84,000 oo dollar. Xogta ayaa intaasi ku dareysa in Xoghayaha is-casilay si xariga looga sii daayo Daahir u gudbiyey Dukuminti laga soo saarey Wasaarada kaasoo Hanti-dhowrku ogaadey inuu been abuur yahay, talaabadaan ayaa Wasiirka cusub ee wasaaradda ka warhayn. Maxamed Cumar ayaa Daahir Maxamuud waxay yihiin qaraabo dhaw iyadoo xarigii Agaasime waaxeedkaan kadib baaritaano soo galeen xoghayahaan. Xoghayaha is casiley ayaa wararku sheegayaan in Waraaq laga dhigey garoonka diyaardaha Muqdisho isagoo aan ka bixi karin magaaladaas. Xariga Daahir ayaa dhaliyay muran, waxaana xabsiga loo dhigay Saraakiishii ciidanka ee isaga soo xirteu, iyadoo maxkamadda gobolka Banaadir ay sheegtay in wadadii loo maray xarigiisa ay ahayd mid aan sharciga waafaqsaneyn. Baaritaanada sida xowliga ku socda ee uu wado xafiiska Hanti-dhowrka qaranka ee lagu hayo Wasaaradaha iyo mas’uuliyiinta ka shaqeeya ayaa waxaa amray Madaxweyne Farmaajo. Tallaabadan ayaa ka dambeysay markii la waayay dhawaan lacag badan, oo lagu qiyaasay labo Milyan oo dollar taasoo loogu tala-galay howlgalkii xasilinta caasimadda iyo mushaarka ciidamada. Waxaa la filayaa in dhawaan la isagu yeero Saraakiisha iyo Taliye-yaasha Ciidamada ee maamulayay dhaqaalahan la lunsaday, oo qeyb ka ah kiisaska musuq-maasuqa ee mudooyinkii dambe soo ifbaxay. Soomaaliya ayaa mar walba safka hore ka gashay dalalka ugu musuq-maasuqa badan caalamka, waxaana uu Ra’iisul Wasaare Khayre marar badan ku celiyay inuu la dagaalamayo musuq-maasuqa jilbaha dhulka u dhigay horumarka dhaqaale ee dalka. Xigasho: Garowe Online.

Muqdisho (Caasimadda Online) – Dhacdo aad loola yaabay oo si weyn looga hadal haayo Waqooyiga magaalada Muqdisho ayaa qabsatay sarkaal ka tirsan ciidamada Taraafikada wadooyinka ee dowladda federaaalka, sarkaalkaasi oo ka howlgala isgoysyada magaalada Muqdisho. Sarkaalkaan oo lagu naaneeso Oday Cabdulle ayaa xaaskiisa waxay ka dacweysay maxkamadda Al-Shabaab ee Tooro-toorow, iyadoo ka cabaneysay inuu dhigay biil la’aan, hase ahaatee AL-Shabaab ayaa tab cajiib ah u adeegsatay qabashada sarkaan xili uu howshiisa kala hagida gaadiidka ku guda jiray. Labo nin oo ka tirsan Al-Shabaab ayaa ku diyaarsanaa goobta uu ka howlgalayay, waxaana marka hore laga soo wacay taleefanka, loona sheegay waxa laga rabo, iyadoo lagu amray in uu soo raaco labada nin ee goobta ku diyaarsaneyd oo ku socday Mootada nooca dheereeya ee seddax qaadka ah, wuxuuna askariga taraafikada uu si degan u aqbalay hadalka taleefanka loogu sheegay. Sarkaalka oo dharkiisa taraafikada labisan ayay ku kaxeysteen labada nin ee Al-Shabaab usoo direen, waxaana la geeyay maxkamadda deegaanka Toora-toorow ee gobolka Sh/hoose, halkaasi oo qaadigii maxkamadda la horgeeyay. Markii loo sheegay sababta lagu soo dacweeyay iyo in xaaskiisa ka cabaneyso biil la’aan ayaa waxaa uu qaadigii u sheegay in ay been sheegeyso xaaskisa, bil walbana uu biilkeeda siiyo. Nasiib wanaag waxaa marqaati fur u noqday sarkaalka dacweysan fariimaha adeega EVC ee lacagta la iskugu tuuro oo taleefankiisa laga dhex helay bil