-
Content Count
215,427 -
Joined
-
Last visited
-
Days Won
13
Content Type
Profiles
Forums
Calendar
Everything posted by Deeq A.
-
390 xildhibaano gole degaan oo ku soo baxay doorasho qof iyo cod ah oo ay codeeyeen in ka badan 500,00 oo qof, kuna tartamayeen 1,600 murashax oo ka kala socday 20 urur siyaasadeed iyo16 degmo oo ku yaal gobolka Banaadir ayaa maanta lagu dhaariyay magaalada Muqdisho. Sida uu qabo Dastuurka cusub ee dhawaan la ansixiyay, Xildhibaannada Golaha Degaanka waxa ay soo dooranayaan gudoomiyeyaasha degmooyinka oo kaliyah. Munaasabadda dhaarinta waxaa goobjoog ka ahaa guddoomiyaha gobolka Banaadir, wasiiro, xildhibaano iyo guddoomiyaha Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa hambalyo iyo dardaaran u jeediyay xubnaha la dhaariyay. Ugu dambeyntii, guddoomiyaha Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha Cabdikariin Axmed Xasan ayaa sheegay in bishaan ay doorasho ka qabanayaan maamulka Koonfur Galbeed, kadibna ay xigi doonaan maamullada Galmudug iyo Hirshabeele. Guddoomiyha Maxkamadda Gobolka Banaadir Saalax Cali Maxamuud ayaa dhaariyay Xildhibaannada Golaha Degaanka ee gobolka Banaadir. Source: goobjoog.com
-
Safaaradda Itoobiya ee Muqdisho ayaa soo saartay qoraal ay ugu dabbaal-degayso 8-sannadood ee xukunka Abiy Ahmed, iyadoo ku sifeysay xiriirka Soomaaliya mid “qoto-dheer” oo ku dhisnaan “is-faham iyo barwaaqo.” Farriintan oo lagu baahiyey barta rasmiga ah ee Safaaradda ayaa u muuqata mid lagu marin-habaabinayo indhaha caalamka, maadaama ay si cad uga hor imaanayso xaqiiqada dhisidda xiriirka labada dal oo maraya meeshii ugu hooseysay. Faragelinta iyo Been-abuurka In kasta oo Safaaraddu ka hadlayso “midnimo,” haddana ficillada dowladda Itoobiya ayaa ah kuwo liddi ku ah madax-bannaanida Soomaaliya. Tan iyo markii uu soo baxay heshiiskii sharci-darrada ahaa ee lala galay Somaliland (MoU), Itoobiya waxay si bareer ah ugu xadgudubtay qaranimada dalka. Waxa kale oo xusid mudan in Safaaraddu ay hormuud u ahayd faragelintii ugu weyneyd ee Garowe, markii ay diideen inay xiraan qunsuliyaddooda halkaas ku taal, iyagoo hareer maray amarkii dowladda Federaalka Soomaaliya. Farriimaha Safaaradda ee ku saabsan “saaxiibtinimada” waa kuwo lagu qarinayo damaca gurracan ee Itoobiya ay ku doonayso inay qayb ka mid ah dhulka iyo badda Soomaaliya ku goosato. Waxay u muuqataa in Safaaraddu ay u dhaqmayso sidii xafiis borobaganda oo ka fog anshaxa dibloomaasiyadda, xilli ay dowladda Soomaaliya horay u eriday safiirkii Itoobiya una aqoonsatay Addis Ababa dal xadgudub ku ah nabadgelyada gobolka. Marka loo eego Xeerka Qaramada Midoobay (UN Charter) iyo Xeerka Midowga Afrika, mid ka mid ah tiirarka ugu muhiimsan ee xiriirka caalamiga ah waa “Ixtiraamka Madax-bannaanida iyo Midnimada Dhuleed ee dalalka”. Sidaas darteed, sharciga caalamiga ah ma jiro wax “xaq ah” oo siinaya dal deris ah inuu farageliyo arrimaha gudaha ee dal kale, ha ahaado mid siyaasadeed, mid militari, ama mid maamul, iyadoo aanu jirin oggolaansho rasmi ah oo ka yimid dowladda dhexe ee dalkaas. Source: goobjoog.com
-
Dunida aan ku noolnahay, fahamka caafimaadka maskaxda waxa uu soo maray heerar kala duwan, Mid ka mid ah xaaladahaas ugu muhiimsan waa Autism-ka (Autism Spectrum Disorder). In kasta oo ereygan inta badan loo adeegsado si la mid ah xanuunnada kale, xaqiiqadu waxay tahay in Autism-ku uusan ahayn cudur u baahan daawo, balse uu yahay hab maskaxdu u korto oo ka duwan kan dadka intiisa badan. Autism-ku waa xaalad saameysa habdhiska dareenka iyo koritaanka maskaxda. Ma ahan wax qofka ku dhaca dhalashada ka dib, balse waa sifo uu ilmuhu la dhasho. Saynisyahannadu waxay aaminsan yihiin inay tahay isku-jir ka dhasha hidde-sidayaasha qoyska (Genetics) iyo isbeddelo dhaca xilliga uurka oo saameeya sida unugyada maskaxdu isugu xirmaan. Maskaxda qofka Autism-ka qaba waxay u shaqaysaa si aad u faahfaahsan; halka qofka caadiga ah uu arko sawirka guud, qofka Autistic-ka ah waxa uu dareen gaar ah siiyaa tafaasiisha yaryar, dhawaaqyada, iyo midabada, taas oo mararka qaar ku keenta inuu dareemo culays iyo wareer xagga dareenka ah. Caqabadaha Qoyska Soomaaliyeed: Qurbaha iyo Waddanka Qoysaska Soomaaliyeed ee ku nool qurbaha, gaar ahaan Minnesota iyo dalalka Waqooyiga Yurub, Autism-ka waxaa loogu yeeraa “Cudurka Qurbaha.” Cilmi-baarisyo ayaa muujiyey in carruurta Soomaalida ay xaaladdan ku badan tahay, taas oo dhalisay cabsi iyo takoorid ka dhex dhalata bulshada. Qoysas badan ayaa ku go’dooma guryaha si ay uga fogaadaan indhaha dadka, iyagoo u arka xaaladda ilmahooda “ceeb” ama wax laga xishoodo. Dhanka kale, gudaha waddanka Soomaaliya, caqabaddu waxay ka bilaabataa fahamka. Dad badan ayaa weli aaminsan in Autism-ku yahay “jinni,” “waalli,” ama “sixir.” Tani waxay keentaa in ilmuhu waayo daryeelkii caafimaad ee uu u baahnaa, beddelkeedana la mariyo nidaamyo aan cilmi ku dhisnayn. Maqnaanshaha xarumo waxbarasho oo loogu talagalay carruurta baahiyaha gaarka ah qaba ayaa sii adkayneysa in carruurtan ay helaan fursad ay ku muujiyaan kartsidooda. Saamaynta Qoyska iyo Kaalinta Hooyada Marka uu ilmo Autism qaba ku soo biiro qoyska, culayska ugu weyn wuxuu ku dhacaa hooyada. Waa wax laga xumaado in mararka qaar aabbayaashu ay ka fogaadaan mas’uuliyadda ama ay gebi ahaanba ka tagaan qoyska markii ay u adkeysan waayaan xaaladda ilmaha. Daryeelka ilmahani ma ahan mid sahlan; wuxuu u baahan yahay teraabi (therapy) joogto ah, cunto gaar ah, iyo dulqaad aan xad lahayn. Aqbal, Faham, oo Garab istaag Si aan u dhisno bulsho naxariis leh, waa inaan beddelnaa habka aan u eegno carruurtan. Autism-ku ma ahan dhammaadka nolosha. Carruur badan oo Autism qaba waxay leeyihiin hibooyin cajiib ah; qaarkood waxay ku fiican yihiin xisaabta, xifdiga Quraanka, ama farsamada gacanta. Waxa ay u baahan yihiin ma ahan in la beddelo, balse waa in la fahmo dunidooda gaarka ah. Gunaanadkii, Maalinta Autism-ka Adduunka waa inaysan noqon maalin xus ah oo keliya. Waa inay noqotaa maalin aan ballan-qaadno inaan garab istaagno qoysaska dhiban iyo carruurta hantida noo ah. Ilma kastaa waxa uu xaq u leeyahay in lagu aqbalo sida uu yahay, loona abuuro jawi uu ku kobcin karo kartidiisa qarsoon. Source: goobjoog.com
-
Geerida waa loo wada madlan yahay, balse midda ku timid barasare Cali Jimcaale Axmed (1954 – 2026) waxa ay iiga dhigantahay geerida qof saaxiib ah oo aad iigu dhowaa. Barafasoor Cali Jimcaale Axmed waxa aan isbarannay sanadkii 2018, markaas oo aan iimayl kula xiriiray aniga oo ah arday talo raadinaya. Xilligaas, sanad ama labo sano ka hor, ayaan waxa aan magaciisa ku bartay warqaddiisa buugga noqotay ee “Day Break is Near, Won’t You Become Sour?” iyo gorfayn (Suturing Somali Wounds) uu ka qoray sheekafaneedda Guban ee uu qoray Cabdiladiif Cige. Waxa uu ahaa qof aan ku bartay ixtiraam iyo dad jacayl. Sida jawaabtiisa koowaad ka muuqatay, waa uu ku farxay in uu arday Soomaaliya jooga la soo xiriiro – soo dhawayntiisii laabfurnaanta lahayd ayaa taa iiga maragkacday. Soo dhowayntiisa iyo dhimrin ay waalidnimo ku larneed darteed ayaan ugu dhiirraday in aan in muddo ahba ka talo qaato, wax ka barto – ilaa uu ii noqday macallin fog. Macallin talooyin iga siiyay; hal-abuurka, curinta iyo akhriska kiisa mudan – si bilaash ah. Waxyaabaha aan illoobayn ee aan aawadiis ka koray waxaa ka mid ah; joojinta akhrinta suugaanta waqtiga la isku dhaafiyo (escapist literature), oo aan beddelka laasimo suugaanta teeda koran. Si aan suugaanta sarraysa u dhadhansado waxa uu igu hagay buugag ay tahay in aan akhriyo. Sidoo kale, waxa uu i baray qoraaga iigu saamaynta badan suugaanleyda: John Steinbeck, oo aan hore u aqoon. Manhaj akhris oo aan u bogay ayuu ila wadaagay. Waxaa intaas dheer in uu si joogto ah iigu dhiirrigelin jiray in aan wax curiyo. Aad buu u jeclaa in uu gacanqabto dhallinyarada rabta in ay wax qoraan. Waxa aan xusuustaa sida uu dhawr marba iigu boorriyay in aan wax qoro iyo in aan soo turjumo. Wdliba waxa uu ii ballanqaaday in uu isaga daabici doono. Illaa heerkaas ayuu garab-istaaggiisu gaarsanaa. Laakiin, cagajiidkayga iyo hawlo kale aawadood fursadaas kama aan faa’iidaysan. Marka laga yimaado dunwanaaggiisa iyo wanaagga uu i taray, barafasoor Cali Jimcaale waxa uu ahaa indheergarad dhab ah: indheergarad wax qora. Kaliya ma ahayn akadeemig aragtiyo curiya oo wax gorfeeya, waxaa uu sidoo kale ahaa suugaanyahan sheekada iyo siiba gabayga curiya. Waxsoosaarkiisa suugaaneed iyo kan akadeemig haddii la isbarbardhigo waa kuwo isgaargaara. Laakiin waxaa Soomaalida dhaxdeeda caan ka ah buugaggiisa akadeemiga ah; The Invention of Somalia (iskudubbarid) iyo Daybreak is Near: Literature, Clans, and the Nation-state in Somalia. Mar haddii aad looga sheekeeyay waxsoosaarkiisa caanka ah, waxa aan rabaa in aan xuso qoraalladiisa yaryar, gaar ahaan sheekooyinkiisa iyo gabayada uu ku curiyay af Ingiriisiga. Qoraalladani waa kuwa muujinaya doorroonida iyo soocnimada hal-abuurkiisa. Gabayada Cali Jimcaale Axmed waxaa loo turjumay afaf badan. Wuxuu soo saaray illaa saddex diiwaan; Fear is a Cow (2002), Diaspora Blues (2005) iyo When Donkeys Give Birth to Calves: Totems, Wars, Horizons, Diasporas: Poems (2012). Jirtoo, midkoodna aan heli karin hadda, waxaan xusayaa saddex gabay oo ka mid ah kuwiisii ugu horreeyay uu ku daabacay joornaalkii UFAHAMU ee uu tifaftiraha ka ahaa. Saddexda gabay waxa ay xaaladda Afrika ka eegayaan saddex dhinac. Midka ugu horreeya “Why is We Not Blest?” Waa gabay gumaysidiid daaran. Waxa uu si sarbeeb ah u naqdinayaa mashruuca waxa looga yeero “ilbixinta” ee gumaystuhu ku harawsado cidda isaga ka soo harta. Wuxuu dirayaa farriin ah: dhegdheer ma dhiman, dhulna nabad ma ahan. Cali, sida lagu yaqaan indheergaradka dhabta ah, isagama turin inuu isnaqdiyo oo uu indheergatada la midka ah ku dhaliilo kaalintooda ay gabeen. Gabaygiisa “From The Ashes of a Pigeon” ayuu ku sawirayaa indheergaradka raba iyaga oo carri fog istareexaya in ay Afrika “hawsha wada” ku hagaajiyaan. Waxa uu sawir qarracan leh ka bixanayaa Afrika, isaga oo barbardhigaya kan indheergaratadeeda qulubsan ee sharaabka kulul carra-edeg ku fuudaya. Gabayga saddexaad “The Third Season of Rape” wuxuu ku muujinayaa mushkilada Afrika in ay tahay walaalo isdilaya – sac ay labadiisa geesood dooxayaan. Wuxuu bixinayaa hummaag ah in aysan kala adkaan karin, laakiin ay facood iska reebayaan. Intaasna waxaa jaqaya “hoggaanka” oo uu ku sawirayo “gafanayaal”. Waxaan marnaba gabayadiisa ka dhicin sheekoyinkiisa gaagaaban oo laga xusi karaa “A Proclivity for Suing” oo uu mar dambe magaca u beddelay “The Litigant” iyo “Shrinkology”oo ah sheeko astuureed falsafadeed. Midna, dulkaxaadiskan kore gorfeyn ma dhamma. Waa xusid kaliya. Sheekooyinka iyo gabayadu midkoodba waxa uu sidiisa u mudan yahay gorfayn u qalanta. Cali Jimcaale waxa uu ahaa hormuudka gorfeeyayaasha dhifta ah ee caalamiyeeyay suugaanta Soomaalida iyo guud ahaan suugaanta agoonka ah ee geeska Afrika. Waxa uu iskudubariday labo buug oo lafaguraya suugaanta geeska; Silence is Not Golden: A Critical Anthology of Ethiopian Literature iyo midka kale ee la yiraa, The Road Less Travelled: Reflections on the Literatures of the Horn of Africa. Marka kaliya la weeleeyo waxqabadkiisa aan qeybta ka xusay, waxaa hubaal noqonaysa in waayidda barafasoor Cali Jimcaale Axmed loo darsan doono. Waxaa laga tebi doonaa golayaasha daraasaadka Soomaalida iyo kuwa Geeska. Waxaa aad ugu darsan doona suugaanta af Soomaaliga oo uu dhif ku yahay gorfeeye Cali u dhigma. Dhankaygana waan tebi doonaa hogatusaalaynta macallinkaygii fogaa. Ugu danbayn, waxaa aan geerida barafasoor Cali Jimcaale Axmed uga tacsiyaynayaa reerkiisa, bahda daraasaadka Soomaalida iyo ummadda guud ahaan. Alle ha u naxariisto. WQ: Cabdikaafi Cismaan Maxamuud Cilmibaare iyo Bare Jaamacadeed Source: goobjoog.com
