Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) oo kaashanaya saaxiibbada caalamka ayaa hawlgal qorshaysan oo ay ka fuliyeen degaanka lagu magacaabo Qaahira ee gobolka Shabeellaha Dhexe, ku dilay ilaa toddobo horjooge oo ka tirsanaa kooxda al-Shabaab, iyada oo sidoo kale weerarkaas lagu burburiyay kayd hub iyo xarumo gabbaad u ahaa kooxda sida lagu sheegay war qoraal ah oo ay Hay’addu soo saartay. Hawlgalkan oo la fuliyay xalay gelinkii danbe ayaa dabo socday howlgalkii maalmo ka hor lagu bartilmaameedsaday koox Hoggaamiyaal ah oo ku shirayay guri ku yaalay deegaanka Maxaa-Saciid ee isla gobolka Shabeellaha Dhexe, kaas oo lagu dilay shan xubnood halka seddax kalana dhaawac culus lagu gaarsiiyay. Hawlgalldan ayaa qeyb ka ah dagaalka ka dhanka ah kooxda al-Shabaab ee dalka socda, kaas oo ay wadaan Ciidanka Xoogga Dalka, kuwa dadka degaanka, iyo Daraawiishta dawladgoboleedyadu. Source: goobjoog.com

Waxaa maanta marinka muhiimka ah ee Strait of Hormuz ka dhacday dhacdo amni oo walaac dhalisay ka dib markii doonyo hubaysan ay isku dayeen inay dhexda u galaan markab marayay aaggaas. Sida ay sheegtay hay’adda UKMTO ee fadhigeedu yahay dalka Britain, dhacdadan ayaa ka dhacday meel qiyaastii 30 kiiloomitir u jirta xeebaha dalka Cumaan, gaar ahaan marinka maraakiibtu ay u maraan dhanka gudaha. Doonyaha weerarka isku dayay ayaa dhowr jeer isku dayay inay raadiya kula xiriiraan markabka iyagoo ka dalbanaya inuu istaago, balse markabka ayaa diiday codsiyadaas, isagoo si caadi ah u sii watay socdaalkiisa ilaa uu ka baxay aagga khatarta ah. ​Dhinaca kale, dowladda Iiraan ayaa war rasmi ah oo ay soo saartay ku sheegtay in markabkaas uu si sharci darro ah ku soo galay biyahooda, taasna ay keentay inay digniin siiyaan. Saraakiil u hadlay Iiraan ayaa xaqiijiyay in markabku uu goobta ka baxay ka dib markii loo digay, iyagoo xusay inaysan jirin wax iska horimaad ah ama dhibaato amni oo weyn oo halkaas ka dhalatay. Marinkan ayaa ah mid aad xasaasi u ah maadaama ay maraan inta badan shidaalka laga dhoofiyo dalalka Khaliijka, waxaana horay uga dhacay dhacdooyin kan la mid ah oo salka ku haya loolanka u dhexeeya Iiraan iyo quwadaha reer galbeedka. ​ Source: goobjoog.com

Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa sheegtay in ay dhankeeda diyaar u tahay in shirka wadatashiga siyaasadeed ee Dawladda iyo Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed uu xilligiisii kuu dhaco, iyadoo sheegtay in aan wax dibudhac ahi ku imaan u diyaargowga shirkaas. Warsaxaafadeed ay soosaartay Dawladda Soomaaliya ayaa lagu yiri: “Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya, iyadoo ka duulaysa mas’uuliyadda qaran ee ka saaran ilaalinta midnimada dalka, wada-jirka bulshada Soomaaliyeed, iyo xoojinta hannaan wadatashi ku dhisan, waxay mar kale adkaynaysaa in gogosha wadahadallada u dhexeeya Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka ay fidsantahay. Guddiga Farsamada ee Dawladda Federaalka ah waxa uu sameeyay gogolxaar ballaaran, wuxuu wadatashiyo la yeeshay waxgaradka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada, kulamo dhawr ahna la galay guddiga farsamada ee Golaha Mustaqbalka, kuwaas oo aan isla meeldhignay dhammaan habraacyadii farsamo ee uu shirka ku qabsoomi lahaa. Waxaase nasiibdarro ah dhacdadii dhacday 1dii Febraayo 2026 iyo dibudhicii ku yimid qaar ka mid ah wufuuddii Golaha Mustaqbalka. Dawladda Federaalka ah waxay ku celinaysaa sida ay uga go’an tahay in dhammaan arrimaha jira lagu xalliyo wadahadal, is-afgarad iyo ixtiraam ku dhisan danta guud, lana tixgalinayo xaaladaha bini’aadannimo iyo la dagaalanka argaggixisada ee dalka, waxay si xushmad iyo kalsooni leh ugu baaqaysa dhammaan xubnaha ay khusayso in ay ka wada qayb-qaataan geeddisocodka wadahadallada, si loo xoojiyo nabadda, wadajirka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee dalka. Waxaan rejaynaynaa in shirkan uu noqdo mid miradhal ah, dhinacyaduna niyadwanaag ku wajahaan”. Source: goobjoog.com

Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa si kulul u beeniyay sheegashada Madaxweyne Donald Trump ee ah in dowladda Mareykanka ay maalgalisay dhismaha Biyo-xireenka Weyn ee Itoobiya (GERD). Abiy Ahmed oo la hadlayay baarlamaanka dalkiisa ayaa caddeeyay inuusan jirin wax deyn ama kaalmo lacageed ah oo ay dibadda ka helaan, isagoo ku adkeystay in mashruucan oo ku kacay 4 bilyan oo doollar lagu dhisay lacag ay iska soo uuriyeen shacabka Itoobiya ee gudaha iyo dibadda ku nool. ​Hadalkan ayaa yimid ka dib markii Trump uu dhowaan sheegay in Mareykanku bixiyay lacagta lagu dhisay biyo-xireenka, uuna dhibaato ku yahay dalka Masar oo noloshoodu ku tiirsan tahay webiga Nile. Biyo-xireenkan oo ah kan ugu weyn Afrika marka loo eego korontada uu dhalinayo, ayaa muddo dheer xuddun u ahaa khilaaf dibloomaasiyadeed oo u dhexeeya Itoobiya iyo Masar, iyadoo hadalka Trump uu u muuqdo mid sii hurinaya xiisadda labada dhinac. ​ Source: goobjoog.com