walbo inuu u diri jiray 150 dollar. Sidaasina loogu waayay eedeymaha xaaskiisa usoo gudbisay. Qaadigii Shabaab ayaa ku dhawaaqay in Oday Cabdulle oo ka tirsan ciidamada taraafikada uu wax danbi ah laheyn, isla markaana lagu celiyo goobtii uu ka howlgalayay ee laga soo qabtay, waxaana la keenay halkii laga qaaday isagoo labisan dareyska ciidamada taraafikada, iyadoo aan wax dhibaato ah la gaarsiin. Qaadiga maxkamadda ayaa ciidamadii soo qaaday Oday Cabdulle u sheegay in uu yahay aabe caruurtiisa u shaqeysta, lana taaban karin, si nabadgelyo ahna loo geeyo meeshii laga soo kaxeeyay. Arrintaan ayaa dad badan la-yaab ku noqotay, iyadoo la ogyahay in al-shabaab ay ugaarsadaan cid kasta oo dowladda ka tirsan ama raad ku leh. Inta badan dadka shacabka ah ee ku dhaqan magaalada Muqdisho ayaa dacwooyin u aada maxkamaddaha Al-Shabaab, gaar ahaan tan Toora-toorow, una kala gar qaada dadka ka dacwooda iyo kuwa ay dacweeyaan. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’isul wasaaraha Ethiopia Abiy Axmed oo shir khaasa la yeeshay Wasiirada Xukuumadiisa ayaa kala hadlay xiisada ka taagan dhulka Soomaalida ee sii kordhineysa dhiiga daadanaaya. Ra’isul wasaare Abiy Axmed ayaa Wasiirada Xukuumadiisa hordhigay sida laga yeeli lahaa xiisada waxa uuna kala tashtay inay muhiim tahay in arrinta xiisada DDSI ay xukuumada u wakiilato xubin ka tirsan Wasiirada waxaana leysku raacay in loo xilsaaro Wasiirka warfaafinta dowlada Ethiopia. Intaa kadib Wareegto kasoo baxday Xafiiska Ra’isul wasaare Abiy Axmed ayaa waxaa Golayaasha maamulka Soomaalida Ethiopialagu wargaliyay in wixii khuseeya arrimaha maamulka ay kala tashan doonaan Wasiirka warfaafinta dowlada Ethiopia Axmed Shidde. Golayaasha maamulka ayaa waxaa lagu wargaliyay in mudada lagu guda jiro marxalada cakiran ay howlaha xiisada iyo go’aan ka gaaristeeda kala xiriiri doonaan Wasiir Axmed Shidde oo mudadaasi kasii howlgali doona magaalada Jigjiga. Sidoo kale, Ra’isul wasaare Abiy ayaa Golayaasha u cadeeyay in Wasiirka warfaafinta dowlada Ethiopia Axmed Shidde uu taagan yahay booskiisa, isla markaana ay muhiim tahay in lagu dabafeylo. Si kastaba ha ahaatee, arrintaani ayaa muujineysa in Dowlada Ethiopia ay iska fogeyneyso faragalin iyo eedeymo kaga imaada dhanka Soomaalida Ethiopia. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Crisaaq Cumar Maxamed oo mar soo noqday wasiirka Amniga xukuumadii hore ayaa si caro leh uga hadlay haddal uu Wargeyska Foreign policy siiyay Korneel ka tirsanaa ciidamada nabad ilaalinta AMISOM. Xildhibaan C/risaaq Cumar oo u waramaayay Idaacada Mustaqbal ee magaalada Muqdisho ayaa sheegay in uu aad uga xun yahay haddalka kasoo yeeray Korneelka oo uu tilmaamay inay sharaf dhac ku tahay Qaranimada Somalia. Waxa uu sheegay in hadalka kasoo yeeray Korneelka uu meesha ka saarayo rajadii laga qabay ciidamada AMISOM qeybtooda ka socda dalka Ugandha. Waxa uu tilmaamay in Ugandha aysan ka fileynin inay u gafto Somalia isla markaana ku tilmaanto sida xayawaanka doofaarka oo kale. Xildhibaan Crisaaq Cumar, oo xogta ku jirta