-
Magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay ayaa haatan martigelinaysa socdaallo aan kala joogsi lahayn oo ay ku imaanayaan madax sare oo ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya. Imaatinka wufuuddan heerka sare ah ayaa ku soo beegmaya xilli xasaasi ah, iyadoo magaaladu ay marayso weji kala guur ah oo loogu gogol-xaarayo nidaam maamul oo cusub. Wafdiga heerka sare ah ee maanta soo gaaray magaalada waxaa ka mid ah Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, Guddoomiyaha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida, xubno ka tirsan Golaha Wasiirada, Xildhibaanno, iyo hoggaamiyaha kumeel-gaarka ah ee loo magacaabay Koonfur Galbeed. Imaatinka madaxdan ayaa si cad u muujinaya in dowladda federaalku ay si buuxda ula wareegtay maamulka iyo sugidda amniga magaalada, iyadoo doonaysa inay si dhow u kormeerto hirgelinta qorshaha xasilinta ee dalka. Waxaa Barbar socda socdaalkan waa tallaabooyin degdeg ah oo dhanka amniga ah, iyadoo si rasmi ah loo magacaabay loona dhaariyay taliyeyaal cusub oo hoggaamin doona booliska gobolka Baay iyo kan magaalada Baydhabo. Taliyeyaashan cusub ayaa durba si buuxda ula wareegay xilkooda, iyagoo bilaabay inay kormeeraan xarumaha amniga iyo inay qaadaan tallaabooyin looga hortagayo wax kasta oo carqaladeyn kara nabadda iyo xasilloonida magaalada inta lagu guda jiro xilligan kala guurka ah. Dowladda Soomaaliya ayaa muujinaysay rabitaan dhab ah oo ay ku doonayso inay ku soo celiso xasilloonida Baydhabo, iyadoo la adeegsanayo isku-duwidda hay’adaha amniga iyo kuwa garsoorka. Source: goobjoog.com
-
Kharg Island waa jasiirad yar oo ku taal Gacanka Faaris, balse muhiimaddeedu aad bay uga weyn tahay cabbirkeeda. Waxay qiyaastii 20 mayl u jirtaa xeebaha Iran, dhererkeeduna waa ku dhowaad 5 mayl, halka ballaceeduna yahay 3 mayl. Inkasta oo ay yar tahay, haddana waa meel si adag loo ilaaliyo, waxaana si rasmi ah loogu tiriyaa meelaha ugu xaddidan ee dalka Iran, taasoo keentay in loogu yeero “Jasiiradda Mamnuuca ah.” Dadka ku nool ma badna, waxayna u badan yihiin shaqaalaha shidaalka iyo ciidamada, halka dalxiis iyo warbaahin toona aan si fudud loo oggolayn. Muhiimadda ugu weyn ee Kharg Island waxay ku jirtaa kaalinteeda dhaqaale. Jasiiraddan ayaa ah halbowlaha dhoofinta shidaalka Iran, iyadoo inta badan lagu qiyaaso in ka badan 90% shidaalka dalkaas laga dhoofiyo uu halkaas ka baxo. Dusha sare ee jasiiradda waxaa ka muuqda haamo shidaal oo waaweyn, dhuumo isku xiran, iyo dekedo ay ku xiran yihiin maraakiibta waaweyn ee shidaalka qaada. Dhaqaalaha Iran si weyn ayuu ugu tiirsan yahay hawlaha ka socda Kharg Island, taasoo ka dhigaysa meel aan la iska indho tiri karin haddii ay timaado xiisad ama dagaal. Si kastaba ha ahaatee, Kharg Island ma aha oo kaliya xarun shidaal. Waxay sidoo kale leedahay taariikh qadiimi ah oo qarsoon. Waxaa laga helay qoraallo dhagax ah oo soo jireen ah, haraadiga kaniisado hore, iyo qalcad ay dhistay shirkaddii Dutch East India Company qarniyo ka hor. Taariikhdan ayaa muujinaysa in jasiiraddu aysan ahayn mid cusub oo keliya lagu xusuusto shidaalka, balse ay leedahay xididdo qoto dheer oo dhaqan iyo taariikh leh. Marka laga eego dhinaca militari, Kharg Island waa bartilmaameed aad u xasaasi ah. Sababtu waxay tahay haddii jasiiraddan waxyeello gaarto, waxaa si toos ah u saameynaya awoodda dhaqaale ee Iran iyo sahayda shidaalka ee adduunka. Sidaa darteed, waxaa si adag u ilaaliya ciidamada Iran, waxaana la rumeysan yahay in ay ku wareegsan tahay nidaamyo difaac oo xooggan. Weerar kasta oo lagu qaado wuxuu keeni karaa jawaab culus iyo in xiisadda gobolka ay si degdeg ah u sii kacdo. Doodda ku saabsan in la qabsado jasiiraddan ayaa mar kale soo cusboonaatay, gaar ahaan hadallada ka imanaya Donald Trump. Waxaa la sheegay in fikradda qabsashada Kharg Island uu hore u soo jeediyay sanadkii 1988, balse hadda ay mar kale soo ifbaxday xilli uu jiro khilaaf sii xoogeysanaya. Warbixino ayaa tilmaamaya in qorshayaal militari la falanqeeyay, isla markaana la saadaaliyay in khasaaraha ka dhalan kara uu noqon karo mid aad u weyn. Haddii Kharg Island ay noqoto goob dagaal, saameynta arrintaasi ma koobnaan doonto Iran oo keliya. Suuqa shidaalka ee caalamka ayaa si weyn u gilgilan kara, qiimaha shidaalkuna si degdeg ah ayuu u kici karaa. Intaa waxaa dheer, xiisadda Bariga Dhexe ayaa isu beddeli karta dagaal ballaaran oo ay ku lug yeeshaan quwado badan. Gebogabadii, Kharg Island waa jasiirad yar oo leh miisaan aad u culus—dhaqaale, taariikheed, iyo militari. Wax kasta oo ka dhaca halkaas waxay saameyn karaan gobolka iyo dunida inteeda kale, taasoo ka dhigaysa meel aad u xasaasi ah oo si dhow loo eegayo xilligan. Source: goobjoog.com
-
Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, oo maanta yeeshay kulankoodii toddobaadlaha ahaa ayaa ansixiyey Hindise-sharciyeedyo, Heshiisyo iyo Xeer—nidaamiyayaal muhiim ah oo waxtar u leh tayeynta hey’adaha dowladda, iskaashiga iyo horumarka dalka, waxa ayna kala yihiin. 1- Hindise-Sharciyeedka Hey’adda Maamulka Garoommada Diyaaradaha Soomaaliyeed. 2- Siyaasadda-Qaran ee Ilaalinta Badqabka Rayidka Xilliyada Howlgallada Ciidan iyo Colaadaha. 3- Hindise-Sharciyeedka La-dagaallanka Tahriibta iyo ka Ganacsiga Dadka 4- Xeer-nidaamiyaha Sharciga Shaqada Arrimaha Dibadda. 5- Heshiiska Caalamiga ah ee ka Hortagga Falalka Sharci-darrada ah ee ka dhanka ah Bad-qabka Socdaalka Badda 2005 (Heshiiska SUA ee 20025). 6- Baratakoolka 1992 ee wax ka badalaya Heshiiska Caalamiga ah ee Masuuliyadda Madaniga ee wax-ka beddelka Wasakhowga Saliidda. 7- Heshiis Is-afgarad oo u dhexeeya dowladaha Soomaaliya iyo Isbaaniya kuna saabsan Wadatashi Siyaasadeed. 8- Qaraarka Hirgalinta Hannaanka Tartanka Furan. Kulanka Golaha oo uu Guddoomiyey Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa lagu bogaadiyey ciidamada qalabka sida ee Qaranka Soomaaliyeed oo deegaanno hor leh maalmahan ka xoreeyay kooxaha Khawaarijta isla markaana dadaal ugu jira sidii ay uga sifayn lahaayeen guud ahaan dalka. Wasaaradaha Amniga iyo Gaashaandhigga XFS, ayaa Golaha warbixin ka siiyey dadaallada dowladda ay waddo ee lagu baacsanayo kooxaha Khawaarijta ah, iyada oo dhowaanna la qorshaynayo howlgallo lagaga sifaynayo deegaannada yar ee ay wali ku suganyihiin. Sidoo kale Golaha Wasiirrada Xukuumaddu waxa ay bogaadiyeen shacabka Soomaaliyeed ee ku dhaqan deegaannada Koonfur Galbeed iyo caasimadd KMG ee Baydhabo sida wanaagsan ee ay usoo dhaweeyeen ciidamada qalabka sida. Golaha ayaa sidoo kale bogaadiyay ciidanka qaranka sidii mas’uuliyadda iyo taxadarka ku jirey ee ay u maareeyeen hawlgalkii la isugu furey waddada u dhaxeysa Muqdisho iyo Baydhabo. Ugu dambeyntii Xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag ugu baaqaysaa dhinacyada ay colaaddu u dhexayso ee gobolka Awdal inay si bilaa shuruud ah u joojiyaan xabbadda, qaataanna nabadda, iyadoo lagu dhiirigelinayo inay khilaafaadka ka dhashay deegaanka ku xalliyaan hab wadahadal iyo is-afgarad ah. Sidoo kale, Xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay ugu baaqaysaa maamulka Somaliland in ay qaataan mas’uuliyadda kaga aaddan xallinta dhibaatadan, door hogaamineedna ka ciyaaro deminta iska horimaadyada sokeeye iyo xasillinta deegaanka. Xukuumaddu waxa ay codsi u diraysaa hoggaanka dhaqanka, culimada diinta, aqoonyahanka iyo dhammaan waxgaradka deegaanka, iyada oo ka sugaysa in ay u istaagaan deminta colaadda ayna xoojiyaan walaaltinnimada, kana shaqeeyaan sidii loo heli lahaa xal waara oo meesha ka saaraya sababaha keena iska horimaadyada soo noqnoqda. Source: goobjoog.com
-
Wasaaradda Dekaddaha iyo Gaadiidka Badda ee Dawladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta ayaa ku dhowaaqday guul weyn oo laga gaaray dhanka maamulka badda ka dib markii si rasmi ah loo diiwaangeliyey markabka lagu magacaabo Guney oo sumaddiisu tahay IMO No. 8230417. Tallaabadan ayaa ah markii ugu horreysay ee taariikhda qaranka Soomaaliya tan iyo wixii ka dambeeyay burburkii in la sameeyo diiwaangelin noocan oo kale ah, taas oo u oggolaanaysa maraakiibtu inay si rasmi ah u qaataan calanka Soomaaliya. Dadaalkan ayaa yimid ka dib markii wasaaraddu ay ku guulaysatay hirgelinta dhammaan shuruucda iyo nidaamyada caalamiga ah ee lagama maarmaanka u ah diiwaangelinta iyo calansiinta maraakiibta. Waxay sidoo kale muujinaysaa go’aanka adag ee dawladda ee ku aaddan casriyeynta arrimaha badda iyo sidii dalku u yeelan lahaa nidaam maamul oo dhammaystiran. Diiwaangelinta markabka Guney waxay albaabada u furaysaa fursado cusub oo lagu horumarinayo dhaqaalaha dalka, iyadoo wasaaraddu ay soo dhoweynayso ganacsatada iyo milkiilayaasha maraakiibta si ay uga faa’iidaystaan adeeggan. Markab kasta oo badda ku jira waa inuu leeyahay waddan uu u diiwaangashan yahay. Markabka Guney wuxuu hadda wataa aqoonsiga Soomaaliya, taas oo macnaheedu yahay in dukumiintiyada iyo shahaadooyinka uu wato ay bixisay Dawladda Soomaaliya. Marka uu galo dekad kasta oo adduunka ah, waxaa loo aqoonsanayaa markab Soomaaliyeed. Source: goobjoog.com
-
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa si rasmi ah u soo saaray wareegto lagu magacaabay hoggaanka kumeel-gaarka ah ee maamulka Koonfur Galbeed. Magacaabistan ayaa loo xushay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Labaad ee dalka, Mudane Jibriil Cabdirashiid, kaas oo si kumeel-gaar ah u gudan doona waajibaadka hoggaamineed ee degaankaas ka dib isbeddelladii ka dhacay magaalada Baydhabo. Go’aankan uu qaatay Ra’iisul Wasaare Xamsa ayaa soo afjaraya hubanti la’aantii dhanka hoggaanka ahayd ee ka dhalatay is-casilaaddii Madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen. Mudane Jibriil Cabdirashiid ayaa loo xil-saaray inuu hoggaamiyo maamulka inta ay dowladda Federaalku ka soo diyaarinayso doorasho toos ah oo ay shacabku ku dooranayaan hoggaankooda, taas oo qayb ka ah qorshaha dowladda dhexe ee ku aaddan dimuqraadiyeynta maamul goboleedyada. Magacaabistan ayaa timid xilli magaalada Baydhabo ay ku sugan yihiin wafdi ballaaran oo uu hoggaaminayo Guddoomiyaha Baarlamaanka, Aadan Madoobe, iyo wasiirro muhiim ah, kuwaas oo u gogol-xaarayay hannaankan cusub. Waxaa sidoo kale la filayaa in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu dhowaan gaaro magaalada si uu u xoojiyo maamulka kumeel-gaarka ah iyo wada-tashiyada loola leeyahay siyaasiyiinta iyo waxgaradka degaanka ee ku aaddan dhismaha nidaamka cusub. Source: goobjoog.com
-