WQ: Cabdi Ismaaciil Samatar WT: Abdirahman H. Dahir Muddo ka badan 14 sano, kooxda hubaysan ee Alshabaab waxay cabsi iyo falal argaggixisanimo ku haysaa gobollada koonfureed ee Soomaaliya. Himiladoodu waa in ay ku soo rogaan dalka oo dhan nidaam kalitalis argaggax ku dhisan, iyaga oo adeegsanaya cabsi iyo ficillo naxariisdarro ah, si ay bulshada u maamulaan. Si ay u gaaraan ujeeddooyinkaas, waxay iskudayeen in ay ka saaraan Dawladda Soomaaliya iyo ciidamada shisheeye ee la shaqeeya. Anigu muddo ka badan soddon sano ayaan ahaa arday baranaya oo daraaseeya dhaqaalaha siyaasadeed ee Soomaaliya. Waxaan 33 sano ka hor saadaaliyay burburka Dawladda Soomaaliya iyo nidaamkeeda siyaasadeed. Falanqayntaas waxay muujisay xaaladaha xunxun ee ay Soomaalidu la kulmeen tan iyo markaas. Masiibada siyaasadeed iyo tan bini’aadannimo waxay ka horraysay soo ifbaxa kooxda argaggixisada ah – sidaas darteed, Alshabaab waa calaamad ka tarjumaysa dhibaatada Soomaaliya ee ma aha sababta dhabta ah. Waxaa jira labo qolo oo waaweyn oo masuul ka ah masiibada ay Soomaaliya la tiicayso. Kooxda ugu badan ee dabaqadda siyaasadda Soomaaliya ayaa ah denbiilaha ugu weyn ee eedda qaadanaya. Ajendayaashoodu waxa uu ahaa, kaliya in ay talada dalka gacanta ku dhigaan oo ay hantida dalka bililiqaystaan ​​si ay danahooda gaarka ah ugu gaaraan. Qolyaha labaad waa Beesha Caalamka oo ah saaxiibbada hoose ee dabaqadda siyaasadda Soomaaliya. Anigoo ka duulaya indha-indhayntayda, wakiillada dawladaha reer Galbeedka iyo kuwa Afrikaba waxay ka baqayaan in Soomaaliya ay saldhig u noqoto kooxaha “argaggixisada” ah, taasoo khalkhalgalin karta xasilloonida istaraatiijiga ah ee Geeska Afrika. Laakiin, ma rabaan inay la falgalaan shacabka Soomaaliyeed ee ka madaxbannaan siyaasadda iyo hormuudka siyaasadeed ee dalka. Inta badan dadka qurbajoogta ah ee aan la kulmay markaan hawlaha cilmibaarista ah waday iyo kuwii aan la falgalay intaan ku gudo jiray hawlaha madaniga ahaa, waxay u arkaan qabyaaladda inay tahay dabeecadda siyaasadeed ee Soomaalida iyo waxa qeexaya nidaamka siyaasadeed ee dalka ka jira. Aragtida caynkaas ahi waxay soo bilaabatay waagii gumaystaha u kalaqeybiyay dadka Afrikaanka ah xeryo qawmiyado ah si ay u kalaqeybiyaan oo ay u maamulaan. Halkaas waxaa ka soo baxay heshiis la yaab leh oo is-afgarad ah, oo u dhexeeya dabaqadda siyaasadda Soomaaliya iyo Beesha Caalamka. Mid kasta wuxuu iska dhigayaa in horumar weyn la samaynayo. Runtu waxay tahay in wax yar oo horumar ah laga sameeyay dib u habaynta khalkhalka siyaasadeed ee Soomaaliya ka jira, wax badanna laga qabtay si wax looga qabto baahiyaha degdegga ah ee bini’aadantinnimada iyo horumarka dalka. Waxaa suurtagal ah in maalin uun kooxda argagixisada laga adkaan doono. Laakiin ma jiraan wax calaamado ah oo muujinaya in siyaasiyiinta sare ay diyaar u yihiin ama awood u leeyihiin inay isbeddel sameeyaan oo ay kooxdaan dalka ka saaraan, marka laga reebo cadaadisyada ka imaanaya beesha caalamka oo xooggan ama shacabka oo go’aan adag gaara. Sida aan ku dooday buuggayga ugu danbeeyay, nasiibdarro, masiibadu waxay u muuqataa inay sii socon doonto tobannaan sano, haddii ay Alshabaab jirto ama aysan jirinba. Curashada Kooxda Alshabaab Tobankii sano ee ugu horraysay ee madaxbannaanida, madaxda Soomaalidu waxay u taagnaayeen inay ku dhaqmaan xukunka dimuqraadiga ah, iyagoo ixtiraamaya sharciga, madaxbannaanida hay’adaha dawliga ah iyo shuruudaha doorashada, tanina waxay keentay inay ka soo dhex muuqdaan hoggaanka qaaradda Afrika. Si kastaba ha ahaatee, madaxweynihii ugu horreeyay ee Soomaaliya, Aadan Cabdulle Cismaan, ayaa aad uga walaacsanaa habdhaqanka qeyb ka mid ah dabaqadda siyaasadda. Wuxuu welwelkiisa ku diiwaangeliyay xusuusqorkiisa 5tii Luulyo 1964kii: Ilaahow Soomaalida ka badbaadi dugaagtan gurracan ee muuqa bini’aadamka ah leh ee loo yaqaan wakiillada dadka. Mashruucii dimuquraadiyadeed waxa uu dhammaaday markii kuwii Madaxweyne Cismaan kaga adkaaday doorashadii 1967dii ay dalka ka dhigeen mid xisbi kaliya ah uu dalka ka jiro kana taliyo. Jahawareerka ay abuureen ayaa horseeday in mid ka mid ah ilaalladiisa uu dilo Madaxweyne Cabdirashiid Sharma’arke sannadkii 1969kii. Milatarigu si degdeg ah ayay xukunka ula wareegeen, waxayna dalka ka xayuubiyeen in dib loo soo celiyo nidaam dowladnimo oo matalaad iyo islaxisaabtan leh, 21ka sano ee xigtay. socota. Ka dib ku dhowaad shan sano oo ay talada hayeen, kelitalisnimadu waxay sii xoojisay qabyaaladdii bulshada ka dhex jirtay. Mucaaradkii wuxuu raacay isla habkaas oo wuxuu noqday mid af qabyaaldaysan ku hadla. Adeeggii shacabka, dallacsiinta ciidamada, iyo helista kheyraadka dawladda, intuba waxay noqdeen kuwo ku salaysan abtirsiimada shaqsiga ama cidda daacadda u ah kacaanka. Laga soo bilaabo dabayaaqadii 1970naadkii ilaa 1990kii, kalitaliskii milatarigu waxa uu la kulmay mucaarad siyaasadeed oo kalaqeybsan, qabyaaladaysan oo hubaysan. Dawladdu waxay noqotay wakiilka bulshada argaggaxgaliya. Bulshooyinka oo dhan waa la ciqaabay, magaalooyinkiina waa la burburiyay, sababtoo ah waxay ka soo hor jeesteen nidaamkii kacaanka. Tani waxay ahayd waqti dheer ka hor intaysan soo bixin Alshabaab. Janaayo 1991dii ayuu nidaamkii militarigu burburay, kooxihii mucaaradkuna waa ay ku guuldarraysteen inay ku heshiiyaan ajande shacab oo midaysan. Jabhaddii mucaaradka ee ugu dhaqdhaqaaqa badanayd agagaarka Muqdisho ee loo yaqaannay USC, ayaa xoog uga saartay kalitaliyihii dalka. Waxyaabihii ka dhashay dagaalkaas dhiiggu ku daatay waxaa ka mid ahaa, in kooxihii ka danbeeyay ay sababeen burbur iyo baaba’ gallaaftay nolosha Soomaali badan, dhanka kalana macluushii ugu horraysay ayaa dalka ka dillaacday tan iyo markii xornimada la qaatay 1960kii. Waxay ahayd waqti dheer ka hor inta aysan Alshabaab soo shaacbixin, marka ay waxani oo dhan dhacayaan. Hoggaamiyayaashii dagaal-oogayaasha ahaa iyo dawladgoboleedyo qabiil ku dhisan ayaa beddelay Xukuumaddii Kacaanka ee kalitaliska ahayd, inta badan aqoonyahankii dalka ayaa dibadda u qaxay. Kalaqeybsanaantii dalka iyo bulshada ku dhacday ayaa sababtay faqriga guud inuu dalka ka dillaaco, marka laga reebo koox yar oo gacanta ku haysay hantida dalka. Tacliintii dadweynaha ayaa si xawli ah hoos ugu dhacday, caafimaadkooduna si daran ayuu u liitay, taasoo ka hor istaagtay in dhallinyarada badankoodu helaan mustaqbal waxsoosaar leh oo dalka iyo dadkaba anfici kara. Inta badan dadka hadda dalka ku nool, Soomaaliya, waxay dhasheen ka dib dhicistii xukuumadii militariga; in yar ayaa sidaas darteed garanaysa sida ay u eg yihiin siyaasadda madaniga ah iyo hoggaaminta. Taasi waxay ka dhigaysaa inay si fudud u noqdaan kuwa ugu kalaqeybsan oo kooxo kooxo u aruursan. Ku dhowaad ​​16 sano ayay ku qaadatay koox diimeed loo yaqaan Midowga Maxaakiimta inay ka adkaadaan qabqablayaashii dagaalka waday. Dhacdadani waxay rajo gelisay shacabka oo waxay rumeysteen in dib loo soo celin doono hannaan maamul oo loo dhan yahay oo lala xisaabtami karo. Laakiin Maraykanka iyo xulafadiisa gobolka ayaa ka naxay suurtagalnimada in Geeska Afrika ay saldhig ku yeeshaan kooxo “Islaam” ah. Sidaas darteed, Itoobiya waxay ku soo duushay Soomaaliya, waxayna Muqdisho keeneen Dawladdii Federaalka ah ee Soomaaliya ee qabyaaladda ku dhisnayd, ee lagu soo dhisay Nayroobi. Ciidamadii Midowga Maxaakiimta ayaa u kala jabay cutubyo yaryar, waxayna qaateen xeelado jabhadeed, waxayna ku guulaysteen inay iska caabbiyaan duullaankii lagu soo qaaday. Maraykanka iyo xulafadiisu waxay garwaaqsadeen in gumaysigii Itoobiya uu burburay, ka dibna waxay hindiseen qorsho ay ku kala jabinayaan Midowgii Maxkamadaha Islaamiga ah. Isjiidjiidkani wuxuu calaamad u ahaa dhalashadii Alshabaab oo ahayd urur ka madaxbannaan oo ka aargoosanaya saaxiibbadoodii hore, kuwa reer Galbeedka ee taageersanaa dawladihii Soomaaliya iyo cid kasta oo ka hortimaadda. Sababta Looga Adkaan La’yahay Alshabaab Alshabaab waa maxsuulkii ugu danbeeyay ee ka dhashay cawaaqibta 50 sano oo siyaasad cid gaar ah u xiran iyo hoggaan liita. Waxaa lagu qiyaasaa in ciidanka difaaca Soomaaliya ay gaarayaan ku dhowaad 20,000 askari. Si kastaba ha ahaatee, arrimo dhawr ah ayaa ka hor istaagaya in ay si buuxda ula tacaalaan maleeshiyaadka Alshabaab. Qaar ka mid ah dhibaatooyinkaas waxaa ka mid ah kheyraad la’aan iyo hoggaanxumida dalka ka jirta. Dhibaato kale oo weyn ayaa ah in aqoonsiga qabiilka laga hormariyo waddaniyadda iyo kartida marka la maamulayo ciidanka qaranka. Intaas waxaa dheer, maamulgoboleedyada qabiilaysani waxay leeyihiin ciidamo u gaar ah, maadaama ay kalsoonidarro ka qabaan Dawladda Federaalka ah iyo midba midka kale. Ugu danbayn, Soomaaliya waxay ku jirtay cunaqabatayn hub oo Qaramada Midoobay saartay tan iyo markii uu bilowday dagaalkii sokeeye ku dhowaad soddon sano ka hor. Cunaqabatayntaas ayaa si weyn u xaddiday awoodda dowladda Soomaaliya ay ugu sii wadi karto dagaalka ka dhanka ah Alshabaab. Hoggaanka hadda talada haya wax cashar ah kama baran guuldarrooyinkii hore. Xukuumaddu waxay adeegsanaysaa Hay’adda Nabadsugidda Qaranka si ay u sumcaddisho ganacsatada, iyada oo marmarsiiyo ka dhigaysa dagaalka ka dhanka ah ee Alshabaab. Sidoo kale, waxay dagaalka ku soo dartay maleeshiyaad beeleedyo qabiilaysan. Tallaabooyinkan waxay sii xoojinayaan kalaqeybsanaanta Soomaalida, xilli ay habboonayd in xukuumaddu midayso bulshada si ay u wajahaan ujeeddo qaran oo midaysan. Gabagabadii, istaraatiijiyaddan waxay saadaalinxumo u tahay dhismaha nidaam madani ah oo loo wada dhan yahay (inclusive civic order) Alshabaab ka dib. Source: goobjoog.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo galabta warsaxaafadeed soo saartay ayaa ka hadashay dib u dhaca ku yimid wada-hadallada la filayo inay yeesheen Villa Somalia iyo Golaha Mustaqbalka ee looga hadlayo xaaladda cakiran, gaar ahaan Dastuurka iyo Doorashooyinka. Ugu horreyn dowladda dhexe ayaa ku celisay in weli ay fidsantahay gogosha uu dhigay Madaxweyne Xasan Sheekh, isla markaana ay adkaynayso inuu qabsoomo shirkaaas, muhiimadduna ay tahay ilaalinta midnimada dalka. “Dowladda Federaalka Soomaaliyaiyadaoo ka duulaysa mas’uuliyadda qaran ee ka saaran ilaalinta midnimada dalka wada-jirka bulshada Soomaaliyeed, iyo xoojinta hannaan wada-tashi ku dhisan, waxay mar kale adkaneysaa in gogosha wadahadallada u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka ay fidsantahay” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka. Sidoo kale, waxayn dowladdu wax laga xumaado ku tilmaamtay is hortaaggii lagu sameeyay ciidamadii ay iska soo hormariyeen madaxweynayaasha Jubbaand iyo Puntland oo qayb ka ah shirka ka dhacaya magaalada Muqdisho, arrintaas oo sababtay in wufuuddii imaan lahayd caasimada ay dib u dhacaan. “Waxaa nasiib darro ah dhacdadii dhacday 1-dii Febraayo 2026 iyo dib u dhicii ku yimid qaar kamid ah wufuuduu Golaha Mustaqablka” ayaa markale lagu yiri bayaanka. Dhanka kale, Dowladda Federaalka ayaa ku baaqday inay diyaar u tahay in khilaafka taagan lagu xalliyo wada-hadal iyo is-afgarad, iyada oo la tixgelinayo xaaladaha adag ee ka taagan dalka, sida abaaraha iyo dagaalka Al-Shabaab. Waxaa kale oo ay rajo wanaagsan ka muujisay in shirka uu guulesto, isla markaana wada-hadalladu ay noqdaan kuwa mirodhala. “Waxana rajanaynaa in shirkan uu noqdo mid mirodhal ah, dhinacyaduna niyad wanaag ku wajahaan” ayaa lagu soo gababageeyay qoraalka. Screenshot The post DF oo war cusub kasoo saartay gogosha Xasan ee Golaha Mustaqbalka appeared first on Caasimada Online.