warbixinta wargeyska Foreign Policy kusheegay mid wax badan ay ka jiraan ayaa haddana muujiyey sida uu uga xun yahay in hadal sidaas u qallafsan ay AMISOM u adeegsato warbaahinta. “Wargeyska waxa uu qoray ayaa i dhibaaya waayo Somalia maaha in lagu sifeeeyo xeywaan kan ugu xun oo aan sharaf u aheyn dal” Sidoo kale, warbixintan Foreign Policy oo ciwaan looga dhigay “Soomaaliya waa dal aan ciidan lahayn” ayaa waxa ku jiray in xubno katirsan dowladda Soomaaliya ay kulug leeyihiin xasilooni la’aanta dalka. Waxa kale oo ku jiray xigashooyin kale oo ay Amanda Sperber, sheegtay in ay ka soo xigatay madax kamid ah dowladda Soomaaliya iyo dowlado farabadan oo Soomaaliya ku leh saldhigyo ciidan iyo saraakiil ammaan. Si kastaba ha ahaatee, Waregeyska Foreign policy, oo ay warbixintan ku daabacday gabar u shaqeysa oo fadhigeedu yahay Muqdisho laguna magacaabo Amanda Sperber, ayaa si qallafsan u qaatay xigasho dad badan ka yaabisay, taas oo si toos ah ugu gefeysay shacabka iyo dowladnimada Soomaaliyeed. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar hoose ayaa sheegaya in Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya Maxamed Mursal Sheekh C/raxmaan uu wado qorsho lagu soo koobayo fadhiyada baarlamaanka Somalia. Guddoomiye Mursal ayaa la sheegay inuu doonayo in aad loo yareeyo kulamada baarlamaanka si xukuumada Somalia ay uga badbaado Mooshino iyo khilaafyo kaga imaada dhank Xildhibaanada baarlamaanka. Waxaa la xaqiijiyay in Guddoomiye Mursal uu dheereyn doono dib u dhacyo la qorsheeyay in lagu sameeyo kulamada caadiga ah ee uu yeelan jiray baarlamaanka, waxaana lasoo sheegayaa in qorshahaasi uu yimid kadib koror ku yimid Mooshinada Xildhibaanada mucaaradka. Xogtu waxa ay tibaaxeysa in qorshahaani uu horboodayo Ra’isul wasaaraha xukuumada Somalia Xasan Cali Kheyre oo uu khilaaf siyaasadeed kala dhexeeyo Xildhibaano ka tirsan garabka mucaaradka. Sidoo kale, Kheyre ayaa walaac ka qabo kacdoon kaga imaada dhanka Xildhibaanada mucaaradka oo iyagu goor sii horeysay ku goodiyay inay xilka ka tuuri doonaan Ra’isul wasaare Kheyre oo ay u arkaan inuu caqabad ku yahay danahooda siyaasadeed, waxa uuna arrintaasi u arkaa inuu kaga badbaadi karo yareynta fadhiyada baarlamaanka si wakhtigiisa uu u dhameysto. Ma cadda sida uu ku dhaqan gali doono qorshaha Ra’isul wasaare Kheyre iyo Guddoomiye Mursal ay ku doonayaan inay ku cuuryaamiyan kulamada baarlamaanka. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Iyadoo uu sii xoogeysanaayo khilaafka diblumaasiyadeed ee ka dhexeeya dowladaha Sacuudiga iyo Canada ayaa waxaa go’aan sii xoojinaaya khilaafka ku dhawaaqay Dowlada sacuudiga. Dowlada Sacuudiga oo ka duuleysa khilaafka ayaa ku dhawaaqday in bukaanada u dhashay dalkeeda aan lagu soo daweeyn karin wadanka canada. Boqortooyada ayaa sheegtay in ay bukaanada ku jira isbitaalada ku yaal wadanka Canada laga soo saari doono si ay daweyn caafimaad loogu geeyo dalalka Kale. Wasiirka Arimaha dibeda sacuudiga Adel al-Jubeir ayaa sheegay in bukaanada dalkiisa mardanbe daaweyn caafimaad aysan ka dalban doonin