Xilli shacabka ku nool waqooyiga gobolka Galgaduud ay filayeen in maamulka Galmudug uu u keeno gurmad abaar iyo mashaariic horumarineed, waxay maanta hor fadhiyaan godad qabuuro ah oo loo qoday dhalinyaradii deegaanka. Dagaalkii ka qarxay deegaanka Baraaga Saddex, oo qiyaastii 15KM u jira degmada Cabudwaaq, ma ahan oo kaliya iska horimaad dhex maray laba beelood, balse waa natiijada ka dhalatay siyaasadda gurracan oo dhiigga shacabka u isticmaalaysa gaashaan lagu difaaco kuraasta. Waxaa soo baxaya xog dhab ah oo muujinaysa in colaaddan aysan ahayn mid kedis ah. Taariikhda maamulka Galmudug waxaa ku qoran bog madow oo sheegaya: “Mar kasta oo uu kaco guux siyaasadeed ama la dareemo in doorashadu soo dhowdahay, waxaa gobolka ka qarxa dagaal beeleed.” Tani ma ahan wax iska dhacay, ee waa istaraatiijiyad ay madaxtooyada Galmudug u isticmaasho inay ku mashquuliso beelaha, kuna curyaamiso tartanka siyaasadeed. Maamulka Galmudug ee maanta jira ma ahan mid ku guuldareystay nabadaynta, balse waa mid ku lug leh hurinta colaadda. Markii dhiiggu daadanayay, halkii ay ciidanka maamulku kala dhex geli lahaayeen maleeshiyaadka, waxay doorteen inay goobta ka fogaadaan. Aamusnaanta maamulku ma ahan tabar-darro, ee waa oggolaansho iyo dhiirigelin si dhibaatadu u sii baahdo, loona helo marmarsiinyo lagu hakiyo isbeddel kasta oo hogaamineed. Maamul Ku Macaasha Masiibada Waa nasiib darro in hoggaan loo igmaday badbaadada shacabka uu noqdo midka hubka iyo dhiirigelinta siinaya dhinacyada is gowracaya. Shaki kuma jiro in xubno sare oo maamulka ka tirsan ay dabka ka dambeeyaan, iyagoo aaminsan in inta dadka gobolku is dilayaan ay kuraastoodu sii ahaanayso mid ammaan ah. Sidee ku dhici kartaa in maamul sheeganaya dowladnimo uu indhaha ka laabto in ka badan 20 ruux oo lagu dilay meel wax yar u jirta xarumahooda? Jawaabtu waa fududahay: Dhiigga daadanaya waa midka lagu qaboojiyo kursiga madaxtooyada. Maanta ma ahan maalin lagu aamuso dambiyada uu maamulku ka galayo shacabkiisa. Waa inaan runta isu sheegnaa: Colaadda Galmudug ma ahan mid geel ama daaqsin kaliya; waa mashiin siyaasadeed oo lagu shido dhiigga dhalinyarada si loogu karsado madaxtinimada. Haddii maamulka Galmudug uusan hadda qaadin tallaabo dhab ah oo uu ku joojinayo dagaalka Baraaga Saddex, taariikhda waxay u qori doontaa inay ahaayeen dambiileyaal dagaal oo gubay gobolkooda si ay u xukumaan dambaska. Source: goobjoog.com
-
UN votes to designate slavery the worst crime against humanity. Photo: UN The UN has adopted a landmark declaration, introduced by Ghana, recognizing the transatlantic slave trade as the “gravest crime against humanity,” in a move that has intensified calls for reparations from African and Caribbean countries. Originally published in People’s Dispatch. On March 25, 2026, the United Nations General Assembly adopted a landmark resolution declaring the transatlantic trafficking and racialized chattel enslavement of Africans as the “gravest crime against humanity”. The decision, passed with 123 votes in favor, 3 against (Argentina, Israel, United States), and 52 abstentions, marks a historic shift in the international recognition of one of the most devastating systems in human history. The resolution places reparations at the center of global justice discourse, affirming that addressing historical wrongs against Africans and people of African descent is both necessary and overdue. A long struggle for reparations The declaration represents the culmination of decades of Pan-African advocacy, intensified in recent years through coordinated diplomatic efforts led by the African Union (AU) and supported by the Caribbean Community (CARICOM). In February 2026, African heads of state had already adopted a continental position recognizing slavery, deportation, and colonialism as crimes against humanity, setting the stage for the UN vote. At the forefront of this effort was Ghana’s President John Dramani Mahama, serving as the AU champion for reparations. Ahead of the vote, Mahama told member states: “Let it be recorded that when history beckoned, we did what was right for the memory of the millions who suffered the indignity of the slave trade … Let our vote restore their dignity and humanity.” UN Secretary-General António Guterres, in his address, described the transatlantic slave trade as; a “deep betrayal of human dignity”. A system in which millions were abducted, one in seven dying during the Middle Passage, while a global economic order was constructed on exploitation, racial hierarchy, and violence sustained for over 400 years. Further, Guterres emphasized that slavery was not just an isolated historical crime, but a “machinery of mass exploitation and deliberate dehumanization” whose legacies persist today in inequality and systemic racism. By explicitly recognizing reparations as a “concrete step toward remedying historical wrongs,” the resolution advances a demand long championed by African and Caribbean movements. Reparations debates have historically faced resistance from former colonial powers, often framed as impractical or legally complex. However, this declaration strengthens the argument that, the transatlantic slave trade constituted a crime under international moral law, its economic benefits were systematically extracted and accumulated and its harms remain measurable in structural inequalities, underdevelopment, and racial injustice. Geopolitics of denial The vote revealed deep geopolitical fractures. The opposition by the United States, Israel, and Argentina, alongside 52 abstentions, show ongoing resistance to fully confronting historical accountability. These positions reflect broader patterns of imperial power and reluctance to accept liability, particularly given the potential economic and legal implications of reparations. From a Pan-African perspective, this resistance is not surprising. Princess Yanney, from the Pan-African Progressive Front, told Peoples Dispatch: “The countries that voted against the motion; US, Israel, and Argentina. It is no secret that these countries particularly, even in the current situation in the Middle East (US and Israel), attest to them being major drivers of imperialism and the drivers of oppression. Hence, these countries presumably never wanted a day, where the African people get the justice that they deserve. And more so, that this recognition would affect them in so many ways than one.” Yet, she adds, recognition alone is insufficient. “The real work has only just begun … several systems must change for a new structure to emerge.” Beyond legal and economic implications, the resolution intervenes in the politics of memory and healing. For centuries, the transatlantic slave trade was either minimized or distorted through racial ideologies that justified exploitation. “There is something unique about healing. Without healing it is difficult to genuinely aspire forward, forgive and forget. Africans are suspicious of others who have tormented them and practically aimed to destroy their existence. Now we live together and coexist, but with this burden of hurt. It is vital to ensure complete healing so that we can all move forward as a global family, and this is exactly what this resolution asserts,” Yanney says. The controversy extended beyond the opposition by the United States and its close allies. On the same day that the Ghanaian head of state addressed the UN to speak on the historic resolution, his government signed a security and defense partnership with the European Union. The move was heavily criticized by progressives as on one hand the nation was leading the fight for historical memory and reparations, and on the other, assisting in cementing neo-colonial presence in West Africa, a frontline of the struggle against colonialism and imperialism Source Black Agenda Report Qaran News
-
Khubarada hubka, oo falanqeeyay sawirro la daabacay, ayaa sheegay in gantaallo casri ah oo Mareykan ah ay u badan tahay in loo adeegsaday weerarkii dhimashada badnaa ee bishii hore ka dhacay deegaan dad deggen yihiin oo ku yaalla Iran. Gantaalka la baahiyay sawirradiisa weerarka lagu qaaday dhismayaasha la deggan yahay ee ku yaalla magaalada Lamerd ee koonfurta Iran ayaa la rumeysan yahay inuu ahaa “gantaal noca ku hubsada bartilmaameedyado sax ah” (PrSM), oo ah hub cusub oo masaafo dheer wax ka dila oo ay isticmaalaan ciidamada Mareykanka, sida ay sheegeen falanqeeyayaal. Ugu yaraan 21 qof ayaa ku dhintay ugu yaraan laba weerar oo isla maalintaas ka dhacay magaalada, sida ay sheegtay warbaahinta dowladda Iran. Weerarrada ayaa la sheegay inay beegsadeen dhismayaal la deggan yahay iyo hool lagu qabto xafladaha oo isu jira qiyaastii 300 mitir. Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM), oo kormeera hawlgallada milatari ee ee Bariga Dhexe, ayaa diiday inuu faallo ka bixiyo. Sida ku cad tirakoobkii 2016, Lamerd waa magaalo ku taalla gobolka Fars oo leh dad ku dhow 30,000. Magaalada waxay ku taallaa dhul buuraley iyo dhagax badan leh, waxayna qiyaastii 14 saacadood baabuur u soo socdaaTehran. Muuqaallo CCTV ah oo ay baahisay warbaahinta dowladda Iran, isla markaana ay xaqiijisay BBC Verified, ayaa muujinaya waxa khubaradu aaminsan yihiin inuu yahay gantaal Mareykan ah oo dul maraya aagga bartilmaameedka daqiiqado ka hor inta uusan qarxin. Saddex falanqeeye oo ka tirsan shirkadda sirdoonka difaaca ee Jane’s iyo khabiir ka tirsan McKinsey Intelligence ayaa sheegay in qaabka, dhererka, iyo cabbirka qaraxa uu sameeyay gantaalka, iyo maqnaanshaha nidaamyo xakameyn oo muuqda oo ku yaalla qaybta hore, ay muujinayaan in hubka la arkay uu u badan yahay “gantaal weerar sax ah ama ku dhaca halkii loogu talagalay” (PrSM). Amal Kotlarsky, oo ah falanqeeye ka tirsan Jane’s, ayaa aaminsan in iyadoo lagu saleynayo astaamahan iyo masaafada u dhexeysa goobaha suurtagalka ah ee Mareykanku ka ridi karo gantaallada Bariga Dhexe, gantaalkan uu u badan yahay hubka kaliya ee ciidamada Mareykanka haystaan ee gaari karay magaaladaas. Shirkadda McKenzie Intelligence sidoo kale waxay sheegtay in magaalada Lamerd ay “ku jirtay xadka gaari karo” ee gantaalkan: “Xarunta taliska dhexe ee mareykanka ayaa sheegtay in marxaladihii hore ee dagaalka, ay isticmaashay gantaallada weerarka saxda ah (PrSM) si ay weerarro ugu qaaddo Iran, iyadoo laga soo riday saxaraha dal aan la cayimin oo ku yaalla gobolka Gacanka Faaris.” Macnaha hadalkan ayaa ah in masaafada u dhexeysa meelaha ay ciidamada Mareykanku ku leeyihiin saldhigyada Bariga Dhexe iyo magaalada Lamerd ay ku habboon tahay awoodda gantaalkan cusub, maadaama PrSM uu gaari karo boqolaal kiiloomitir oo ah masaafo fog. Bartilmaameedka weerarka ayaa laga yaabaa inuu ahaa saldhig ay leeyihiin Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) oo ku dhow hoolka xafladaha ciyaaraha lagu qabto. Si kastaba ha ahaatee, wax sawirro ah lagama soo saarin goobta si loo muujiyo in saldhigga la garaacay, waxaana muuqata in dhismahaasi uusan waxyeello gaarin marka la eego sawirro dayax-gacmeed oo tayo sare leh oo la qaaday 9-kii Maarso. Weerarkan, oo dhacay maalintii ugu horreysay ee dagaalka, ayaa yimid saacado yar kaddib weerar lagu qaaday iskuul ku yaalla Minab, kaas oo saraakiisha Iran ay sheegeen inuu dilay ugu yaraan 168 qof, oo ay ku jiraan ku dhowaad 110 carruur ah. Xoghayaha Difaaca Mareykanka, Pete Hegseth, ayaa sheegay in ay baarayaan dhacdadan, wuxuuna adkeeyay in ciidamada Mareykanku “aysan waligood beegsan goobaha rayidka.” Wasaaradda Difaaca Mareykanka ayaa sheegtay in tani ay tahay markii ugu horreysay ee ciidamada ay adeegsadaan hubkan, oo ay soo saartay shirkadda Lockheed Martin, kaas oo la qorsheeyay inuu adeegga galo sannadka 2023. Macluumaad aad u yar ayaa laga bixiyay jiilkan cusub ee gantaallada ballistic-ga ah ee masaafada dheer, kuwaas oo gaari kara ilaa 500 kiiloomitir. Gantaalkan ayaa beddel u ah gantaalka Atkmaz, oo ah gantaal dhulka laga rido laguna beegsado bartilmaameedyada dhulka ah oo gaari kara ilaa 300 kiiloomitir, kaas oo Ukraine ay u adeegsatay weerarro ka dhan ah Ruushka. Jeneraal Dan Keene, oo ah guddoomiyaha Taliyeyaasha Isku-dhafka ah, ayaa ku ammaanay adeegsiga hubkan shir jaraa’id oo uu qabtay 13-kii Maarso, isagoo sheegay inay “taariikh sameeyeen,” isla markaana ay hawlgalladooda ku fuliyeen “saxnaan iyo go’aan adag oo ka dhashay tababar joogto ah iyo kalsooni ay ku qabaan