Qaar ka mida ciidamada qaranka ee Somaliland ee heeganka ugu jira sugida amaanka dalka iyo dadka. Tayada iyo tirada ciidanka qaranka Somaliland oo ku qalabaysan hub iyo gaadiid casri ah waa kuwo difaaci kara dhamaan dadka iyo dalka oo dhan. Somaliland waxa u dhisan dhamaan ciidamada kala gadisan sida dhulka, bada , oyo dhamaan noocyada kala gadosan ee ciidamada. Ciidamada kala gadisan ee Somaliland ayaa ah kuwo khibradooda iyo kartidoodu ay asd u sarayso kuwasi oo tababaro ku soo qaatay dalka dabadiisa iyo gudahiisaba. La soco qaybaha kale Qaran News

Hordhac Halgankii Gunnimadoonka waa buug isdultaagaya oo baaraya dhacdo aad u foolxun ee ka dhacday gobolka Gedo, markii ay taariikhdu ku beegnayd 9ka bisha Agoosto sannadkii 1996dii. Subax Jimce ah ayay ciidamada Itoobiya duqayn cirka iyo dhul ah, ku soo qaadeen saddex tuulo oo kala ah: Doolow, Beledxaawo iyo Luuq. Duullaankaas ay Itoobiyaanku soo qaadeen maalintaas, waxay abuuri doontaa dhacdooyin foolxun oo qaabayn doonta aayaha Soomaalida. Sidoo kale, dhacdadani waxay ibafur u noqotay, dhacdooyin murugsan oo taxane ah kuwaas oo galaafan doona gobolka Gedo iyo bulshada ku nool gobolkaas. Ibraahin Aadan oo ah qoraaga buuggan, waxa uu ku tilmaamayaa duullaankii Itoobiya inuu ahaa dhagaxii koowaad ee loo dhigay dib-u-gumaynta Soomaaliya. Dhanka kale subaxaas waxa uu ahaa maalintii uu caloolgalay ururka al-Shabaab sida uu Ibraahin buuggiisa ku sheegayo. Qoraagu waxa uu buuggiisan ku ibafuranayaa dood uu ku leeyahay in dhacdadii Gedo ay si dadban ama si toos ahba xiriir ula leedahay dhammaan dhacdooyinkii dalka ka dhacay. Buuggani waxa uu ka kooban yahay lix cutub oo mid kastaba si gaar ah dhacdo kaga warramaya. Cutubka 1aad, Ibraahin wuxuu kaga hadlayaa bilowgii baraarugga Islaamka, isagoo dhan caalami iyo mid gudeedba isdultaag ku samaynaya. Waxa uu soo qaadanayaa taariikhdii Jamaaluddiin Afqaani, doorkii uu ku lahaa baraaruggii Islaamka iyo baraarujintiisii ku aaddanayd in loo baahanyahay Islaamka, in dib-u-eegis lagu sameeyo si uu ula janqaado horumarrada socda iyo isbeddelka aqooneed ee soo kordhay. Dhanka kale, waxa uu tibaaxayaa in Jamaaluddiin uu Muslimiinta ku boorriyay inay ka xaroobaan aragtida ah ijtihaadkii waa xirmay ee ay adeegsadaan caqgligooda iyo aqoontooda, si ay iskaga dhiciyaan xadaaradda reer Galbeedka ee isfidinaysa. Ibraahin, waxa uu Jamaaluddiin ku tilmaamayaa inuu ahaa dhagaxii ugu horreeyay ee loo dhigay baraarugga Islaamka casriga ah. Curashadii Baraarugga Islaamiyiinta ee Soomaaliya Markii laga soo tago baraaruggii guud ee caalamka ka socday, waxa uu markaan wax ka taabanayaa xaaladdii ay Soomaaliya ku jirtay baraaruggii Islaamiyiinta ka hor. Waxa uu ku nuuxnuusanayaa taariikhdii gumeystaha Soomaaliya ku soo duulay iyo doorkii ay culimadu ka qaateen ladagaallankii gumaystihii caddaa. Taariikhdii Sayid Maxamed Cabdulle Xasan ayuu wax ka tilmaamayaa iyo sida uu ula dagaalay gumaystihii Ingiriiska. Waxa uu soo qaadanayaa taariikhda tibaaxaysa, markii uu Talayaanigu xasuuqay xertii Sheekh Axmed Mahdi oo ka tirsanayd dariiqada Qaaddiriyada. Sidoo kale, waxa uu qalinka la dulmarayaa halgankii gobannimadoonka ahaa ee culimada Soomaalida halbowle u ahaayeen, isagoo soo qaadanaya rag ay ka mid ahaayeen Sheekh Xasan Barsane iyo Sheekh Bashiir oo Burco ka soo baxay. Halgankii culimadu kula dirirayeen gumaystihii waxa uu ahaa mid aan ahayn dhaqdhaqaaq midaysan oo ma jirin kooxo is-urursaday oo wadaaddo ah, leh a magac iyo summad lagu garto. Laakiin, halgankii culimada waxa uu si dhab ah u curtay markii ay ururro ay samaysteen, oo ururradii ugu horreeyay sida uu qoraagu buuggiisa ku sheegayo waxay kala ahaayeen: “Somali Islamic League” oo koonfurta ah iyo “Xisbullaah” oo dhanka waqooyi ka furnaa. Labadaas xisbina waxaa la furay sannadkii 1950kii. Ururkan inuu ka dhashay falcelin ku aaddanayd dhaqdhaqaaqii ay wadday kaniisaddii gumaystaha ayuu tilmaamayaa qoraha buugga. Waxaa madax u ahaa ururkaan rag uu ugu caansan yahay Shariif Maxamuud oo fadhiisan jiray masjidka Marwaas. Saxawadu waxay Soomaaliya ku xoogaysatay lixdamaadkii, sida uu Dr. Cabdiraxmaan Baadiyow uu qabo. Waxa uu sababaynayaa arrintani digtoorku, in lixdamaadkii uu caan noqday tobanlihii weerar iyo iskacaabbintii lagu hayay dhaqanfaafinta ay wadeen kaniisadad Kirishtanka ah ee dunida oo dhan ka socday, Soomaaliyana ay qeyb ka ahayd. Mashruucan diinfaafinta ah waxaa waday American Peace Corps oo ahaa mashruuc loogu talagalay in lagu kaalmeeyo dalalka Afrika ee soo koraya. Qore Ibraahin, waxa dhanka kale wax ka taabanayaa si guud dhaqdhaqaaqii kaniisadda ee gudaha Soomaaliya ka socday iyo sida looga falceliyay mashruucaas diin faafinta ah, ee bulshada Soomaalida ah looga faa’ideysanayay xilli ay daruuf iyo dhaqaalaxumi dalka ka jirtay. Wuxuu halkan ku xusay dhawr kaniisadood ee Soomaaliya ka hawlgalay oo ay ka mid yihiin: Mennonite Mission (MM) iyo Sudan Interrior Mission (SIM). MM inay beegsanaysay dadka webiyada daga ayuu soo qaadanayaa qoraagu, oo dacwadooddii ay dad badan ajiibeen, loona dallacsiiyay darajada Priest oo ka dhigan Imaam nin Soomaali ah oo Jamaame degganaa. Mashaariicda kaniisaddu maamulaysay waxaa 24kii Maarso 1962dii hakisay Dawladdii Rayidka ahayd ee labo gu’ jirsatay markaas, se lagama xirin ayuu leeyahay qoraagu faafinta diinta Kirishtanka. Qoraagu halkan waxa uu ku soo qaadanayaa dhacdo xiiso leh oo sheegaysa in bishii Julaay 1962dii, maalin Jimce ah, markii salaadda laga soo baxay ay masjidka Sheekh Cabdulqaadir hortiisa soo istaageen koox wata waraaqo af Carabi ku qoran oo Soomaali gaalowday ah, iyaga oo dadka kale ugu yeeraya diinta Kirishtaanka. Dhacdadaas waxay ka dhashay in la soosaaro qodobkii 29aad ee dastuurkii 1960kii la qoray, ee sheegaya in aan diin Islaam ahayn lagu faafin karin meelo ka mid ah dalka. Qodobkanina waxa uu ka mid yahay maanta qodobbada dastuurka ugu xooggan. Dhallinyaradii Carabta ka timid iyo Kooxihii Islaamiyiinta Ibraahin Aadan Shire, waxa uu markaan wax ka taabanayaa dhallinyaradii waddamada Carbeed ka soo laabtay iyo doorkoodii ku aaddanaa ururradii Islaamiyiinta ee ka hanaqaaday Soomaaliya. Weli waxaa lagu jiraa waqtigii lixdamaadka. Waa waqtigii dahabiga ahaa ee ay ku jireen ururradani oo waxay u dagaallamayeen wuxuu ahaa wax muuqda oo cad. Dhallinyaradii dalalka Carabta wax ku soo baratay waxay ahaayeen qodobkii labaad ee sii huriyay dhaqdhaqaaqyadii baraarugga diinta ee Soomaaliya ka dillaacay. Sida uu qoraagu tilmaamayo, dhallinyaradan waxay wax ku soo barteen jaamacado ku yaal Masar iyo Sacuudiga, waxayna soo xanbaareen kacdoonnadii Islaamiga aha ee Ikhwaanku hormuudka u ahaa (Halgankii Gunnimadoonka, bogga 12). Dhallinyaradan dalalka Islaamka ku soo waxbartay iyo kuwii dalka ka joogay waxay aragti siman ka lahaayeen soo noleynta ku dhaqanka diinta iyo in