wadanka Canada, waxa uuna sheegay in Canada ay halis ku tahay bukaanada ku jira isbitaaladooda. Wasaarada ayaa sheegtay inay kaalin weyn ka qaadan doonto sida bukaanada looga saari lahaa isbitaalada iyadoo la maraayo sharciyada u yaala dalka Canada. Sidoo kale, Saraakiil ka tirsan wasaarada arimaha dibeda sacuudiga ayaa warbixintaan waxay u xaqiijiyeen wakaalada wararka ee sacuudiga ee Saudi press agency SPA. Dowlada Canada ayaa dhawaan sheegtay in ay ka walaacsan tahay shaqsiyaadka u ololeeya xuquuqda aadanaha ee dowlada sacuudiga ay xirtay taasi oo keentay in boqortooyada ay caro ka muujiso warkaasi. Arrintaan ayaa cirka kusii shareertay khilaafka diblumaasiyadeed ee labada dal, iyadoo wadamo dhowr ah ay la kala safteen labada dal. Caasimada Online Xafiiska Muqdisho Caasimada@live.com

Qaybtaan waxay la socotaa middi ka horraysay. Waxay dhamaystiraysaa dhibatooyinka Jabuuti ooga soo fool leh quwadaha shisheeye ee xeebaheeda laga wada kireeyay. Waxaa noo danbaysay in Jabuuti oo dhul ahaan labo jeer wax ku dhow ka yar gobalaka Mudug (Mudug waa 60,000km2 hala Jabuuti ay tahay 23,200KM2) ay xeebaheeda isugu keentay, Shiine, Maraykan, Faransiis, Japan iyo Sacuudi Carabiya. Waxaan soo sheegnay in Shiine deyn xad dhaaftay ku yeeshay Jabuuti ilaa haddana oo mid kale siinayo taasoo looga shaki qabo inuu ku doonayo la wareegidda gacan ku haynta xeebaha Jabuuti marki ay bixin waydo qaanta. Waxaan maraynay in Shiine iyo Maraykan oo Jabuuti ku leh saldhigyo ciidan oo isu jiro 6 mayl kaliya ay billaabeen isku eedayn daandaansi. Siyaasiyiinta iyo saraakiisha ciidamada Maraykanka ugu sarrayso ayaa walaac weyn ka muujiyay damaca Shiinihu kuu doonayo in gacanta ku dhigo dekadaha Jabuuti. Jananka haysto ciidamada Afrika ee Maraykanka ayaa sheegay Shiinuhu u diidi karo Maraykanka isticmaalka dakedda haddii ay sidaan howshu kusii socoto. Shiine oo la wareego gacanta ku hayn xeebaha Jabuuti waxay, sidoo kale, ka dhigan tahay inuu isagu maamulo marinka Baab-Al-Mandan oo ah meesha 5% shidaalka adduunku uu maro. Haddii taasi ay dhacdo Maraykan iyo xulufadiisu waxay marti u noqonayaan Shiinaha, oo aanan keeni doonin kaliya inuu kaga adkaado tartarnka ka dheexeeye, ee sidoo kale keeni doonto inuu isagu yeeriyo waxa meesha marayo iyo koontaroolkeeda. Arrintaas inay dhacdo Maraykan dhimasho oogama duwana. Inkastoo aysan hadda muuqan tallaabooyin u furan oo arrintaas uu ooga hortagi karo, haddana Maraykanku wuxuu ku jiifaa walwal joogta ah oo uu ka qabo is balaarinta Shiinaha ee Geeska Afrika. Xataa haddii uusan dhex marin dagaal hubaysan, mid siyaasadeed ee u dhaxeeyo labada dal ee adduunka ugu tunka weyn ku filan inay baabi’iso Jabuuti. Waddamada Carabta ee sida lama filaanka ah ugu soo biiray loollanka ayaa la tuhmayaa inay Maraykanka jaraanjaro u yihiin. Imaaraatka oo ah saaxiibka ugu dhow Maraykanka, ayay Jabuuti isfahmi waayeen. Isfahanwaagaas wuxuu keenay in Imaaraat qaado talaabooyin is xigxigo oo muuqdo kuwo uu ku doonayo inuu Jabuuti god ku rido. Tusaale, wuxuu xariir dhow la samaystay Itoobiya lacag aad