nidaamyadooda hub.” Muuqaallo iyo sawirro ay dib u eegtay waaxda xaqiijinta ee BBC ayaa muujinaya in gantaalkan laga yaabo in sidoo kale loo adeegsaday weerar kale oo ku dhow isla waqtigaas, kaas oo lagu qaaday hool ciyaareed oo qiyaastii 300 mitir u jira dhismayaasha la deggan yahay. Mid ka mid ah muuqaallada, waxaa lagu arkayaa waddo weyn oo ay baabuur ku socdaan, iyadoo hool jimicsi uu ka muuqdo gadaasha. Daqiiqado yar kaddib, wax u eg kubbad holcaysa ayaa ku qaraxda dusha hoolka. Inkasta oo gantaalka laftiisa uusan ka muuqan xagasha laga duubay muuqaalka, haddana hirka qaraxa ayaa u muuqda inuu jebinayo daaqadaha dhisme ku yaalla dhinaca kale ee waddada, waxaana la arkayaa nin si argagax leh uga cararaya goobta. Xigashada Sawirka,Tasnim Sawirro laga qaaday goobta kaddib weerarka ayaa muujinaya in hal dhinac oo ka mid ah dhismaha uu gebi ahaanba dabooshay wasakh madow qiiq iyo gubasho, iyadoo qiiq cir isku shareeray. Waxaa sidoo kale muuqda dhaawac soo gaaray saqafka, iyo burbur (haraa qarax) ku firdhay agagaarka goobta. Falanqeeye ka tirsan shirkadda Jane’s ayaa sheegay in inkasta oo muuqaalka keligii uusan caddeyn karin nooca hubka loo adeegsaday weerarka hoolka jimicsiga, haddana sawirrada kaddib weerarka ay muujinayaan caddeymo la jaan qaadaya madaxa qaraxa ee gantaal hagitaan sax ah leh ee (PrSM). “Maadaama tani ay tahay markii ugu horreysay ee aan aragno gantaalkan isagoo la adeegsanayo, ma hayno wax aan la barbar dhigno. Qaabka firirka iyo jajabka iyo cufnaantiisa lagu arkay dhismaha ayaa taageeraya falanqeyntan ku saabsan nooca madaxa qaraxa,” ayay tiri Kotlarsky. Shirkadda Lockheed Martin ayaa ku sifeysa gantaalkan boggeeda internetka inuu yahay “haboon la tijaabiyay, kharashkiisuna hooseeyo isla markaana halistiisu yar tahay.” Shirkaddu waxay diiday inay faallo ka bixiso weerarka, iyadoo su’aalaha u gudbisay dowladda Mareykanka. Shirkaddu waxay sidoo kale ku dhawaaqday Arbacadii, 25-ka Maarso, inay heshiis la saxiixatay Wasaaradda Difaaca Mareykanka si ay “afar jibbaar” u kordhiso soo saarista hubkan. Bbcsomali Qaran News
-
Fadhigii 58-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada Jammhuuriyadda Somaliland oo uu Shir-gudoominayey Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), oo uu wehelinayey Madaxweyne ku-xigeenka JSL Mudane Maxamed Cali Aw Cabdi ayaa maanta ka qabsoomay Qasriga Madaxtooyada Somaliland. Fadhigii 58-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada waxa lagaga wada hadlay qodobo muhiim ah oo ay ka mid ahaayeen: (𝟏) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐀𝐦𝐧𝐢𝐠𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚: Waxa ka war bixiyey Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka Mudane Cabdalle Maxamed Carab. Wasiirku waxa uu sheegay in ammaanka guud ee dalka Jamhuuriyadda Somaliland uu yahay mid sugan oo xasiloon, isla markaana aanay haatan jirin wax amni darro ah ama qalalaase ahi, marka laga reebo Colaaddii maalmihii ugu dambeeyey ka dhacday Gobollada Awdal iyo Selel. Wasiirku waxa uu Golaha u sheegay in Xukuumaddu afartii bilood ee ugu dambeeyey ay dedaal badan gelisay sidii loo soo afjari lahaa colaadda u dhaxaysa bulshada walaalaha ah ee ku wada nool degaannadaasi. Wasiirku waxa uu Tacsi u diray Qoysaska iyo Ehelada dadkii ku dhintay colaadda ka aloosan degaanno ka mid ah Gobollada Awdal iyo Selel. Wasiirku waxa uu hoosta ka xarriiqay in Xukuumad ahaan ay ka go’an tahay ilaalinta nolosha muwaadiniinta iyo dib u soo celinta nabadda iyo xasilloonida degaanno ka mid ah Awdal iyo Selel. Wasiirku waxa uu Golaha u sheegay in mudnaanta koowaad la siinayo sidii loo hirgelin lahaa Gurmad Qaran oo midaysan oo lagu joojinayo colaadda, laguna baajinayo dhiig dambe oo ka dhex daata dadka walaalaha ah ee ku wada nool degaannadaasi. 𝟐) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐖𝐚𝐬𝐚𝐚𝐫𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐆𝐚𝐧𝐚𝐜𝐬𝐢𝐠𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐃𝐚𝐥𝐱𝐢𝐢𝐬𝐤𝐚 𝐞𝐞 𝐤𝐨𝐫𝐨𝐝𝐡𝐤𝐚 𝐪𝐢𝐢𝐦𝐚𝐡𝐚 𝐒𝐡𝐢𝐝𝐚𝐚𝐥𝐤𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐌𝐚𝐜𝐢𝐢𝐬𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚: Wasiirka Wasaaradda Ganacsiga iyo Dalxiiska Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Xasan Nuur ayaa Golaha Wasiirrada siiyey warbixin faahfaahsan oo la xidhiidha saamaynta uu dunida ku yeeshay dagaalka Bariga Dhexe, kaasi oo sababay hoos u dhaca isu-socodka Ganacsiga Caalamka, korodhka xad-dhaafka ee Caymiska Gaadiidka Badda, taas oo sababtay korodh ku yimid qiimaha Shidaalka iyo Maciishadda Dunida oo dhan. Wasiirku waxa uu sheegay in dal ahaan arrintani ay ina saamaysay, shidaalka iyo maciishaddiina ay kor u kaceen, taasoo sababtay sicir-barar si toos ah u saameeyey nolosha guud ee bulshada, gaar ahaan hoos u dhaca awoodda wax iibsiga ee muwaadiniinta (purchasing power) Wasiirku waxa uu xusay in korodhka kharashaadka gaadiidka iyo soo dejinta alaabtu uu si weyn uga qayb qaatay sicir-bararka ka jira suuqyada dalka, maadaama dhaqaalaha Somaliland uu si weyn ugu xidhan yahay ganacsiga dibadda. Wasiirku waxa uu sheegay in sababaha ugu waaweyn ee korodhkan ay ka mid yihiin isbeddellada ka jira suuqyada caalamiga ah, gaar ahaan dagaalka Bariga Dhexe, kaas oo sare u qaaday qiimaha shidaalka, isla markaana si silsilad ah u saameeyey qiimaha badeecooyinka aasaasiga ah. Sida oo kale, Wasiirku waxa uu tilmaamay in Wasaaradda Ganacsigu ay qaadday tallaabooyin lagu xakameynayo sicir-bararka, oo ay ka mid yihiin kormeerka joogto ah ee suuqyada, la socodka qiimaha Shidaalka iyo Maciishadaha daruuriga ah, iyo wadahadallada lala yeeshay Ganacsatada dalka, si loo ilaaliyo xasilloonida qiimaha shidaalka iyo badeecadaha. 𝟑) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐆𝐮𝐮𝐝 𝐞𝐞 𝐂𝐚𝐚𝐟𝐢𝐦𝐚𝐚𝐝𝐤𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚: Waxa Golaha warbixin ka siiyey Wasiirka Wasaaradda Horumarinta Caafimaadka JSL Dr. Xuseen Bashiir Xirsi, isaga oo sheegay in guud ahaan adeegyada caafimaadka dalku ay wanaagsan yihiin, xummaddii dalka ka jirtayna ay saddexdii toddobaad ee ugu dambeeyey hoos u dhacday, kaddib ay Wasaaraddu qaaday olole ballaadhan. Wasiirku waxa uu sheegay in Wasaaraddu ay ku hawlan tahay dejinta siyaasado iyo barnaamijyo lagu joogtaynayo adeegyada caafimaadka bulshada ee aasaasiga ah, isla markaana lagu yaraynayo saamaynta taban ee ay innagu yeelan karaan ku tiirsanaanta Barnaamijyada Caafimaad ee laga maal-gelin jiray deeqaha Caalamka, maadaama uu isbeddel weyni ku yimid qaabkii ay Dalalka Deeq-bixiyeyaasha u maal-gelin barnaamijyada Caafimaadka. Wasiirku waxa kale oo uu ka warbixiyey hab-sami-u-socodka hawlaha Barnaamijka Tallaalka Isku-dhafan (Big Catch Up Vaccination), kaasi oo guud ahaanba Gobollada Dalka ka socday intii u dhaxaysay 24-kii ilaa 31-ka March, 2026. Tallaalkan isaga ah Wasiirku waxa uu sheegay in uu yahay mid lagaga hortagayo xanuunada dilaaga ah ee carruurta, waxana loogu talo galay Caruurta aan weli hore u qaadanin wax tallaal iyo kuwa aan dhammaysan tallaalkii u qorshaysnaa. Wasiirku waxa uu Golaha u sheegay in Wasaaraddu ay hawl gelisay Dhakhaatiir iyo kooxo caafimaad (433X3 Teams) oo samaynayay daaweynta xummadda, xanuunnada guud iyo Barnaamijka Nafaqada Carruurta. 𝟒) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐖𝐚𝐬𝐚𝐚𝐫𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐧𝐚𝐚𝐧𝐚𝐝𝐚 𝐗𝐨𝐨𝐥𝐚𝐡𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐇𝐨𝐫𝐮𝐦𝐚𝐫𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐑𝐞𝐞𝐫 𝐌𝐢𝐲𝐢𝐠𝐚: Waxa Golaha warbixin ka siiyey Wasiirka Wasaaradda Xannaanada Xoolaha, Mudane Dr. Cumar Shucayb Maxamed. Wasiirku waxa uu ka warbixiyey Xaaladda guud ee xoolaha dalka, isaga oo tilmaamay in xooluhu ay weli yihiin laf-dhabarta dhaqaalaha Somaliland. In kasta oo ay jireen abaaro baahsan oo dalka ka dhacay, haddana waxa uu xusay in nasiib wanaag aanay saamayn muuqata ku yeelan caafimaadka xoolaha, isla markaana xoolaheennu guud ahaan yihiin kuwo caafimaad qaba. Wasiirku waxa uu iftiimiyey faa’iidooyinka ay xooluhu ka helaan dhul-daaqsimeedka iyo seeraha, isaga oo tusaale u soo qaatay deegaanka Aroori, halkaas oo sannadkan ay ka faa’iidaysteen in ka badan laba milyan oo neef, taas oo si weyn uga qayb qaadatay kor u qaadista caafimaadka iyo wax-soo-saarka xoolaha. Sidoo kale, Wasiirku waxa uu sheegay in Wasaaraddu ay furtay Xarun Casri ah oo lagu daaweeyo, laguna sameeyo qalliinnada iyo kabitaanka xoolaha iyo xayawaanka kale ee dhaawacma ama jaba, taas oo kor u qaadaysa adeegyada caafimaadka xoolaha ee dalka. Dhinaca kale, Wasiirku waxa uu xusay in dhoofka xoolaha nool uu si wanaagsan u socdo, isla markaana loo baahan yahay in magaalada Berbera laga hirgeliyo Deked u gaar ah Dhoofka Xoolaha Nool, si loo kordhiyo fursadaha ganacsi loona xoojiyo dhaqaalaha Qaranka. 𝟓) 𝐇𝐚𝐝𝐚𝐥𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐞𝐞 𝐆𝐮𝐧𝐚𝐚𝐧𝐚𝐝𝐤𝐚 𝐅𝐚𝐝𝐡𝐢𝐠𝐚 𝟓𝟖-𝐚𝐚𝐝 𝐞𝐞 𝐒𝐡𝐢𝐫𝐤𝐚 𝐆𝐨𝐥𝐚𝐡𝐚 𝐖𝐚𝐬𝐢𝐢𝐫𝐫𝐚𝐝𝐚 𝐉𝐒𝐋: Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) ayaa gunaanadkii Shirka Golaha Wasiirrada ka jeediyey hadal mug leh oo uu kaga hadlay muhiimadda ay amniga iyo xasilloonidu u leeyihiin jiritaanka iyo horumarka Qaranka JSL. Madaxweynaha ayaa caddeeyey in ay Xukuumadda si buuxda uga go’an tahay in colaadda ka taagan gobollada Awdal iyo Selel lagu soo af-jaro wada-hadal, is-afgarad iyo nabad dhex marta bulshada walaalaha ah, isaga oo xusay in ilaalinta nafta iyo maalka muwaadiniintu ay tahay waajib Dastuuri ah oo aan laga leexan karin. Madaxweynuhu waxa uu xusay in Xukuumaddu ay horseed ka tahay Gurmad Qaran oo lagu soo afjarayo colaadda. Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa si guud u dulmaray saamaynta uu dagaalka Bariga Dhexe ku yeeshay dalka, gaar ahaan dhinacyada korodhka Maciishadda iyo Shidaalka taasi oo saamayn ku yeelatay nolosha bulshada, isaga oo xusay in Xukuumadda, Ganacsatada iyo Shacabkaba looga baahan yahay wadajir iyo iskaashi si looga gudbo xaaladdan adag. Qaran News
-