la iska caabbiyo afkaaraha gaalaysiinta ah ee ka imaanayay reer Yurub oo u kalaqeybsanaa Bari oo watay Shuuciyad diin la’aan ah iyo Galbeed oo faafinayay dimoquraadiyadda libiraaliga ah ee kala saaraysa diinta iyo dawladda. Si kooban haddaan isku dultaagno, kooxihii Islaamiyiinta waxaa mudan in laga xuso kooxdii al-Nahda ee koonfurta Soomaaliya ka hanaqaaday. Qoraagu isagoo Dr. Baadiyow soo xiganaya ayuu tibaaxayaa in ururkaan uu noqday curiyaha saxwada iyo buundada isku xirta culimadii gumeysiga la dirirtay iyo baraarugga cusub ee ay hormuudka u yihiin. Ururkaan waxaa la yagleelay sannadkii 1967dii, waxaana madax ka noqday Sheekh Cabdulqani Sheekh Axmed (1935-2007) oo guddoomiye ka ahaa, Sheekh Maxamed Garyare oo kuxigeen ahaa iyo Sheekh Cabdiraxmaan Faarax (Kabweyne) oo xoghayn noqday. Kooxda kale ee qoladaan kore ka danbaysay waa ururkii lagu magacaabi jiray al-Ahal. Haddaad ciyaaraha Sacuudiga daawato magaca kooxdaan loogu yeero mid cusub kugu noqon maayo. Yagleeliddii ururkan markii loo yimaaddo, waxaa la asaasay sannadkii 1969kii oo ku beegnayd sannadkii la afgembiyay Dawladdii Rayidka ahayd. Ibraahin waxa uu buuggiisa ku sheegayaa inaan la aqoon sababta loo aasaasay ururkaan, sidoo kalana mugdi ku jiro sannadkan loo tiirinayo in la aasaasay, se ururkan waxa uu ka dhashay dhaqdhaqaaqii looga soo horjeeday kooxihii kaniisadaha ahaa ee dalka ka hawlgalayay. Mar kale, isaga oo soo xiganaya Dr. Baadiyow, wuxuu tilmaamayaa in ururkani ahaa garabkii dhallinyarada dariiqada Qaaddiriyadda. Garabkaan waxaa aasaasay Cabdikariim Xirsi, Cabdulqaadir Sheekh Maxamuud (Ganey) iyo Xasan Indhaceel, iyaga ayaa hoggaamiyayaal ka ahaa. Ururkanina waxa uu sidoo kale ka dhisnaa degaannada koonfureed ee Soomaaliya. Isla sannadkaas, 1969kii bishiisii Juun, waxaa la asaasaay urur lagu magacaabo Waxdadul Al-Shabaab. Ururkaas 13 qof ayaa lagu asaasay. In la yagleelana waxaa keenay labo arrimood oo kala ah: xoogaysiga dhaqankii reer Galbeedka iyo imaanshihii American Peace Corps iyo daruufihii siyaasadeed iyo bulsheed ee ka dhashay doorashadii 1969kii. Labadii urur ee aan kor ku soo sheegay, marna qorshahoodu kuma jirin arrimo siyaasad la xariira markii kan laga reebo, tanina waxaa la dhihi karaa, in ururkani uu ahaa mid dhagax dhig u ahaa in koox Islaamiyeed ee la timaadda han siyaasadeed. Qodobkaas isagoo xoojinaya ayuu qoraagu leeyahay, “jahawareerkii doorashada iyo kala qabysanaantii dadka dhex taallay ayay dhallinyaradani u arkayeen in Islaamku xal u yahay. Ururkan waxa uu ka dhismay dhinaca waqooyi. Labo warqadeed, oo ay mida u dhiibeen Cabdirashiid Cali Sharmaake mar uu booqasho ku yimid Hargeysa 1969kii midna ay u direen Maxamed Siyaad Barre markii ciidamadu dalka qabsadeen, ayay ku caddeeyeen in xalka dhibaatada Soomaalidu yahay ku dhaqanka Islaamka. Maadaamaa xukuumaddii Kacaankii mamnuucday dhaqdhaqaaqyada Islaamka inay ka hawlgalaan gudaha dalka ayaa sannadkii 1978dii, bishii 7aad, laga aasaasay dalka Sucuudiga waliba magaaladda Jiddah. Sidoo kale, waxaa jiray urur kale ee lagu magacaabo Jameeca Islaamiyah. Jameecadani, sannadkii 1983dii ayay hoggaankeedu u istaageen in la mideeyo ururradii Islaamiyiinta ahaa ee dalka ka jiray. Dhaqdhaqaaqani waxa uu dhalay in la asaaso ururkii caanka ahaa ee al-Itixaad ee bu’da iyo dhumucda buugga ah. Sida uu qoraagu noo tilmaamayo, shir lagu qabtay Xamar, Nofeenbar 1983dii, ayaa si rasmi ah loogu mideeyay labada urur, waxaana loo bixiyay al-Itixaad al-Islaami. Guddoomiye waxaa loo doortay Sheekh Cali Warsame oo ahaa Guddoomiyihii Waxdatu-Shabaab. Sida uu markale qoraagu noogu warramayo, hadafka ugu weyn ee ururkan waxa uu ahaa in la helo dawlad Islaami ah oo dalka ku xukunta shareecada Islaamka, manhajka shacabkuna uu noqdo kitaabka iyo sunnada, fahankana laga qaato sidii uu salafku u fahmay. Talada dalka in la la wareego ayay u arkayeen waddada lagu gaari karo hadafkaas (Halgankii Gunnimodoonka, bogga 21aad). Ururkani waxay ku dhaqmayeen aragtidii Makiyaafeelli ee ahayd “end justifies the means”—taas oo ka dhigan: dhiig ha la daadiyo haddii la doonee, hadafku waa in la dhiso dawlad Islaami ah. Gunaand Buuggani, waxa uu si fiican u soo bandhigayaa taariikhdii ururradii saxawaadka ahaa iyo sida ay ku soo billaabeen. Waxa uu wax badan nooga ifitiiminayaa sababihii loo yagleelay iyo cidda asaaskooda lahayd. Ururradani dhammaantood waxay bud dhig u ahaayeen Shabaabka maanta ay dawladdu la dagaalayso ee dhiigga ummadda sida raqiiska ah u daadinaya. Markaad taariikhda kooxahan aad akhrinayso waxaad ogaanaysaa inaysan al-Shabaab ahayn urur iska dhashay (coincidence), se waxaad dareemaysaa in dhacdadan curasha al-Shabaab ay tahay wax qorshihiisu mar hore soo bilowday. Source: goobjoog.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddi heer qaran ah ee uu dhowaan Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Xamza Cabdi Barre u magacaabay inay ka shaqeeyaan arrimaha la-dagaallanka tahriibinta iyo ka ganacsiga dadka ayaa maanta yeeshay kulankoodii ugu horreeyay, tan iyo markii la magacaabay. Shirka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa guddoomiyay Wasiirka Amniga Gudaha Soomaaliya, Mudane Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag), yada oo ay goobjoog ahaayeen inta badan xubnaha guddigan oo wasiirro u badan, kuwaas oo kala ah Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Wasiirka Gaadiidka iyo Duulista Hawada, Wasiirka Dhallinyarada iyo Ciyaaraha, Wasiiru Dowladaha Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda, iyo Xeer-Ilaaliyaha Guud ee Qaranka, Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud. Inta uu socday kulanka ayaa waxaa diiradda lagu saaray dardargelinta dadaallada lagu ciribtirayo tahriibinta iyo ka ganacsiga dadka, iyo xoojinta iskaashiga hey’adaha dowladda ee ku hawlan arrimahan. Guddiga ayaa sidoo kale ku balamay inay bilaabaan ka guul gaaridda shaqada culus ee loo igmaday, iyaga oo kaashanaya ciidanka amniga, si looga hortego kooxaha ka shaqeeya tahriibinta oo aad ugu soo badanaya gudaha dalka. Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkan wadday qorsheyaal guud oo lagu ciribtirayo tahriibka, waxaana howlgalka xooggiisa laga dareemay garoonka Aadan Cadde oo inta badan la mariyo dadka socdaalayo, iyaga oo sii mara Masar iyo waddamo kale, si ay u gaaraan qaaradda Yurub. Inta badan dadka baxaya ayaa isugu jiro gabdho wiilal dhalinyaro ah oo sii mara waddo halis badan iyo marinno badeed, halkaas oo ay kala kulmaan dhibaatoiyin nololeed, halka qaarkoodna ay dhex ku waayeen naftooda. Si kastaba, dadkan ka cararaya dalkooda ayaa sabab uga dhigaya shaqo la’aanta jirta, iyagoo ku doodaya in raadsanayaan nolol dhaanta tan ay haystaan The post Guddigii uu magacaabay Xamza oo qaaday tallaabadii u horreysay + Sawirro appeared first on Caasimada Online.

Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha Mudane Cabdikariin Axmed Xasan iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta gaaray magaalada Baydhabo ee Gobolka Baay. Socdaalka guddoomiyaha iyo wafdigiisa ayaa qayb ka ah kormeer iyo dardargelin ku saabsan hawlaha doorashooyinka iyo qiimeynta diyaar garowga maamulka ee qabashada doorashada qof iyo codka ah. Gudoomiyaha ayaa sheegay in Koonfur Galbeed ay kala tashan doonaan arrimaha doorashooyinka. ​”Waxaan maanta halkan u nimid inaan la tashi iyo kormeer ku samayno hannaanka u diyaar-garowga doorashooyinka qof iyo codka ah ee aan hiigsanayno. Maamulka Koonfur Galbeed waa tiir muhiim u ah federaalka, waxaana rabnaa inaan xaqiijinno in farsamo ahaan iyo niyad ahaanba loo diyaar yahay in muwaadinka Soomaaliyeed ee ku nool deegaanadan uu codkiisa dhiigto.”ayuu yiri Cabdikariin Inta uu ku sugan yahay Baydhabo, Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha iyo wafdigiisa waxa ay kulamo la yeelan doonaan mas’uuliyiin kala duwan oo ka tirsan Maamulka Koonfur Galbeed oo uu ugu horeeyo Madaxweynaha Maamulkaas Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen. Source: goobjoog.com

Hawada magaalada Muqdisho waxaa saakadii hore lagu arkay diyaarado dagaal oo uu leeyahay Turkiga, kuwaas oo dhoolatus milatari sameynaya. Diyaaradahan oo la sheegay in ay ahaayeen labo xabo oo ahaa nooca F-16 waxay ka kaceen garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho. Diyaaradahan ayaa dhawaan yimid Muqdisho, kuwaas oo la sheegay in ay qeyb ka noqon doonaan dagaalka ka dhanka kooxa ah Al-shabaab. Turkiga wuxuu saameyn weyn ku yeelahay magaalada Muqdisho, isaga oo ku leh saldhigga ugu weyn ee dalkiisa ka baxsan, waxaana shirkado uu leeyahay maamulaan dekedda iyo garoonka diyaaradaha. Sidoo kale Turkiga wuxuu shidaal baaris ka wadaa xeebaha koonfurta Soomaaliya, islamarkaana waxaa jira warar sheegaya in uu xarun Dayax -gacmeed dhawaan ka hirgalin doono gobolka Shabeellaha Dhexe. PUNTLAND POST

Diyaaradaha dagaalka ee nooca F-16, oo ay dhawaan ka keentay Dawladda Turkigu, ayaa subaxnimadii hore ee maanta lagu arkay hawada caasimadda, iyadoo sameynaya gaafwareegyo iyo tijaabooyin duullimaad. Diyaarahan, oo tiradoodu tahay saddex, ayaa ku biiraya howlgalka ka dhanka ah kooxda al-Shabaab iyo difaaca dalka, iyagoo la shaqayn doona ciidanka cirka Soomaaliya. Sida ay sheegeen saraakiisha militarigu, diyaaradaha F-16 waxaa loo adeegsadaa in lagu xoojiyo awoodda ciidamada ee dhanka cirka, isla markaasna waxaa lagu xaqiijin doonaa ammaanka caasimadda iyo degmooyinka ku xeeran. Tani waa tallaabo cusub oo ka tarjumeysa xiriirka milatari ee sii xoojinaya iskaashiga Soomaaliya iyo Turkiga, iyadoo la filayo in diyaaradaha F-16 ay ka qeybqaataan dagaalka lagula jiro al-Shabaab. F-16 waa diyaarad dagaal oo nooc jiilka 5aad ee casriga ah kamid ah, waxayna awood buuxda u leedahay fulinta duqeymaha hawada sare, ayadoo si fudud isku gedgedinka karta, una aagbeddelan karta inta ay hawlgalkan ku jirto. Source: goobjoog.com