u bandanna siiyay. Sidoo kale wuxuu xariir aan caadi ahayn la yeeshay Eritareeya oo ay Jabuuti dhulna isku hayaan tartan xagga badaha ahna ku jiraan. Heshiiska lama filaanka ah ee dhaxmaray Eritareeya iyo Itoobiya waxaa la sheegayaa inuu sabab u ahaa Imaaraat oo doonayo in Itoobiya isticmaasho dekadaha Eritareeya si loo wax yeelleeyo Jabuuti. Wararka aan la xaqiijin ayaa sheegayo in Imaaraatku ballanqaaday dayac tirka dakedaha Masawa iyo Casab ee Eritareeya, inuu dhiso jidku isku xiro Adisaba iyo Casamara iyo mid isku xiro Masawa iyo Makelle oo ah caasimadda gobalka Tikreega. Mashrrucaan oo sidaa su hirgalo Jabuuti wuxuu ku yahay dhabarjab naafeeyo dakhliga kasoo galo deledaeheeda taasoo adkayn doonto inay bixiso deynta lagu leeyahay. Laakiin fulinta mashruucaan wuxuu u baahanhay balaayiin lacag ah iyo waqti gaarayo tobannaan sano taasoo la ogayn sida Imaaraat oo ku ceyrtoobay dagaalka Yemen uu u fulin karo. Hasa yeeshee marki la fiiriyo hanka Itoobiya ee ah inay dalkeeda ka dhisto kaabayaasha dhaqaalaha kasoo u sahlayo damaceeda ah inay ka mid noqoto waddamada dhaqaalahoodu dhexdhexaadka yahay sanada 2025’ta iyo sidoo kale qar iska-tuurnimada Imaaraat iyo waddamada carbeed lagu yaqaan waa mid aad ugu dhow inuu fulo. Culayskaas soo fuulay Jabuuti wuxuu u ogolaan karaa Maraykanka inay gorgortan la galaan madaxda dalkaas xalna u helaan cabsida laga qabo in Shiine la wareego xeebaha Jabuuti. Sidoo kale wuxuu sii murgin karaa xaaladda Jabuuti oo waxaa suuragal ah inay Shiine si buuxdo isugu dhiibto iyadoo u fakerayso sida Imaaraatka ee ah ‘rag iska celi’. Haddii ay ka badbaado dabinka Shiinahu u dhigay Jabuuti, waxaa adag inay ka badbaaddo midka ay dhigtay Itoobiya. Qaanta uu Shiine siiyay Jabuuti afar laabkeed ayuu siiyay Itoobiya. Lacagtaan in badan oo ka mid ah waxaa lagu maalgaliyay waddoyin iyo tareen Itoobiya ku xiro Jabuuti. Hadafka mashaariicdaan waa in la isticmaalo boqollaal sano. Heshiisyada lagu galay mashaariicdaan Jabuuti qayb ayay ka ahayd sidaa darteed kama weecan karto. Haddii ay dhacdo inay is qoomaan Itoobiya iyo Jabuuti oo howlo un isku qabtaan, Jabuutina go’aansato inay xirato xudduudkeeda, Itoobiya waa xaqiiq inay isku dayi doonto inay xoog kula wareegto Jabuuti oo dhan. Arrintaas waxay u cuskan inay difaacanayso danaheeda iyo lacagta balaayiinta ah ee ka gashay dhulka Jabuuti. Sidoo kale waxay ku doodi inay Jabuuti jabisay heshiiski lagu saleeyay mashaariicdaan Itoobiya qaameeyay. Intaas waxaa dheer in dad Itoobiyaan ahi ay buux dhaafiyeen Jabuuti. 2015’ki Itoobiyaanka ku noolaa Jabuuti wuxuu ahaa 50,000 oo qof (0.16% ayay ka ahaayeen shacabka Jabuuti) inta aan la aqoon inay yimaadeen ee iska soo galay xad ma leh. Waqtigaas waddada tareenka lama dhisan mashaariicda shaqooyinka badan laga helayo ee Jabuuti ka socdana bilow ayay ahaayeen. Sidaas awgeed hadda waxaa suuragal ah inay ilaa 80 kun gaarayaan. Dadka Itoobiyaanka ah ee galo Jabuuti waxay u badan yihiin dad dago oo ku talagala inaysan soo noqon. Waxaa caasimadda ku yaallo xaafado u gooni oo gaaray inaysan cid