US Lawmaker Calls for ‘Full Recognition of Somaliland’ Following Israel by David Michael Swindle US Rep. John Rose (R-TN) presents a flag to President Donald Trump in the Oval Office at the White House, Sept. 5, 2025. Photo: Francis Chung/Pool/Sipa USA via Reuters Connect A US lawmaker from Tennessee now running for governor hopes that legislation he filed this month can lead to the United States following Israel in recognizing Somaliland, which has sought global support in breaking away from Somalia in the Horn of Africa for more than 30 years, as an independent and sovereign state. In an exclusive interview with The Algemeiner, Rep. John Rose, a Republican who serves on the House Financial Services Committee, said that following outreach from Somaliland representatives, he and his team “started digging in deeper and ultimately decided that the cause of Somaliland was meritorious.” “We think it’s in the best interest of the United States to develop a stronger relationship and to provide a path forward for what I would ultimately hope might be a full recognition of Somaliland as an independent nation,” he added. Israel in December became the first country to officially recognize the Republic of Somaliland. Noting the Jewish state’s decision, Rose said that he had “looked on with interest as both Israel and Taiwan have recognized Somaliland, and we think that it makes good sense because of the geopolitics and the demonstrated history of Somaliland in terms of its democratic institutions and its attempt to join the community of nations.” Unlike most states in its region, Somaliland has relative security, regular elections, and a degree of political stability. Filed on March 19, the Somaliland Economic Access and Opportunity Act would require the Treasury Department to submit a detailed report to the House Financial Services Committee and to the Senate Banking Committee outlining the challenges Somaliland faces in accessing the financial system. Co-sponsors of the bill include Republican Reps. Andrew Ogles (TN), Pat Harrigan (NC) and Addison McDowell (NC). “So, what is the lay of the landscape? We want them to tell us that,” Rose explained to The Algemeiner. “And how would Somaliland — [with] its lack of broad international recognition — how does that affect its financial access? What is Somaliland’s current compliance with international banking norms, things like customer and anti-money laundering, counter-terrorism financing standards, other regulatory expectations of where are they and where do they need to get to be?” Identifying numerous questions his bill would address, Rose asked, “What steps could we take as a government to facilitate responsible financial access? And how can we use our voice as a nation and our vote on international financial institutions to facilitate success for Somaliland? What steps would it take to incorporate Somaliland into the SWIFT [Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication] financial messaging and payment system which would really up their game in terms of what they could hope to accomplish?” Founded in 1973, the SWIFT system connects more than 11,000 financial institutions around the globe, enabling quick transfers of funds. Israel’s special envoy for water issues, Ambassador Rony Yedidia Clein, center, stands with Somaliland’s director-general at the Ministry of Water Development, Aden Abdela Abdule, second from the right, and other officials at a waste treatment facility in Israel, Feb. 25, 2025. Photo: Screenshot Rose discussed Somaliland’s geopolitical importance and counter-terrorism role, calling the region “one of the most dangerous areas and along one of the most important sea lanes in the world.” He described partnering with Somaliland as “an opportunity to provide a way to respond to and answer what Beijing is doing in the Horn of Africa.” Somaliland, which has claimed independence for decades in East Africa but remains largely unrecognized, is situated on the southern coast of the Gulf of Aden and bordered by Djibouti to the northwest, Ethiopia to the south and west, and Somalia to the south and east. It has sought to break off from Somalia since 1991 and utilized its own passports, currency, military, and law enforcement. China has set up its only overseas military base in Djibouti, opening in August 2017 and capable of housing 10,000 troops. Through its Belt and Road Initiative, China has also invested in Djibouti’s Doraleh Multi-Purpose Port, which the China State Engineering Corporation financed and built, propelling an average growth of 6-7 percent in the nation’s GDP. China acts as Djibouti’s banker, holding 70 percent of the African country’s $1.4 billion in external debt. In December, China announced its opposition to Israel’s recognition of Somaliland, with Foreign Ministry spokesperson Lin Jian asserting that “no country should encourage or support other countries’ internal separatist forces for its own selfish interests.” However, Rose noted that Somaliland is a “functioning democracy” that has the potential to be a partner of the US. “I think it’s also an important element that this is a relatively well-functioning democracy, and we think the United States should encourage that,” he said, “We’re not proposing that we get ahead of ourselves; we just think that we should acknowledge the efforts the Somalilanders have made and try to facilitate their ascension into the community of nations.” For those skeptical of the US potentially supporting the breaking up an African country, Rose urged people to look closer. “You have to understand the deep history” and grasp how Somaliland “came to be part of Somalia and how the hope and promise for a united Somalia was very quickly cut short,” the lawmaker said. “Italian Somalia took over and reneged essentially on the promise of a peaceful Somalia, and so I think if you understand that and then realize that for 35 years Somaliland has been trying to assert its independence and has essentially maintained geographic integrity over that period of time. And I think this is a lot less controversial,” Rose added. To explain to his constituents why they should be concerned about Somaliland, Rose pointed to how “so much of the world’s commerce passes through the Gulf of Aden and you want that to be peaceful. Obviously, it is a treacherous place in terms of piracy.” Identifying the foreign threats in the region, Rose added, “When you consider the geopolitics as it relates to China and nearby Yemen, then you know that, we need — and it is in the interest of the United States — to develop peaceful relationships with the countries that are demonstrating the right path forward in terms of embracing democracy and freedom and peace.” On Saturday, the Iranian-backed Houthis in Yemen, a US-designated terrorist group, joined the war with Iran and launched a missile attack against Israel. Senior Houthi official Mohammed Mansour also threatened to shut down maritime traffic through the Bab el-Mandeb Strait, a 70-mile-long chokepoint connecting the Red Sea with the Gulf of Aden. In 2023, analysts estimated that 12 percent of the seaborne oil trade and 8 percent of the liquefied natural gas trade flowed through the corridor between Yemen and Djibouti. The Strait of Hormuz “is the bigger oil shock point, but Bab el-Mandeb is the broader trade shock point,” said Nayeem Noor, vice president for business development at GMS, one of the world’s largest buyers of ships. “As the southern gateway to the Red Sea and Suez corridor, any serious threat there affects not only tankers but also container services, breakbulk, dry cargo movements, vessel availability, insurance, war risk premiums, and overall voyage economics on the Asia-Europe route.” Somaliland also has significant mineral resources, and officials have said they are willing to offer the US a strategic military base at the entrance to the Red Sea and critical minerals as part of a deal that would include formal recognition. Rose saw larger implications for his bill and the US’s engagement with Somaliland, saying it could provide “a blueprint, or a roadmap for how other nations that want to be peace loving and want to develop their economies, about how that could happen.” “I think seeing Somaliland succeed is really what motivates me and knowing their earnestness for doing so and the struggle that they’ve had,” he added. Israeli Foreign Minister Gideon Saar meets with Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi on Jan. 6, 2026. Photo: Screenshot The Abraham Accords, a series of Arab-Israeli normalization agreements started in 2020, loomed over the Israel-Somaliland diplomacy, as the move represented further progress in reconciliation between the Jewish and Muslim worlds. “I think this does fit that mold,” Rose said. “And I think is another example of how countries that want to embrace peace and want to cultivate meaningful relationships and particularly economic relationships, I think it makes great sense. So, I do see this as fitting in a piece that fits into that larger puzzle.” Regarding how domestic politics could shape Somaliland recognition, Rose expressed optimism about the potential for a bipartisan attitude among his colleagues in the House. “Well, I think it’s a little early to tell, but I think there should be bipartisanship on this,” Rose told The Algemeiner. “I don’t think there’s any real political angle here that ought to cause either side to wince at this or be concerned about it or use it as a dividing line. I think it makes good sense for the United States, and I think it should make good sense on a bipartisan basis.” Rose added, “There’s just a whole array of reasons that this makes good sense for the country, and I think it’s something we can do without compromising American interest.” Discussing a personal connection to the region, Rose described meeting African students during his college years studying in West Lafayette, Indiana. “I got a master’s degree in agricultural economics at Purdue University in the late ’80s, and a number of good friends were from that area of Africa — from Somalia, Ethiopia, the Sudan,” Rose said. “There was a lot of outreach from Purdue and other similar programs to try to assist. And so, I had a number of fellow students that I got to know and had good relationships with and worked with extensively from that region of the world.” Rose said he came to understand and know about “some of the challenges that they face. So, I think there is a real opportunity to lift Somaliland in that regard and create a success story there for their independence and ability to feed themselves, all those things that that area and region of the world need to continue to advance.” Source algemeiner Qaran News
-
Baydhaba (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) iyo wafdi uu hoggaaminayo oo maanta gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta goboka Baay ayaa ka hadlay isbeddelka siyaasadeed iyo midka maamul ee ka dhacay Koonfur Galbeed, kadib markii meesha laga saaray madaxweyne Lafta-gareen. Aadan Madoobe oo shir jaraa’id ku qabtay madaxtooyada Koonfur Galbeed ayaa marka hore u mahadceliyay dadka deegaanka ee sida diiran usoo dhaweeyay ciidamada, isaga oo sheegay inay muujiyeen dowladnimado jecel iyo rabitaankooda ku aadan inay la dhacsan yihiin qorshaha dowladda dhexe. Sidoo kale, wuxuu boggaadiyay ciidamada Xoogga Dalka ee qaaday howlgalkii guuleystay, isaga oo sheegay inay la socdeen marweliba xaaladooda. “Waa maqalnay in meeshii Daynuunaay ay ahayd ay Shabaab jidka u galeen ciidanka oo isku dayay in socodka meesha ku banjariyaan taasina waa laga soo gudbay, dadkii loo soo socday markii ar arkeen dowladda ku talagalkeeda ciidamadii laftirkooda waa is gaabiyeen” ayuu yiri Sheekh Aadan Madoobe. Sidoo kale wuu intaas kusii daray “Guud ahaan waan idin-mahadcelineynaa dadkii deegaanka loogu yimid iyo maamulkii hore dadkii ka midka ahaa farxadooda iyo niyad-wanaagooda waa ku mahadsan yihiin”. Intaas kadib Aadan Madoobe ayaa ku dhawaaqay in ay ka shaqeynayaan sidii doorasho xalaal ah looga qaban lahaa Baydhaba, waxaana uu faray ciidanka in ammaanka adkeeyaan, isla markaana habeenkii la yareeyo dhaq-dhaqaaqa. Ujeedka booqashada Aadan Madoobe ee Baydhaba ayaa la xiriirta xaaladda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, si looga tashado marxaladda kala guurka ah ee maamulka. Sidoo kale, waxaa qayb ka ah wafdigiisa xildhibaanno iyo wasiirro ay kamid yihiin wasiirka arrimaha gudaha Cali Xoosh iyo wasiirka awqaafta iyo arrimaha Islaamka Mukhtaar Roobow oo todobo sano kahor laga soo xiray magaaladaasi. Si kastaba, Xaaladda Baydhaba ayaa haatan deggan kadib markii shalay ay si buuxda gacanta ugu dhigtay Dowladda Federaalka Soomaaliya oo howlgal milatari ka fulisay gudaha magaaladaas oo ah xarunta gobolka Bakool. La wareegista magaaladan ayaan keentay in si deg-deg ah ay isu beddesho xaaladda siyaasadeed ee maamulkaas, uuna is casilo maaxweyne Lafta-gareen. The post Aadan Madoobe oo ka haday isbeddelka K/Galbeed kuna dhawaaqay… appeared first on Caasimada Online.