WQ: Bashiir Maxamed Cali Falanqeeye siyaasadeed Hordhac Muddo dheer, Itoobiya iyo Kenya waxay ka mid ahaayeen dalalka sida tooska ah u saameeya jihada amni iyo siyaasadeed ee Soomaaliya. Saamayntaas waxa sal u ahaa awood militari, miisaan diblomaasiyadeed, iyo kaalinta ay labada dal ku lahaayeen ladagaallanka argaggixisada caalamiga ah. Si kastaba ha ahaatee, waxaa la oddorosayaa in xiriirka sii xumaaday ee Imaaraadka Carabta iyo Soomaaliya uu abuuri doono isbeddel istiraatiiji ah oo si qotadheer u taabanaya doorka Itoobiya iyo Kenya ee Soomaaliya. Maqaalkan wuxuu falanqaynayaa sida kalaguurka Imaaraadka Carabta iyo Soomaaliya u saamayn karo galaangalka Itoobiya iyo Kenya ee Soomaaliya. Wuxuu maqaalku muujinayaa kaladuwanaanta iyo saamaynta culaysyada ay wajihi karaan labada dal ee Kenya iyo Itoobiya. Itoobiya iyo Degganaansha-la’aanta ka Jirta Gudaheeda Tan iyo dagaalkii Tigreega, Itoobiya waxa ay gashay marxalad adag oo ah dagaallo ahli ah oo gudaheeda ka dhex qarxay kuwaas oo sababay kala-aaminbax qaran. Saddexda quwadood ee waaweyn ee iskuhaya loollanka talada dalka—Tigree, Amxaaro iyo Oromo—waxay gaareen heer kala-taggoodu ka dhow yahay wadajoogistooda. Xaaladdan amni iyo siyaasadeed ee murugsan waxa ay si toos ah u wiiqday awooddii Itoobiya ay ku joogtayn lahayd siyaasad dibadeed oo firfircoon. Sida ay tilmaamayaan falanqeeyayaasha amniga iyo siyaasadda, dal aan lahayn xasillooni amni iyo mid siyaasadeed ma yeelan karo awood istiraatiiji ah oo joogto ah oo uu ku maareeyo loollan dibedeed oo leh saamayn ballaaran, sida kan Soomaaliya. Faragelinta Itoobiya ee Soomaaliya Dhanka diblomaasiyadda, waxaa hoosudhac ku yimid kalsoonidii dawladnimo iyo galaangalkii ay Itoobiya ku lahayd miisaska caalamka. Haddii waqtiyo hore Itoobiya ay si xeeladaysan u maarayn jirtay xiriirka Maraykanka iyo quwadaha reer Galbeedka, si ay u gaarto danaheeda gobolka, xilligan arrinku si weyn ayuu isu beddelay. Indhowaale Itoobiya waxay noqotay dal si isa-soo-taraysa ugu tiirsan Imaaraadka Carabta dhaqaale ahaan iyo diblomaasiyad ahaan, taas oo keentay in halkii ay Itoobiya ka lahaan lahayd aragti istiraatiijiyadeed oo madaxbannaan in ay noqoto dal u taagan fulinta danaha Imaaraadka Carabta. Faragelintii Itoobiya ee Soomaaliya xilligii ay Tigreegu hoggaaminayeen waxay ku salaysnayd dano amni oo cadcad: ladagaallanka argaggixisada iyo sugidda amniga xuduudaha. Si ka duwan taas, faragelinta xilliga Abiy Ahmed ma ahayn mid si buuxda uga tarjumaysa ajande qaran oo Itoobiya leedahay. Dhawrkii sano ee ugu danbeeyay tallaabooyin badan oo ay Itoobiya qaaday oo ka dhan ahaa Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya—ha ugu muhiimsanaado heshiiskii ay sheegtay in ay Somaliland ugu aqoonsanayso dal madaxbannaan si ay marinbadeed iyo saldhig ciidan uga hesho Badda Cas—dhammaan waxay ahaayeen arrimo Imaaraadka Carabtu gadaal ka taagan yahay oo aan ka turjumaynin danaha Itoobiya iyo kuwa Gobolkaba. Isbahaysiga Cusub ee Gobolka iyo Cadaadiska ku Imanaya Itoobiya Muddo ka badan toban sano, Imaaraadka Carabtu wuxuu door muuqda ku lahaa arrimaha Yemen, Suudaan, Liibiya iyo Soomaaliya, isagoo si uu danihiisa u gaaro adeegsanayay maleeshiyaad iyo quwado aan dawli ahayn (non-state actors). Hasayeeshee, isbeddelladii amni iyo siyaasadeed ee ka curtay gobolka dhammaadka 2026 waxay keeneen in Sacuudiga u arko Imaaraadka Carabta khatar cusub oo wax u dhimaysa xasilloonida Geeska Afrika iyo marinka Badda Cas. Si looga hortago sharta Imaaraadka Carabta waxaa samaysmay isbahaysi cusub oo ay hoggaaminayaan Sacuudiga iyo Turkida, kana mid yihiin dalalka Qatar, Masar iyo Pakistan, kaas oo xoogga saaraya taageeridda dawladaha tabarta daran ee gobolka (Yemen, Suudaan, Soomaaliya iyo Liibiya), taas oo dabo joogta in meesha laga saaro quwadaha aan dawliga ahayn ee Imaaraadku samaystay. Itoobiya oo ah dal uu dhaqaalihiisu si weyn ugu tiirsan yahay Sacuudiga iyo Turkiga, ma laha awood ay kaga hortimaaddo qorshahan cusub. Waxaa intaas dheer, xaaladda amni iyo siyaasadeed ee gudaha Itoobiya ee marba marka ka dambaysa kasii daraysa inay Itoobiya ka dhigayso dal aan awood u lahayn in dabka gudaha uga shidan ay ugu darsanto faragalin dibadeed oo ka dhan ah maamulka Addis Ababa. Kenya iyo Isbeddelka Istiraatiijiga ah ee ay Wajahayso Si ka duwan Itoobiya, Kenya gudaheeda kama jiraan xasiloonidarro siyaasadeed iyo mid amni. Waxaa Kenya ka jira dimuqraadiyad hanaqaadday, hay’ado dawladeed oo illaa xad ilaaliya sarraynta sharciga iyo saxaafad xor ah. Si kastaba ha ahaatee, hannaanka ay Keya kaga hawlgasho Jubbalaan ma aha hannaan ku yimid iskaashi labada dawladood ee Soomaaliya iyo Kenya. Waxay Kenya Jubbalaan u aragtay inay u noqon karto aag difaaceed hore oo looga hortagi karo al-Shabaab, lagana ilaalin karo xuduudda Kenya. Sidoo kale, Kenya waxay joogitaanka Jubbalaan u aragtay inay siinayso fursad ay si dadban ugu saamayn karto koonfurta Soomaaliya, iyada oo aan si buuxda ugu xirnaan Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya. Waqtigii uu dalka xukumayay Uhuru Kenyata waxaa warbixinno kala duwan oo ka soo baxay Qaramada Midoobay iyo ururro calami ah lagu sheegay in taageerada Kenya ee Jubbalaan uu ka leexday wejigii uu ku bilowday ee ahaa ilaalinta amniga xudduudda ay Kenya la leedahay Soomaaliya. Waxaa la soo wariyay intii uu socday hawlgalka Kenya ee Jubaland ay samaysantay silsilad isku xiran oo ka kooban madaxda Jubbalaan, qaar ka mid ah madaxda amniga Kenya iyo ganacsato, kuwaas oo ka shaqeeya ka macaashidda ganacsi sharcidarro ah oo iskaga kala goosha xuduudda Soomaaliya iyo Kenya. Inkastoo Madaxweyne William Ruto uu shaqada ka fariisiyay dhammaan saraakiishii amni ee lagu eedaynayay ganacsiga sharcidarrada ah ee ka socda xuduudda Kenya iyo Soomaaliya, haddana waxaa la soo werinyaa mashaariic sharcidarro ah oo iskugu jira kaluumaysi iyo beero oo ay wadaan shirkado shisheeye ah oo Imaaraadka Carabta hormuud ka yihiin inay ka socoto Jubbalaan. Haddii uu dhaqangalo go’aanka Dawladda Soomaaliya ay ku joojisay dhammaan heshiisyadii iskaashi ee kala dhexeeyay Imaaraadka Carabta, wuxuu meesha ka saari doonaa dhaqaale si toos ah iyo si dadbanba Jubbalaan uga soo geli jiray Imaaraadka Carabta, taasoo culays dhaqaale iyo mid istiraatiji ku keeni doonta hawlgallada Kenya ee Jubbalaan. Waxaa intaas dheer in isbahaysiga cusub ee ay horkacayaan Sacuudiga iyo Turkida ee lagu sugayo ammaanka dalalka ku beegan marinka Badda Cas uu Kenya ku sababi doono inay dib u qiimayso istiraatijiyaddeedii ku saabsanayd Soomaaliya. Waxay Kenya garowsan doontaa in ammaanka dalkeeda iyo midka gobolkaba ay dan ugu jirto in halkii ay ku tiirsanaan lahayd maamulgoboleed gaar ah ay xiriirka kala dhexeeya Soomaaliya ku salayso qaab iskaashi labo dawladood ah iyo mid goboleed. Iyada oo tixgalinaysa ahmiyadda amni qaran ee ku jirta, waa lamahuraan in ay Dawladda Soomaaliya ku adkaysato go’aankii ay ka qaadatay saamaynta Imaaraadka, ayna xaqiijiso in ay meesha ka saarto faragalintiisa, iyada oo u maraysa wadiiqo diblomaasiyadeed iyo dawladaha saaxiibka la ah. Gunaanad Gabagabadii, inkasta oo ay sookabashada dawladnimada Soomaaliya ay qeyb weyn ka qaadatay maaraynta faragalintii uga iman jirtay dawladaha deriska ah, haddana isbeddelka ku yimid saamaynta Imaaraadka Carabta ee Soomaaliya waa mid si toos ah u wiiqaya galaangalkii Itoobiya, halka ay ku qasbayo Kenya inay dib u habayso istiraatiijiyaddeeda ku aaddan arrimaha Soomaaliya. Itoobiya oo wajahaysa kalaqeybsanaan iyo amni xumo gudaheeda ah, kalsoonideeda diblomaasiyadeed oo hoos u dhacday, iyo ku-tiirsanaan dhaqaale oo dibedeed, ma sii wadi karto kaalintii ay ku lahayd faragelinta Soomaaliya. Dhinaca Kenya waxa ay haysataa fursad ay ku dooran karto inay ka guurto qaabkii ay Soomaaliya kula dhaqmaysay ee ku dhisanaa gacantogaalaynta kuna beddesho iskaashi ku salaysan qaab labo dal ah iyo mid goboleed. Isbeddelka kasoo cusboonaaday gobolka haddii Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya ay si xigmad ku jirto u maarayso wuxuu noqon karaa fursad meesha looga saaro faragelinta shisheeye ee aan dheellitirnayn, laguna dhiso xiriir derisnimo oo ku salaysan dawladnimo, sharciyad iyo iskaashi waara oo dhex mara Soomaaliya iyo deriskeeda. Source: goobjoog.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya, Dr. Cali Xaaji Aadan iyo Wasiir-ku-xigeenka Caafimaadka ee Dowladda Federaalka Ruushka, H.E Oleg Salagay ayaa magaalada Geneva ku kala saxiixday heshiis is-afgarad (MoU) oo lagu xoojinayo iskaashiga caafimaad ee labada dal. Heshiiskan ayaa ujeedkiisu yahay in la adkeeyo xiriirka wada-shaqeyneed ee dhinaca caafimaadka, isaga oo saldhig u noqonaya iskaashi ballaaran oo lagu horumarinayo adeegyada caafimaad ee Soomaaliya. MoU-ga ayaa si gaar ah diiradda u saaraya horumarinta nidaamka daryeelka caafimaadka, tayaynta adeegyada jira, iyo tababaridda shaqaalaha caafimaadka si loo kordhiyo aqoontooda iyo xirfaddooda. Sidoo kale heshiisku wuxuu xoojinayaa wadaagidda khibradaha iyo cilmi-baarista caafimaad, ka hortagga iyo daaweynta cudurrada faafa iyo kuwa aan faafin, iyo nidaaminta daawooyinka iyo qalabka caafimaadka. Qodobbada kale ee heshiiska ku jira waxaa ka mid ah horumarinta daryeelka hooyada iyo dhallaanka, hirgelinta tiknoolajiyada dhijitaalka ah ee caafimaadka, daawada nukliyeerka, iyo dhiirrigelinta dalxiiska caafimaadka. Iskaashigan cusub ayaa la filayaa inuu door weyn ka qaato kor u qaadista tayada adeegyada caafimaad ee dalka iyo xoojinta awoodda hay’adaha caafimaadka ee Soomaaliya. Wasiirrada labada dal oo kulan gaar ah yeeshay kadib saxiixa heshiiska, ayaa isla qaatay muhiimadda ay leedahay xoojinta xiriirka qotada dheer ee dhinaca caafimaadka. Sidoo kale waxay si wadajir ah u adkeeyeen in is-afgaradkan si hufan loo dhaqan-geliyo, si looga miro-dhaliyo natiijooyin wax ku ool ah oo u adeegaya danaha wadajirka ah ee labada dowladood. The post Soomaaliya iyo Ruushka oo kala saxiixday heshiis cusub oo muhiim ah appeared first on Caasimada Online.

𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐉𝐚𝐦𝐡𝐮𝐮𝐫𝐢𝐲𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐦𝐚𝐥𝐢𝐥𝐚𝐧𝐝 𝐨𝐨 𝐒𝐚𝐧𝐚𝐝𝐤𝐢𝐢 𝐥𝐚𝐛𝐚𝐚𝐝 𝐨𝐨 𝐱𝐢𝐝𝐡𝐢𝐢𝐝𝐡 𝐚𝐡 𝐥𝐤𝐚 𝐪𝐚𝐲-𝐛𝐠𝐚𝐥𝐚𝐲 𝐒𝐡𝐢𝐫𝐤𝐚 𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐒𝐮𝐦𝐦𝐢𝐭 𝐞𝐞 𝐃𝐮𝐛𝐚𝐢 -𝟐𝟎𝟐𝟔 Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) ayaa sanadkii labaad oo xidhiidh ah ka qayb-galay Shirka Caalamiga ah ee Kulanka Dawladaha Adduunka (World Governments Summit), oo ka qabsoomay Magaalada Dubai ee dalka Isu-tagga Imaaraadka Carabta. Shirkan oo ka mid ah kulamada Caalamiga ah ee ugu muhiimsan Dunida, waxa badanaaba diiradda lagu saaraa hoggaaminta casriga ah, maamul-wanaagga, horumarinta Dawladnimada, iyo aragtida mustaqbalka caalamka. Shirka World Governments Summit ee sanadkan waxa ka soo qaybgalay kumannaan qof, kuwaas oo isugu jiray Madax Dawladeed, Hoggaamiyeyaal Caalami ah, Ra’iisul-wasaarayaal, Wasiirro, Khubaro Caalami ah, Ganacsato waaweyn, iyo Wakiillo ka socda Hay’adaha waaweyn ee Caalamiga ah. Ka soo qaybgalka ballaadhan ee heerkan ahi waxa uu muujinayaa miisaanka iyo saamaynta uu Shirku ku leeyahay jihaynta Siyaasadda iyo Horumarka Caalamiga ah. Ka qaybgalka Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland ee Shirka sanadkii labaad oo xidhiidh ah waxa uu si cad u muujinayaa doorka sii kordhaya ee ay Somaliland ku leedahay Fagaarayaasha Caalamiga ah. Madaxweynaha ayaa inta uu shirku socdo fursad u heli doona in uu kulammo midho-dhal ah la yeesho Hoggaamiyeyaal iyo Masuuliyiin Caalami ah, isaga oo faahfaahin ka bixin doona horumarka, xasilloonida, iyo hiigsiga mustaqbal ee Jamhuuriyadda Somaliland. Sida oo kale, ka qaybgalka Shirkan Caalamiga ah waxa uu Somaliland u leeyahay faa’iido diblomaasiyadeed oo weyn, maaddaama Jamhuuriyadda Somaliland ay codkeeda, aragtideeda iyo waayo-aragnimadeeda Dawladnimo ka dhiibanayso Madal Caalami ah, taasi oo xoojinaysa xidhiidhada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga Caalamiga ah. Shirka World Governments Summit waxa si gaar ah diiradda loogu saaraa hal-abuurnimada Dawladnimada, Adeegsiga Teknoolajiyadda casriga ah, Isbeddellada Caalamiga ah, iyo xoojinta wada-shaqaynta dalalka dunida, taasi oo Jamhuuriyadda Somaliland u noqotay madal muhiim ah oo ay ku muujiso Aragtideeda, danaha Qarankeeda, iyo Doorkeeda Gobolka iyo Caalamkaba. Jamhuuriyadda Somaliland oo sannadkii 2-aad oo xidhiidh ah ka qayb-gashay Shirka Caalamiga ah ee World Governments Summit, waxa uu astaan cad u yahay dedaallada joogtada ah ee ay Xukuumada Wadajir iyo Waxqabad ugu jirto xoojinta xidhiidhada diblomaasiyadeed, kor u qaadista magaca iyo sumcadda Caalamiga ah, iyo halganka uu Qaranka JSL ugu jiro xaqiijinta Aqoonsi buuxa oo Caalami ah, iyada oo ay Somaliland si kalsooni iyo ku-dhacba leh uga muuqanayso Masraxayada Caalamka. Wefiga uu hoggaaminayo Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland waxa ka mid ah: Wasiirka Arrimaha Dibedda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, Wasiirka Madaxtooyada, Wasiirka Macdanta & Tamarta, Wasiirka Diinta & Awqaafta, Madaxa Xafiiska Madaxweynaha (Chief of Staff); Safiirka Somaliland ee UAE, La-taliyaha Madaxweynaha ee Arrimaha Dibedda, 𝐀𝐋𝐋𝐀𝐀 𝐌𝐀𝐇𝐀𝐃 𝐋𝐄𝐇 𝐗𝐮𝐬𝐞𝐞𝐧 𝐀𝐚𝐝𝐚𝐧 𝐂𝐢𝐠𝐞 (𝐃𝐞𝐲𝐫), 𝐀𝐟𝐡𝐚𝐲𝐞𝐞𝐧𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐉𝐚𝐦𝐡𝐮𝐮𝐫𝐢𝐲𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐦𝐚𝐥𝐢𝐥𝐚𝐧𝐝 Qaran News

The Geopolitical Ripple Effects of Somaliland’s Recognition Martin Plaut @martinplaut Qaran News

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa xarigga ka jaray waddo casri ah oo dhererkeedu yahay ku dhowaad 2km, taas oo laga hirgeliyey degmada Wadajir, gaar ahaan Buulo-Xuubey. Dhismaha waddadan ayaa qeyb ka ah dadaallada xukuumadda Dan-Qaran ay ku horumarinayso kaabayaasha muhiimka ah ee caasimadda Muqdisho. Waddadan ayaa Ra’iisul Wasaaruhu horey u dhagax-dhigay 4-tii November 2025, waxaana lagu hirgeliyey muddo 3 bilood gudahood, iyada oo loo dhisay si casri ah, tayo sare leh, taas oo muujineysa isbeddelka dhanka dhismaha waddooyinka ee ka jira caasimadda, si loo helo dhismaha kaabayaal waara oo u adeegaya shacabka. Ra’iisul Wasaaraha ayaa xusay in horumarka kaabayaasha dhaqaalaha ee caasimadda uu yahay tiir muhiim u ah kobaca dhaqaalaha, fududeynta isku socodka, qurxinta bilicda magaalada iyo xoojinta amniga. Waxa uu tilmaamay in waddadan ay door weyn ka qaadan doonto isbeddelka muuqaalka Degmada Wadajir. Sidoo kalr wuxuu sheegay in 10 sano ka hor aan la filayn in xaafaddan ay gaarto heerkan horumarineed, balse dadaal wadajir ah oo u dhexeeya xukuumadda Dan-Qaran, maamulka gobolka Banaadir iyo shacabka ay suuragelisay in Muqdisho ay maanta ka mid noqoto caasimadaha sida xawliga ah u kobcaya ee caalamka, isaga oo uga mahadceliyey maamulka gobolka Banaadir dadaalka ay ku bixinayaan horumarinta caasimadda. Ra’iisul Wasaaraha ayaa ugu baaqay shacabka ku dhaqan deegaanka in ay ilaashadaan, amniga, bilicda, quruxda waddooyinka iyo hantida danta guud, isla markaana ay ka shaqeeyaan in magaca iyo sumcadda Muqdisho aan dib loogu celin dhibkii ay soo martay. Isaga oo sidoo kale, kula dardaarmay in dhirayn iyo cagaarin lagu daro dhismaha waddooyinka, si loo helo magaalo qurux badan. Ugu dambeyn, Ra’iisul Wasaaruhu waxa uu xusay in xukuumadda Dan-Qaran ay sii wadi doonto hirgelinta mashaariic waaweyn oo horumarineed, kuwaas oo wax ka beddelaya nolosha shacabka, isla markaana xoojinaya kaalinta Muqdisho ee caasimad casri ah. The post Sawirro: R/wasaare Xamza oo maanta xarigga ka jaray… appeared first on Caasimada Online.