kale ag mari karin (arrintaan ma hubo oo sheeko ayay igu soo gaartay). Lama yaqaan in dowladda Itoobiya si ku talagal ah dadkaas ugu dirto Jabuuti inay si dabiici isaga dhacdo laakiin waxaa hubaal ah in haddii tiro xooggan oo Itoobiyaan deegaan ku yeeshaan Jabuuti ay sahlanaan doonto inay Itoobiya qabsato Jabuuti. Jabuuti waxaa ku nool Canfar 40% shacabka ah. Qowmiyaddaan waxay aaminsantahay inay iyadu Jabuuti deegaan u leedahay Ciisana kaga badan tahay ee Soomaali aan ree Jabuuti ahayn xoog ku muquunisay. Tabashadaan waxay noqon kartaa mid ay Itoobiya ka faaiidaysato marki ay u diyaar garowdo duullaan ay ku qaaddo Jabuuti. Canfartu waxay ku baahsantahay Itoobiya, Jabuuti iyo Eritareeya mana leh dal u gooni, marka inay ku fakeraan yeesha dal idiin gaar ah wax la baciidsado maahan. Waxaa kaloo meesha ku jiro in Itoobiya sida ay Soomaaligalbeed oogala wareegtay Ingriiska uu qorshuhu ahaa inay Jabuuti oogala wareegto Faransiiska. 1884’ti Faransiiska iyo Itoobiya waxay kala saxiisdeen heshiis lagu dhisayo jid tareen oo kasoo baxo Jabuuti yimaadama Adis Ababa. Waa jidka hadda dib Shiinuhu u dhisay. Heshiiskaan waxaa ka mid ahaa in Faransiisku jidkaas iyo dhulkuu maro ee Jabuuti ah uu gacanta ku haynayo muddo 99 sano. Marki muddadaas dhammaato wuxuu si otomaatik ah u noqonayaa jidka iyo dhulkuu maraba mid hoos yimaada Itoobiya. Nasiib wanaag 99 ka hor ayay Jabuuti iska rogtay heeryadi guumaystaha. Laakiin Itoobiya waxay aaminsantahay in Jabuuti tahay dhul ay iyadu leedahay oo Faransiis ka xoogay ka dibka xorriyad ka siiayay. Sheegashadaas, inkastoo aannan idaacadaha ka maqal, waa mid lagu dhigo iskoollada ilaa jaamacadaha. Ugu danbayn tartanka ka aloosan Geeska Afrika wuxuu u muuqdaa mid loogu tartamo qaybsigiisa. Waddamo horay guumayste u ahaa, kuwo hadda doonayo inay wax guumaystaan iyo kuwo dano dhaqaale kaliya leh ayaa isku eryayo gacan u haynta mandhiqadda. Deegaannada Soomaalida oo ay Jabuuti ku jirto ayaa ah ugu baylahsan ee cid walba isha ku hayso oo ay is leedahay la qaybsaye ha ka qadin. Waddamada quud-darraynayo inay qaybta wax ka helaan waxaa ka mid ah Itoobiya oo isu diyaarinayso inay isu muujiso dalka aan laga tallaabsan karin. La soco qormada xigta inshallah. W/Q: Ibrahim Aden Shire ishire86@gmail.com kala soco: https://ibrahim-shire.blogspot.com/

Lamu (Caasimadda Online) – Wararka laga helayo dalka Kenya ayaasheegay in Ururka Al Shabaab ay qarax Miino ay la beegsadeen ciidamada Kenya, kasoo qasaare xoog leh gaarsiiyey ciidamada Kenya oo ku sugnaa Gobolka Xeebta ee Lamu. Qarax miinada ayaa qabsaday Gaari ay la socdeen ciidamada Milateriga Kenya ee KDF, waxaana uu qaraxu ka dhacay inta u dhaxaysa degaanada Kenyatta Forest iyo Bodheey oo ka wada tirsan gobolka Lamu. Waxaa qaraxa ku dhintayn ilaa 5 askari oo ciidamada Kenya ka mida ka tirsanaa, waxaana ku dhaawacmay Lix askari oo kale. AlShabaab ayaa sheegatay inay qaraxaasi ay ku dileen Sagaal askari oo Kenyan ah, kadib markii gaari ay saarnaayeen qabsatay Miino dhulka loogu aasay. Caasimada Online Xafiiska Lamu Caasimada@live.com