-
Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni oo maanta wareegto soo saaray ayaa isbeddel ballaaran ku sameeyay xukuumaddiisa, isaga oo soo magacaabay xubno ka mid ah golihiisa wasiiraddda. Wareegtada ayaa saameysay wasiiro waa wayn, sida wasiirka arrimaha gudaha Cabdi Faarax Saciid (Juxa), Wasiirka Cadaaladda Puntland Maxamed Cabdiwahaab iyo xubno kale oo si weyn u difaaci jiray xukuumadda Deni Wasiirrada la magacaabay ayaa kala ah:- 1-Cabdirashiid Barkhadle Warsame, wasiirka cadaaladda iyo arrimaha diinta 2-Cabdi Cali Xirsi (Qarjab), wasiirka arrimaha gudaha 3-Maxamed Cabdiraxmaan Faroole, wasiirka wasaaradda caafimaadka 4-Barre Yuusuf Faatax, wasiirka wasaaradda qorsheynta, 5-Cabdifitaax Ugaas Yaasiin wasiirka wasaaradda duulista hawada iyo garoomada, 6-Hodan Saciid Xasan, wasiirka wasaaradda haweenka iyo arrimaha qoyska 7-Farxaan Cali Xirsi, wasiirka warfaafinta iyo isgaarsiinta 8-Saciid Jaamac Qorsheel, wasiirka wasaaradda xanaanada xoolaha iyo daaqa 9-Caydaruus Axmed Faarax, wasiirka wasaaradda deegaanka iyo isbeddelka cimilada 10-Maxamed Cabdulqaadir Doonyaale, wasiirka wasaaradda kalluumeysiga iyo khayraadka badda 11-Cabdinaasir Yuusuf Xaaji Xirsi, wasiirka wasaaradda gargaarka 12-Cumar Cabdisamad Yuusuf Dhuux, wasiirka wasaaradda beeraha iyo waraabka 13-Maxamuud Caydiid Dirir, wasiirka wasaaradda dhalinyarada, ciyaaraha iyo dalxiiska. Sidoo kale wasiir ku xigeenno cusub ayaa la magacaabay, kuwaas oo kor u dhaafaya illaa 15 xubnood, waxayna kala yihiin. 1-Axmed Maxamuud Maxamed (Qaxiye), wasiir ku xigeenka wasaaradda cadaaladda iyo arrimaha diinta 2-Cabdirisaaq Maxamed Maxamuud, wasiir ku xigeenka wasaaradda arrimaha gudaha 3-Cabdiraxmaan Yuusuf Faarax, wasiir ku xigeenka wasaaradda amniga 4- Axmed Yaasiin Saalax, wasiir ku xigeenka wasaaradda maaliyadda 5-Maxamed Xasan Saciid, wasiir ku xigeenka wasaaradda qorsheynta 6-Musadaq Maxamed Musadaq, wasiir ku xigeenka wasaaradda waxbarashada 7-Maryan Cismaan Axmed, wasiir ku xigeenka wasaaradda caafimaadka 8-Eng. Maxamed Axmed Ismaaciil, wasiir ku xigeenka wasaaradda Dekedaha 9-Bile Maxamuud Axmed Qabowsade, wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta 10- Cabdirashiid Cabdirisaaq Cabdi wasiir ku xigeenka wasaaradda kalluumeysiga 11-Xasan Jaamac Ismaaciil, wasiir ku xigeenka wasaaradda xanaanada xoolaha 12-Cabdiraxmaan Khaliif Faarax, wasiir ku xigeenka wasaaradda tamarta 13-Maxamed Saciid Saalax, wasiir ku xigeenka wasaaradda deegaanka 14-Axmed Saciid Qolombi, wasiir ku xigeenka wasaaradda beeraha 15-Riyaad Axmed Cali, wasiir ku xigeenka wasaaradda gargaarka 16-Maxamuud Maxamed Daad, wasiir ku xigeenka wasaaradda dhalinyarada iyo ciyaaraha. Dhanka kale, isla wareegtadan waxaa lagu magacaabay wasiiru dowleyaal cusub, xisaabiyaha guud, guddoomiyaha iyo agaasimaha guud ee Bankiga, agaasimaha guud ee madaxtooyada, guddoomiyaha hay’adda shaqaalaha rayidka ah iyo guddoomiyeyaasha gobollada maamul-goboleedka Puntland. Hoos ka daawo:- The post Saciid Deni oo isbeddel ku sameeyay xukuumaddiisa – Juxa iyo wasiiro kale oo la eryay appeared first on Caasimada Online.
-
Baydhaba (Caasimada Online) – Wafdi culus oo ka socda dowladda Soomaaliya ayaa maanta gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta kumeel-gaarka ah ee Koonfur Galbeed, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay. Wafdigan oo ka baxay magaalada Muqdisho ayaa waxaa hoggaaminayo guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), waxaa sidoo kale qayb ka ah xildhibaanno iyo wasiirro ay kamid yihiin wasiirka arrimaha gudaha Cali Xoosh iyo wasiirka awqaafta iyo arrimaha Islaamka Mukhtaar Roobow oo todobo sano kahor laga soo xiray magaaladaasi. Ujeedka wafdigan ayaa ah inay ka qayb-qaataan shirar la xiriira xaaladda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, si looga tashado marxaladda kala guurka ah ee maamulka. Sidoo kale, waxaa la dhisi doonaa maamul KMG ka ah, inta laga gaarayo doorashada, oo horseedi doonto madaxweyne iyo xukuumad cusub. Xaaladda Baydhaba ayaa haatan deggan kadib markii shalay ay si buuxda gacanta ugu dhigtay Dowladda Federaalka Soomaaliya oo howlgal milatari ka fulisay gudaha magaaladaas oo ah xarunta gobolka Bakool. La wareegista magaaladan ayaan keentay in si deg-deg ah ay isu beddesho xaaladda siyaasadeed ee maamulkaas, uuna is casilo maaxweyne Lafta-gareen. Si kastaba, Cabdicasiis Lafta-gareen ayaa toddoba sano kadib ku baxay qaabkii ay xukuumaddii hore ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ku keentay waxaana ka hor intii uusan u ambabixin dalka Kenya uu Wasiirka Maaliyadda Koonfur Galbeed, Axmed Maxamed Xuseen u magacabaay inuu noqdo ku-simaha madaxweynaha maamulkaas. The post Wafdi ka socda dowladda Soomaaliya oo gaaray Baydhaba appeared first on Caasimada Online.
-
Donald Trump said allies would have to fight for themselves
Deeq A. posted a topic in News - Wararka
Donald Trump said the UK and other countries which did not take part in strikes against Iran should secure the Strait of Hormuz themselves. The US president said countries which “refused to get involved in the decapitation of Iran” should “build up some delayed courage, go to the strait and just take it”. In the latest sign that his Middle East campaign has severely damaged long-standing relationships, Mr Trump suggested its allies will “have to start learning how to fight for yourself”. The UK was the only country named in a post by Mr Trump on his Truth Social platform. The president’s comments came less than an hour before Buckingham Palace announced the King and Queen will make a state visit to the US in late April, giving an indication of the diplomatic tensions Charles will have to navigate. Mr Trump wrote: “All of those countries that can’t get jet fuel because of the Strait of Hormuz, like the United Kingdom, which refused to get involved in the decapitation of Iran, I have a suggestion for you: Number 1, buy from the U.S., we have plenty, and Number 2, build up some delayed courage, go to the Strait, and just TAKE IT. “You’ll have to start learning how to fight for yourself, the U.S.A. won’t be there to help you anymore, just like you weren’t there for us. “Iran has been, essentially, decimated. The hard part is done. Go get your own oil!” Mr Trump’s comments came after reports in the Wall Street Journal that he would be willing to end the US military campaign even if Iran maintains its stranglehold over the strait, a vital shipping route for global oil and gas supplies. (PA Graphics) (PA Graphics) US defence secretary Pete Hegseth rounded on the UK for failing to send warships to the region, saying “last time I checked there was supposed to be a big, bad Royal Navy that could be prepared to do things like that as well”. Mr Hegseth said: “President Trump has been willing to do the heavy lifting on behalf of the free world to address this threat of Iran. “It’s not just our problem set going forward, even though we have done the lion’s share of preparation to ensure that strait will will be open.” Iran’s selective blockade of the maritime chokepoint and its attacks on the Gulf states have pushed up global energy prices. In the latest sign of the risk to shipping in the region a Kuwaiti oil tanker was attacked off the coast of Dubai. Sir Keir Starmer discussed the situation with Syrian President Ahmed al-Sharaa in Downing Street. Prime Minister Sir Keir Starmer discussed the Middle East crisis with Syrian President Ahmed al-Sharaa (Justin Tallils/PA) (Justin Tallis) “They discussed the need for a viable plan to reopen the Strait of Hormuz, in the face of the severe economic impact of prolonged closure, and agreed to work with others to restore freedom of navigation,” a Downing Street spokesman said. Sir Keir was also chairing a meeting of the Cobra crisis committee to consider the impact on households and the wider economy from soaring energy costs. Average energy bills are forecast to rise by almost £300 from July while motorists are already counting the cost of the war, with drivers paying £544 million extra for fuel since the US-Israeli bombing campaign began. The price most households pay for energy under regulator Ofgem’s cap will fall by £117-a-year to £1,641 from Wednesday, driven by the Government’s promise to cut bills by an average of £150 by removing green subsidies. But respected energy analyst Cornwall Insight said its prediction for the watchdog’s price cap from July to September now stands at £1,929 for a typical dual fuel household – an increase of £288 or 18% on April’s cap. Energy consumers minister Martin McCluskey said: “Tackling the affordability crisis is our number one priority and I know many families will be thinking about how events in the Middle East might impact the cost of living at home. “We will continue to fight people’s corner through this crisis and, as the Energy Secretary (Ed Miliband) has said, if it’s necessary to intervene, we will.” The costs for homes reliant on heating oil, which are not covered by the Ofgem cap, have already soared. Department for Energy Security and Net Zero figures showed the average price per litre of standard grade burning oil stood at 104.1p in March, nearly double the average in February (53.5p) and the highest monthly figure since official data began in January 1989. The Government has announced a £53 million package of support for heating oil customers. Motoring research charity the RAC Foundation estimated that rises in pump prices since the conflict in the Middle East began on February 28 have led to motorists paying an additional £409 million for diesel and £135 million for petrol. Average diesel prices are up 40p a litre since the war began, while petrol has gone up 20p. Sir Keir has previously promised to keep a planned rise in fuel duty from September “under review in light of what’s happening in Iran” and the Government has stepped up efforts to help drivers find the cheapest fuel in their area through a price comparison app. Qaran News -
Cabdi Ismaciil Samatar oo ah xildhibaan ka tirsan aqalka wakiiladda ee Somalia ayaa qoraal uu barta X-ku baahiyay dhaliil u soo jeediyay madaxweynaha Somalia Xasan Sheekh iuo dawladda Turkiga waxana uu qoraalkiisu u dhignaa sidan hoos ku xusan. Laba sano ka hor, waxaan si cad u sheegay in Xasan Sh. waxa uu taariikhda geli doonaa in uu noqdo madaxweynihii ugu xumaa ee soo mara dalkeena. Haddii qof idinka mid ah uu wax shaki ah ka qabo hadalkan, waxaa xaqiiqo ah in waxyaalihii bilihii la soo dhaafay iyo maanta ka dhacay Baydhabo ay xaqiijinayaan xukunka. Indho-la’aan, damac-xumaaneed, iyo indho-la’aantiisa ayaa hadda dib u furay boogihii dagaal ee dalkeennu isku dayayey inuu ka soo kabsado muddo ka badan soddon sano. La-hawlgalayaasha muhiimka ah ee minan-ku-xigeenka ayaa ahaa nidaamka Turkiga. Ujeedada ugu weyn ee Ankara ayaa ah in la dhiso dawlad macmiil ah si ay u bililiqesato wax kasta oo kheyraad dabiici ah iyo qiimaha istaraatiijiyadeed ee dalkeenu leeyahay. Waxaa la gaaray waqtigii ay Soomaalidu arki lahaayeen nidaamka Turkiga waxa uu yahay: howlgal fursad ku dhisan. Xasan Sh’s waxa uu si buuxda uga faa’idaystay qalabkii milatari ee Ankara taasina waa in ay gasho diiwaanka taariikhdayada. Waxaa la gaadhay waqtigii Soomaalida iimaanka leh ay is garab istaagi lahaayeen oo ay iska tuuri lahaayeen inta aysan dhicin xaalad ka sii daran. Qaran News
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ka dul qaaday ciidamadii ku haysay xabsi guriga Taliyihii hore ee Ciidanka Asluubta, Mahad Cabdiraxmaan (Shub). Go’aanka dowladda ayaa imanaya kadib markii ay ku guuleysatay qorshihii maamulka Koonfur Galbeed, isla markaana uu is-casilay Cabdicasiis Lafta-gareen oo uu madaxiisa u xirnaa. Taliye Shub, oo sodog u ahaa Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Lafta-gareen ayaa muddo toddobaad ah xabsi guri ugu jiray dowladda. Mudadaas, Shub wuxuu ku sugnaa gudaha gurigiisa, iyadoo loo diiday inuu bannaanka u baxo ama uu la kulmo dad kale. Ciidamada ammaanka ayaa si toos ah ula wareegay mas’uuliyadda ilaalinta guriga, sidoo kale bixinta saadka iyo raashinka, si loo xakameeyo dhaq-dhaqaaq kasta oo la xiriira taliyaha hore. Tallaabadaas ayaa si adag loo cambaareeyay, iyadoo dowladda ka dhago adeygtay ka hadalka arrintaan, illaa ugu dambeyn ay ka dul qaaday ciidanka Taliye Shub kadib markii shalay ciidamada xoogga dalka ay la wareegeen magaalada Baydhabo ee gobolka Baay. Lafta-gareen ayaa baneeyay kursiga, isagoo haatan ku sugan magaalada Nairobi ee dalka Kenya. Waxaana Ku-sime Madaxweyne ka ah maamulka Wasiirka Maaliyadda Koonfur Galbeed, Axmed Maxamed Xuseen. Si kastaba, xaaladda magaalada Baydhabo ayaa hadda degan, iyadoo dowladda ay guda galeyso maamul u sameynta Koonfur Galbeed, iyadoo qorshuhu yahay in halkaas lagu qabto doorasho qof iyo cod ah, hanaankaas oo si weyn uga soo horjeedaaan mucaaradka iyo madaxweynayaasha Puntland iyo Jubaland. The post Dowladda oo go’aan cusub ka gaartay arrinta taliye Shub appeared first on Caasimada Online.
-
Addis Ababa (Caasimada Online) – Itoobiya ayaa ku dhawaaqday qorshe ay ku dhisayso saddex biyo-xireen oo cusub oo laga sameynayo webiga Blue Nile, arrintaas oo dhalisay caro xooggan oo ka taagan Masar, halkaas oo laga qabo cabsi ah in mashaariicdan ay sii kordhin doonaan biyo-yaraanta marka ay shaqo bilaabaan. Addis Ababa ayaa horey u casuuntay shirkado leh khibrad la xaqiijiyay oo ku saabsan dhismaha biyo-xireennada inay soo gudbiyaan dalabyadooda qandaraas ee mashruucyadan cusub muddada soo socota. Sida ay sheegtay dowladda Itoobiya, saddexdan biyo-xireen waxaa la dhisi doonaa muddo u dhexeysa afar illaa toddoba sano, waxaana la qorsheeyay inay dhammaantood si isku mar ah u bilaabaan howlgalka. Mashruuc kasta wuxuu ku kacayaa $3.5 bilyan, iyadoo dowladda Itoobiya ay sheegtay in saddexdan biyo-xireen ay xoojin doonaan awoodda biyaha iyo korontada dalka, isla markaana ay horumarin doonaan waaxda tamarta nadiifta ah, si waafaqsan qorshaha qaranka ee horumar dhaqaale oo waara. Marka ay hawlgalaan, dowladda Itoobiya waxay sheegtay in saddexdan mashruuc ay kordhin doonaan wax-soo-saarka korontada dalka boqolkiiba 20 illaa 25, ay hagaajin doonaan maaraynta biyaha Geeska Afrika, isla markaana ay kor u qaadi doonaan wax-soo-saarka warshadaha iyo beeraha. Hase yeeshee, khubaro Masri ah ayaa ka digaya in isla mashaariicdan ay sii xumeyn doonaan dhibaatada biyo-yaraanta ee Masar, maadaama ay yareyn doonaan qulqulka biyaha Nile ee gaara dalalka hoose, taas oo sii hurin doonta xiisadda u dhexeysa Qaahira iyo Addis Ababa. Cabbaas Sharaky, oo ah borofisar ku takhasusay khayraadka biyaha kana tirsan Jaamacadda Qaahira, ayaa ku tilmaamay qorshahan mid astaan u ah “isbeddel weyn” oo ku yimaada sida loo maamulayo biyaha Blue Nile. “Biyo-xireennadan waxay si daran u kordhin doonaan biyo-yaraanta ka jirta Masar,” ayuu yiri Sharaky. Isagoo la hadlayay warbaahinta The New Arab, wuxuu intaas ku daray in saddexdan biyo-xireen ee cusub ay si weyn u kordhin doonaan awoodda kaydinta biyaha ee Itoobiya, taas oo ugu dambeyn siin doonta dalkaas gacan ku hayn ballaaran oo ku saabsan sida biyaha Nile ugu qulqulayaan dalalka hoose. “Marka laga soo tago inay yareynayaan biyaha webiga ee gaara Masar, saddexdan biyo-xireen waxay sidoo kale ka dhigi doonaan Biyo-xireenka Sare ee koonfurta Masar mid aan si buuxda koronto u dhalin karin,” ayuu yiri Sharaky. “Taasina waxay horseedi doontaa hoos u dhac ku yimaada koronto-soo-saarka Masar iyo khasaare dhaqaale,” ayuu raaciyay. Xilli aad u xasaasi ah Masar horey ayay u ahayd dal ay biyo yari ka jirto, iyadoo saamigeeda sanadlaha ah ee biyaha Nile, oo ah isha ugu weyn ee biyaha macaan, uu daboolo keliya qayb ka mid ah baahideeda. Qorshaha cusub ee Itoobiya ayaa imanaya xilli uu cirka isku sii shareerayo muranka kala dhexeeya Qaahira, iyadoo labada dhinac ay weli isku hayaan biyo-xireenka weyn ee Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD), oo ah mashruuca koronto-dhalinta ee weyn ee Itoobiya ka sameysay Blue Nile. GERD-ka, oo hadda shaqeynaya kadib in ka badan toban sano oo dhismo ah, ayaa xannibay xaddi badan oo biyo ah oo gaari lahaa Masar, taasoo khatar gelisay sahayda biyaha dalkaas, beerihiisa iyo hamigiisa horumarineed, waxayna dhalisay cambaareyn iyo eedeymo uga yimid Qaahira. Masar, oo ku tiirsan webiga Nile boqolkiiba 98 baahideeda biyaha macaan, ayaa isku dayeysa inay la qabsato xaddidaadaha GERD-ku ku soo rogay biyaha webiga, iyadoo si weyn u maalgelisay sifeynta biyaha wasakhda ah, macaaneeynta biyaha badda, iyo xakameynta isticmaalka biyaha. Tobankii sano ee la soo dhaafay, dowladda Masar waxay balaayiin dollar gelisay dhismaha xarumo sifeynaya biyaha wasakhda ah iyo kuwo biyaha badda ka dhigaya kuwo la cabbi karo, kuwaas oo laga hirgeliyay meelo kala duwan oo dalka ah. Masar ayaa sidoo kale yareyneysa isticmaalka biyaha ee beeraha, iyadoo soo kordhineysa teknoolojiyado waraab oo casri ah, isla markaana dib u habeyn ku sameyneysa shabakadda kanaallada waraabka beeraha. Khubaro ayaa sheegtay in tallaabooyinkaas ay qayb ahaan yareeyeen khasaaraha biyaha ka dhashay GERD, inkastoo baahida biyaha ee Masar ay sii kordheyso maadaama tirada dadka dalku ay si xawli ah u sii badaneyso. “Tallaabooyinka ay dowladdu qaaday sanadihii la soo dhaafay waxay gacan ka geysteen dhimista saameynta biyo-xireenka,” ayuu The New Arab u sheegay khabiirka madaxa-bannaan ee biyaha Noureddine Abdelmonem. Hase yeeshee, wuxuu walaac ka muujiyay waxa uu ku tilmaamay maarayn “hal dhinac ah” oo lagu sameeyo biyo-xireenka. Sida uu sheegay, qaabkaas maamul wuxuu albaabka u furay sii-deyn aan la xakameynin oo lagu sameeyo biyaha webiga, taasoo dhibaatooyin ku keentay Masar iyo Suudaan, oo ay ku jiraan fatahaado iyo khasaare dhaqaale oo marar kala duwan dhacay sanadihii dhowaa. Masar, oo sanad walba hesha 55.5 bilyan oo mitir kuyuubik oo biyo ah sida ku cad heshiiskii 1959, ayaa lumisay qiyaastii 38 bilyan oo mitir kuyuubik oo biyo ah intii la buuxinayay keydka GERD intii u dhexeysay 2020 iyo 2022, sida ay sheegtay dowladda Masar. Bishii Janaayo ee sanadkan, wasiirka waraabka iyo khayraadka biyaha ee Masar, Hani Sweillam, ayaa Itoobiya ka dalbaday magdhow ku saabsan khasaaraha biyahaas. Wadahadallo aan miro dhalin Xiisadda u dhexeysa Masar iyo Itoobiya ee ku saabsan GERD waxay salka ku haysaa saameynta xooggan ee biyo-xireenka ku yeeshay biyaha Masar, waxa Masar ay ku tilmaamayso dhismaha hal dhinaca ah ee Itoobiya samaysay, buuxinta keydkiisa, iyo guul-darrada wadahadalladii labada dhinac ay ku gaari waayeen heshiis sharci oo ku saabsan habka loo maamulayo biyo-xireenka. Ku dhowaad toban sano oo wadahadallo ah oo u dhexeeyay Qaahira iyo Addis Ababa, kuwaas oo Khartoum ay sidoo kale qayb ka ahayd, wax natiijo ah ma dhalin, iyadoo Masar ay Itoobiya ku eedeysay inay waqtiga lumisay ilaa biyo-xireenku noqday xaqiiqo aan dib looga laaban karin. Biyo-xireenkan ayaa sidoo kale kusoo aadaya xilli ay jiraan xiisado juqraafi-siyaasadeed oo adag oo u dhexeeya Qaahira iyo Addis Ababa, iyadoo Masar ay Itoobiya ku eedeysay inay biyo-xireenka u adeegsaneyso kaar cadaadis oo ay ku kordhinayso saameynteeda gobolka, iyo aalad gorgortan oo ay ku raadineyso marin ay ku gaarto Badda Cas. Masar ayaa si adag uga hortimid joogitaanka Itoobiya ee Badda Cas, iyadoo dadaalka Addis Ababa ay ku dooneyso inay saldhig badeed ka yeelato xeebaha Somaliland u aragto khatar toos ah oo ku wajahan amniga qarankeeda iyo marin-biyoodka Suweys. Cabsida noocaas ah ayaa sii militareysay xiisadda ku saabsan GERD iyo damaca Itoobiya ee Badda Cas, iyadoo Masar ay ciidamo u dirtay Soomaaliya, isla markaana ay la gashay dalalka dariska la ah Itoobiya heshiisyo difaac wadajir ah iyo iskaashi militari. Kormeerayaal ayaa sheegaya in heshiisyadan iyo is-afgaradyadan ay dhammaantood ujeedkoodu yahay waxa loo arko go’doomin Masar ay ku heyso Itoobiya, si loo xakameeyo hamigeeda Badda Cas loogana dhigo inay laba jeer ka fakarto ka hor inta aysan xannibin biyaha Nile ee gaara dalalka hoose. Amani al-Taweel, oo ah khabiir ku takhasustay arrimaha Afrika kana tirsan golaha arrimaha dibadda ee Masar, ayaa sheegtay in Qaahira ay sare u qaadayso cadaadiska ay saareyso Itoobiya, iyada oo kordhineysa joogitaankeeda militari ee Geeska Afrika, isla markaana xoojinaysa xiriirrada ay la leedahay caasimadaha gobolka ee ku saabsan muranka biyo-xireenka Itoobiya iyo damaca Addis Ababa ee Badda Cas. “Qaahira waxay labadan arrimood mowqifkeeda si cad ugu sheegtay Addis Ababa labadii sano ee la soo dhaafay,” ayay al-Taweel u sheegtay The New Arab. “Sidaas darteed, Itoobiyaanku hadda si fiican ayay u ogyihiin jidka ay Masar mari doonto haddii danahaheeda aan si dhab ah loo tixgelin,” ayay raacisay. Saddexdan biyo-xireen ee cusub, oo la sheegay in awooddooda wadajirka ah ay gaari doonto 5,700 megawatt, ayaa qayb ka ah waxa Itoobiya ku tilmaamayso qorshaheeda guud ee tamarta si looga faa’iideysto awoodda Blue Nile. Addis Ababa waxay sidoo kale mashaariicdan ku qeexeysaa kuwo horumar qaran iyo yareynta saboolnimada lagu gaarayo, isla markaana kor loogu qaadayo tamarta nadiifta ah. Si kastaba, falanqeeyayaal ayaa sheegaya in isla mashaariicdan ay sii adkeyn doonaan xaaladda Masar, iyagoo culeys dheeraad ah saaraya sahaydeeda biyaha, islamarkaana kordhinaya xiisadda kala dhexeysa dalkaas muddada soo socota. “Masar marar badan ayay caddeysay inay kasoo horjeeddo dhismaha biyo-xireenno laga sameeyo webiga Nile iyadoo aan jirin heshiis sharci oo qasab ah,” ayuu yiri borofisar Sharaky. “Laakiin dhibaatadu waxay tahay in Itoobiya ay webigan u aragto kheyraad qaran oo iyada u gaar ah, aragtidaas oo sii hurin doonta khilaafaadka kala dhexeeya dalalka kale ee ku yaalla wabiga Nile muddo dheer,” ayuu intaas ku daray. The post Itoobiya oo ku dhawaaqday saddex biyo-xireen oo cusub iyo Masar oo aad u careysan appeared first on Caasimada Online.
-
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) oo uu wehelinayo Madaxweyne ku-xigeenka JSL ayaa Shir Wada-tashi Qaran ah isugu yeedhay Shir-guddoonnada Labada Gole Qaran (Guurtida iyo Wakiillada), Xildhibaanno ka tirsan Golaha Guurtida, xubno ka mid ah Golaha Wasiirrada iyo Guddida Nabadda ee Qaranka, si xal waara loogu helo colaadda ka taagan Gobollada Awdal iyo Selel. Shirkan oo ku qabsoomay jawi ay ku dheehan tahay masuuliyad Qaran, ayaa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland waxa uu ugu horrayn Tacsi Qaran u diray Qoysaska iyo Ehelada dadkii muwaadiniinta ahaa ee ku naf waayey colaadda ka aloosan degaanno ka mid ah Gobollada Awdal iyo Selel. Shirka waxa si qoto dheer loogaga arrinsaday xaaladaha colaadeed ee ka jira Gobollada Awdal iyo Selel, iyada oo mudnaanta koowaad la siiyey sidii loo hirgelin lahaa Gurmad Qaran oo midaysan oo lagu joojinayo colaadda, laguna baajinayo dhiig dambe oo ka dhex daata dadka walaalaha ah ee ku wada nool degaannadaasi. Madaxweynaha ayaa ku adkeeyey dhammaan Haldoorka Hoggaanka Qaranka ee Shirka ka soo qayb galay in mudnaanta koowaad la siiyo nabadda, wada-hadallka labada dhinac iyo xallinta khilaafaadka si waafaqsan Sharciga iyo Dhaqan-nabadeedka Somaliland, isaga oo caddeeyey in Xukuumadda ay ka go’an tahay ilaalinta nolosha muwaadiniinta iyo xasilloonida guud ee dalka. Kulanka ayaa ahaa mid ay ku dheehan tahay isku-duubni Qaran iyo qaadashada go’aanno adag oo lagu xoojinayo dedaallada nabadaynta, waxana la isla qaatay in si wadajir ah loo gurmado, loogana hawl galo daminta colaadda iyo soo celinta nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada walaalaha ah. 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐉𝐚𝐦𝐡𝐮𝐮𝐫𝐢𝐲𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐦𝐚𝐥𝐢𝐥𝐚𝐧𝐝 𝐰𝐚𝐱𝐚 𝐮𝐮 𝐡𝐨𝐨𝐬𝐭𝐚 𝐤𝐚 𝐱𝐚𝐫𝐫𝐢𝐢𝐪𝐚𝐲: 1. In si degdeg ah loo joojiyo colaadda loona bedbaadiyo nolosha shacabka, 2. In la galo Gurmad Qaran oo mideysan oo ka kooban dhammaan Hay’adaha ’adaha Dawladda ee Amniga, Hoggaanka Dhaqanka iyo waxgaradka bulshada, 3. In la xoojiyo wada-hadallada iyo xalinta khilaafaadka iyada oo la adeegsanayo sharciga dalka iyo dhaqanka soo jireenka ah ee xallinta khilaafaadka, 4. In la adkeeyo amniga iyo kala dambaynta Gobollada Awdal iyo Selel, si looga hortago fiditaanka colaadda. Iyaguna dhankooda, dhammaan masuuliyiinta labada Gole Qaran, Xubnaha Golaha Wasiirrada iyo Guddida Nabadda ee uu Madaxweynuhu isugu yeedhay Shirka Wada-tashiga Qaran ayaa si weyn u soo dhaweeyey Gurmadka Qaran ee uu Madaxweynuhu horseedka ka yahay ee lagu joojinayo colaadda ka taagan Gobollada Awdal iyo Selel, iyaga oo sheegay in ay buuxda u taageersan yihiin si kasto oo lagu soo afjarayo colaadda iyo dhiigga muwaadiniinta JSL ee daadanaya. Shirka Gurmadka Qaran ee uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland la yeeshay Odayaasha Qaranka ayaa lagu adkeeyey muhiimadda ay leedahay midnimada, wadajirka bulshada iyo xal nabadeed oo degdeg ah laga gaadho colaadda ka taagan Awdal iyo Selel, iyaga oo dhinacyadu ay ballan-qaadeen in ay doorkood ka qaadan doonaan hirgelinta nabad waarta oo lagu soo afjarayo colaadda. Qaran News
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha Soomaaliya, Cali Yuusuf Cali (Xoosh) ayaa maanta soo saaray wareegto rasmi ah oo maamul cusub loogu magacabaa gobolka Shabeellada Hoose. Wareegtada wasaaradda ayaa lagu sheegay in Cabdifitaax Sayid Axmed Cabdi loo magacaabay guddoomiyaha maamulka gobolka Shabeellada Hoose, isaga oo xilkaas u qaban doona si ku-meel-gaar ah, sida ku cad qoraalka kasoo baxay xafiiska wasiirka. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa sheegtay in magacaabistan ay timid kadib markii la qiimeeyay xaaladda siyaasadeed iyo midda amni ee gobolka, isla markaana la arkay baahida loo qabo in la helo hoggaan maamul oo xoojiya maamulka iyo amniga gobolka Shabeellada Hoose. Sidoo kale, wareegtada wasaaradda ayaa lagu xusay in magacaabistan lagu saleeyay qodobka 43-aad ee sharciga gobollada iyo degmooyinka dalka ee Lr. 116, ee soo baxay 06/082013, kaasi oo awood u siinaya Wasaaradda Arrimaha Gudaha inay maamul u magacowdo gobollada marka loo baahdo. “Magacaabistan ayaa timid kadib markii la tixgeliyay baahida loo qabo in la xoojiyo hoggaanka gobolka oo ah mid istiraatiiji ah, daris dhowna la ah caasimadda dalka ee Muqdisho,” ayaa lagu yiri bayaanka wasaaradda arrimaha gudaha Soomaaliya Magacaabistan ayaa ku soo aaddeysa xilli saacadihii la soo dhaafay ciidanka xoogga dalka ay si rasmi ah ula wareegeen magaalada Baydhabo ee caasimadda KMG ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, iyadoo ay socdaan isbeddello siyaasadeed iyo kuwo amni oo ka jira qaar ka mid ah gobollada dalka. Si kastaba, Dowladda Federaalka ayaa horey maamullo cusub ugu magacowday degmooyinka iyo gobollada maamulka Koonfur Galbeed, waxaana la filayaa in guddoomiyaha cusub ee Shabeellaha Hoose uu si degdeg ah ula wareego xilka, uuna guda-galo howsha u igmatay dowladda. The post DF Soomaaliya oo maamul cusub u magacowday gobolka… appeared first on Caasimada Online.
-
Baydhabo (Caasimada Online) – Magaalada Baydhabo ayaa maanta degan kadib markii shalay ay si buuxda gacanta ugu dhigtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, kaddib howlgal milatari oo ay ka fuliyeen gudaha magaalada oo ah xarunta KMG ah ee maamulka Koonfur Galbeed. Ciidamada Dowladda Federaalka oo garab ka helayay kuwa mucaaradka ee isku magacaabay Badbaadada Koonfur Galbeed ayaa awood milatari kula wareegay gacan ku haynta magaalada Baydhabo, taas oo keentay in si deg-deg ah ay isu beddesho xaaladda siyaasadeed ee maamulkaas. Cabdicasiis Lafta-gareen oo toddoba sano kadib ku baxay qaabkii ay xukuumaddii hore ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ku keentay ayaa ka hor intii uusan u ambabixin dalka Kenya waxa uu Wasiirka Maaliyadda Koonfur Galbeed, Axmed Maxamed Xuseen u magacabaay inuu noqdo ku-simaha Madaxweynaha Koonfur Galbeed. Wararka laga helayo Baydhabo ayaa sheegaya in saraakiisha hay’adaha ammaanka ay haatan wadaan dadaallo lagu adkeynayo amniga, iyadoo kulan ay maanta yeesheen saraakiisha ammaanka, masuuliyiin heer federaal ah iyo maamulka gobolka diiradda lagu saaray xoojinta amniga iyo sidii loo dardargelin lahaa wadashaqeynta shacabka iyo ciidamada ammaanka. Kulankaas ayaa sidoo kale lagu go’aamiyay in tallaabo adag laga qaado cid kasta oo isku dayda inay fowdo iyo qalalaase ka abuurto Baydhabo iyo guud ahaan deegaannada maamulka Koonfur Galbeed. Dhanka kale, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ciidamo dheeraad ah geysay magaalada Baydhabo, si loo xaqiijiyo amniga, loona sugo kala dambeynta, xilli la filayo in isbeddel siyaasadeed oo ballaaran uu ka dhaco maamulka Koonfur Galbeed. Sidoo kale, Ciidanka Koofiya Gaduudka ee ilaaliya madaxda sare ee dalka ayaa gaaray Baydhabo, kuwaas oo sugaya ammaanka wafdi sare oo ka socda Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku wajahan magaaladaas. Wafdigaas oo uu hoggaaminayo Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), ayaa la filayaa inay gaaraan Baydhabo, si ay uga qeyb qaataan shirar la xiriira xaaladda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed. Mas’uuliyiin kale oo ka tirsan Dowladda Federaalka, oo deegaan-doorashadoodu tahay Koonfur Galbeed ayaa sidoo kale ku wajahan Baydhabo, si ay uga arrinsadaan marxaladda kala guurka ah ee maamulka. The post Wararkii ugu dambeeyay xaaladda Baydhaba iyo wafdi sare oo ku wajahan appeared first on Caasimada Online.
-
Baydhabo (Caasimada Online) – Ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shalay si buuxda ula wareegay magaalada Baydhabo ee xarunta KMG ah ee maamul-goboleedka Koonfur Galbeed. Ciidamada dowladda oo markaas ka soo dhaqaaqay dhinaca Daynuunaay ayaa howlgal militari ku galay magaalada, iyaga oo qabsaday saldhigyo iyo xarumo muhiim ah, mana jirin difaac culus oo lagala hortagay markii ay gudaha u galeen Baydhabo. Haddaba, su’aasha ugu weyn ee la isweydiinayo ayaa ah sababta keentay in si fudud looga adkaado madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen oo muddo toddoba sano ah xukumayay maamulka Koonfur Galbeed, isla markaana lahaa ciidan iyo maamul dhisan. Caasimada Online oo si qoto dheer u daristay arrintan ayaa idiin soo gudbineysa 6 qodob oo door weyn ka qaatay isbeddelka degdegga ah ee ka dhacay Baydhabo. Kala qeybsanaan bulsho Kala qeybsanaan xooggan oo muddooyinkii dambe ka dhex jirtay shacabka iyo siyaasiyiinta Koonfur Galbeed ayaa si weyn u wiiqday awooddii siyaasadeed ee Cabdicasiis Lafta-gareen. Madaxweyne Lafta-gareen ayaa lagu eedeeyay in uusan ku guuleysan mideynta bulshada iyo siyaasiyiinta, taas oo keentay in taageeradii uu haystay ay si weyn u yaraato. Shalay, markii ay ciidamada dowladda gudaha u galeen Baydhabo, waxaa halkaasi si diirran ugu soo dhaweeyay shacab badan, taas oo muujineysa in isbeddel siyaasadeed ay qayb ka mid ah bulshada doonayeen. Dadka qaar ayaa caleemo qoyan ku soo dhaweeyay ciidamada, halka kuwo kalena ay muujinayeen taageero siyaasadeed oo cad. Awoodda mucaaradka ee gudaha deegaanka Mid ka mid ah arrimaha soo dedejiyay in laga adkaado hoggaanka Lafta-gareen ayaa ahaa in dagaalka ay qayb ka ahaayeen ciidamo maleeshiyaad ah oo taageersan siyaasiyiinta la safan Dowladda Federaalka, kuwaas oo si wanaagsan u yaqaannay deegaanka iyo gudaha magaalada. Taageerada ciidamadan ayaa sahashay in ciidamada dowladda ay si degdeg ah ugu fidaan magaalada. Ciidamadan ayaa la sheegay in ay hore ugu sugnaayeen deegaanno badan oo ku dhow Baydhabo, isla markaana ay door weyn ka qaateen jebinta difaacyadii yaraa ee yaallay waddooyinka soo gala magaalada. Tani waxay sahashay in ciidamada dowladda ay si fudud ku gaaraan bartamaha magaalada. Qorshe la’aan difaac Madaxweyne Lafta-gareen intii uu xukunka hayay ma uusan sameysan difaac ka fog magaalada Baydhabo, taas oo ah xeelad militari oo muhiim ah. Ciidamada dowladda ayaa maalin ka hor joogay Daynuunaay oo qiyaastii 30 KM u jirta Baydhabo, mana jirin difaac culus oo ka hor yimid intii ay ku sii jeedeen magaalada. Falanqeeyayaal militari oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in haddii difaac adag laga sameyn lahaa deegaannada u dhexeeya Daynuunaay iyo Baydhabo, ay adkaan lahayd in ciidamada dowladda ay si degdeg ah ku gaaraan magaalada. Tani waxay muujineysaa in maamulka Lafta-gareen uu ku guul-darreystay qorshe difaac oo istiraatiiji ah. Taageerada cirka Howlgalka dhulka ee ciidamada ayaa waxaa ku lamaanaa mid cirka ah, iyadoo la rumeysan yahay in Turkiga uu taageero militari siiyay ciidamada Dowladda Federaalka ee ku sii jeeday Baydhabo. Intii uu socday howlgalka, diyaarado dagaal ayaa duqeymo ka geystay goobo ay ku sugnaayeen kooxda Al-Shabaab, taas oo sahashay in ciidamada ay si nabad ah ku dhaafaan deegaannadaas. Tan ayaa noqoneysa markii ugu horreysay ee Turkiga si toos ah uga qayb qaato dagaal gudaha ah oo ka dhacaya magaalo ka tirsan Soomaaliya, taas oo muujineysa isbeddel cusub oo ku yimid siyaasadda arrimaha Soomaaliya. Mowqifka Itoobiya ee xiisadda Doorka Itoobiya ayaa kaalin weyn ka qaatay wixii shalay ka dhacay Baydhabo, maadaama ciidamo ka tirsan ay ku sugan yihiin magaalada. Itoobiya oo hore loogu tirin jiray dal si dhow ula shaqeeya maamulka Lafta-gareen ayaa markan muujisay dhexdhexaadnimo, iyada oo aan si toos ah uga qayb qaadan dagaalka. Dhexdhexaadnimada Itoobiya ayaa la sheegay in ay dhabar jab weyn ku noqotay Lafta-gareen, maadaama uu hore ugu tiirsanaa taageerada ciidanka Itoobiya ee ku sugan Koonfur Galbeed. Markii ay Itoobiya ka gaabsatay in ay dhinac la safato, waxaa si weyn u daciifay awooddii militari ee Lafta-gareen. Muranka muddo-kororsi Muranka siyaasadeed ee ka dhashay muddo-kororsi iyo doorasho la’aan lagu eedeeyay maamulka Lafta-gareen ayaa ka mid ah arrimaha soo dedejiyay guul-darrada hoggaankii maamulka Koonfur Galbeed. Siyaasiyiin badan oo mucaarad ah ayaa muddooyinkii dambe ku eedeynayay Cabdicasiis Lafta-gareen inuu diiday in uu qabto doorasho xor iyo xalaal ah. Arrintan ayaa keentay cadaadis siyaasadeed oo gudaha iyo dibadda ah, taas oo ugu dambeyn sababtay in siyaasiyiin badan iyo xildhibaanno ay ka hor yimaadaan maamulka Lafta-gareen, isla markaana taageeraan isbeddelka ka dhacay Baydhabo. Isku soo wada duubo, isku darka kala qeybsanaanta siyaasadeed, taageerada maleeshiyaad deegaanka, istiraatiijiyad militari oo liidata, iyo doorarka dalal shisheeye ayaa la rumeysan yahay in ay sabab u noqdeen in si degdeg ah looga adkaado maamulka Lafta-gareen. Si kastaba, xaaladda magaalada Baydhabo ayaa haatan ah mid deggan, waxaana si buuxda gacanta ugu haya ciidamada xoogga dalka, iyadoo halkaasi ay gaari doonaan wafdi sare oo ka socda Dowladda Federaalka Soomaaliya si loo guda galo dhismaha maamulka cusub. The post 6 qodob oo jebiyay Lafta-gareen, horseedayna in DF si fudud ku qabsato Baydhaba appeared first on Caasimada Online.