Baanka dhexe ee Jamhuuriyadda Somaliland ayaa soo gabagabeeyey tababar loo qabtay maamulayaasha laamaha Baanka iyo Aagaasimeyaasha, kaasi oo ku saabsanaa dhinacyada hawlgalka iyo adeegsiga (ficilka) ee Bangiyada iyo Maaliyadda Islaamiga ah. Tababarkan ayaa waxa iska kaashaday Baanka dhexe iyo Shirkada Al-Huda Center of Islamic Banking and Economics, waxaana kor loogu qaaday dhinaca khibrada iyo aqoonta maamulka Bangiyada Islaamiga ah. Tababarkan oo soconaayey muddo sadex maalmood ah, ayaa waxa hagaayey isla markaana Aqoontiisa uga faa’iideeyey Muhamed Zubair Maamulaha guud ee shirkada Al-Hudda. Tababarkan ayaa waxa si rasmi ah u soo xidhay Gudoomiyaha Baanka dhexe ee Somaliland Mudane Cabdinaasir Axmed Xirsi iyo gudoomiye ku xigeenka Baanka Xamse Cabdiraxmaan Khayre, waxaanay kula dardaarmeen xubnihii tababarka qaatay inay uga faa’iideen Aqoonta iyo khibrada Islamic Banking ee halkan ay ku barteen shaqaalaha Bangiga Dhexe ee Somaliland. Tababarkan ayaa waxa uu cilmi baadhis ku sameeyey hannaanka Bangiyada Islaamiga ah, sidoo kalena waxa uu kor u qaadaya aqoonta iyo xirfada hawl-wadeenada Bangiga dhexe ee dhinaca Bangiyada Islamiga ah. Gabagabadii waxa halkaasi shahaadooyin lagu guddoonsiiyey xubnihii tababarka qaatay. Source

Raysal wasaaraha dalka Ethiopia Abiy Axmed oo maanta ka hor hadlay Baarlaamanka dalka Ethiopia ayaa markii koowaad si cad u sheegay xilliga uu bilaabmay khilaafka sii xoogaysanaya ee u dhexeeya dalalka Ethiopia iyo Eriteriya. Abiy Axmed waxa uu sheegay in is maan dhaafka labada dhinac aanu iman markii Ethiopia bannaanka keentay qorshaha ay ku doonayso in ay hesho marin badeeed, balse uu soo taxnaa tan iyo sannadkii 2021-kii gaar ahaanna markii uu socday dagaalkii lagu riiqmay ee ka dhacay Waqooyiga Ethiopia. Raysal wasaaraha Ethiopia waxa uu xusay in ciidanka ii Eritrea bililaysteen oo ay boobeen isla markaana ay qaateen hantidii gobolka Tigree iyaga oo sidoo kale geystay xasuuq aad u daran oo ka dhan ah bulshada qoomiyadda Tigrey. Source

Muqdisho (Caasimada Online) – Diyaaradaha dagaalka ee F-16 ayaa saaka sameeyay dhoolatus milatari oo ka dhacay magaalada Muqdisho, iyaga oo ku duulayay joog hoose. Diyaaradahan oo ah kuw ugu casrisan ee ay soo saarto dowladda Maraykanka ayaa dhawaan waxaa magaalada Muqdisho keentay dowladda Turkiga. Saaka qeybo kamid ah Muqdisho waxaa lagu arkayay diyaaradaha F-16 oo ku socda joog hoose, waxaana wehlinayay diyaarado qumaatiga u kaca ah oo Turkigu horay u keenay dalka, kuwaas oo haatan ay ku shaqeeyaan Ciidamada Cirka Soomaaliya. Dhoolatuskan ayaa waxaa qayb ka ahaa ciidamo ka tirsan Cirka Soomaaliya oo wada-shaqeyn dhow la leh kuwa Turkiga ka socda. Iskaashiga amni ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sii xoogeysanaya, iyadoo Ankara ay Soomaaliya u soo dirtay saraakiil ka kala socda ciidamada Cirka, Badda iyo Lugta, kuwaas oo door ka qaadanaya xoojinta wada-shaqeynta milatari ee labada dhinac. Turkiga ayaa sidoo kale xoojiyay joogitaankiisa milatari ee Soomaaliya, iyadoo maraakiib casri ah ay ku sugan yihiin biyaha dalka. Maraakiibtaasi ayaa la sheegay inay ka qeyb qaadanayaan ilaalinta shidaalka la soo saarayo, xeryaha la dhisayo iyo xarunta dayax-gacmeedka ee haatan lagu howlan yahay. Turkiga ayaa muddooyinkii u dambeeyey ka waday shaqooyin diyaarin ah gudaha garoonka diyaaradaha Muqdisho, kuwaas oo ay ka mid yihiin diyaarinta bakhaarro lagu keydinayo diyaaradaha, qalabka dayactirka, iyo joogitaanka khubaro ku howlan hawl-galinta iyo taageerada farsamo. Sidoo kale, waxaa la sheegay in keenista diyaaradahaasi ay si dhow ula xiriirto qorshayaasha qodista shidaalka badda oo la filayo inay billowdaan dabayaaqada sannadkan, iyo hindisaha kale ee dhismaha saldhig dayax-gacmeed oo laga hirgelinayo waqooyiga Muqdisho. Arrimahan ayaa lagu fasiray kuwo sii xoojinaya iskaashiga istiraatiijiga ah ee u dhexeeya Turkiga iyo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada ammaanka, tamarta iyo tiknoolajiyadda, iyadoo Ankara ay kordhinayso joogitaankeeda iyo saameynteeda gobolka. The post Diyaaradaha dagaalka F-16 oo dhoolatus ciidan ka sameeyay Muqdisho appeared first on Caasimada Online.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Xamse Cabdi Barre ayaa maanta jeediyay hadal ay dadka qaarkii u arkeen in uu kaga jawaabayo diyaaradihii Muqqdisho laga celiyay ee siday ciidamo ilaalo u ah madaxweynayaasha Puntland iyo Jubaland. Ra’iisul Wasaare Xamse oo ka hadlay munaasabad ka dhacday Muqdisho ayaa yiri “dadka qaarkood malaha waxay u baahan yihiin in ay soo booqdaan oo arkaan amniga Muqdisho, waxaa laga yaabaa in weli uu caqligooda ku jiro waxyaabihii ay maqli jireen ama arki jireen”. “Laakiin waxaan rabaan in aan u sheego Muqdisho, Muqdishadii hore ee aad taqaaneen maahan, way soo noqotay, waxayna ku jirtaa caasimadaha ugu amniga badan” ayuu raaciyay. Ra’iisul Wasaare Xamse wuxuu ku baaqay in aan Muqdisho la suurad-xumeyn oo dib loogu celin magac-xumadii iyo fool-xumadii ay soo martay. PUNTLAND POST

Naqshadda cusub ee amniga Geeska Afrika waxay hadda ka soo unkamaysaa xeebaha Lamu. Maraykanka oo si weyn ugu dhiirraday inuu dib u qaabeeyo awooddiisa milateri ee Bariga Afrika, isagoo galiyay lacag dhan $71 milyan oo doollar ballaarinta saldhigga Manda Bay ee dalka Kenya. Tallaabadan ma ahan mid ku kooban casriyeynta dhabbe diyaaradeed oo gaaraya 10,000 oo feet, balse waa dhalashada “Garaad Milateri” oo loo dejiyay in lagu go’doomiyo dhaqdhaqaaqyada al-Shabaab ee koonfurta Soomaaliya, iyadoo culayskii hawlgallada laga soo rarayo dalka Jabuuti. Manda Bay (gaar ahaan qaybta loo yaqaanno Camp Simba) waxa ay aheyd goobtii ay al-Shabaab ku qaadeen weerar aad u xooggan oo dhacay subaxnimadiisii 5-tii Janaayo, 2020. Weerarkaas ayaa loo arkay inuu ahaa mid ka mid ah dhiirigeliyeyaasha ugu waaweyn ee keenay in Mareykanku uu hadda go’aansado inuu lacagta intaas le’eg ($71 milyan) ku bixiyo ammaanka iyo ballaarinta saldhigga. Muddo ku dhow labaatan sano, Jabuuti waxay ahayd udub-dhexaadka hawlgallada Mareykanka ee Geeska Afrika, iyadoo martigelisay saldhigga kaliya ee rasmiga ah ee Mareykanku ku leeyahay qaaradda (Camp Lemonnier). Si kasta ha ahaatee, sannadihii ugu danbeeyay waxaa soo baxay isbeddello juquraafi-siyaasadeed oo ku qasbay milateriga Mareykanka (AFRICOM) inay dib u eegis ku sameeyaan kalsoonida ay ku qabaan Jabuuti. Sababta ugu horreysa ee keenay isbeddelkan waa loolanka quwadaha waaweyn; Jabuuti waxay dalkeeda u furtay saldhiggii ugu horreeyay ee Shiinaha ee meel ka baxsan dhulkooda, kaas oo ku yaalla meel dhawr mayl oo qura u jirta saldhigga Mareykanka. Jiritaanka Shiinaha ee Jabuuti wuxuu keenay walaac xagga amniga sirdoonka ah iyo suurtogalnimada in la carqaladeeyo dhaqdhaqaaqa hawada iyo badda ee Mareykanka. Dhinaca kale, Jabuuti waxay noqotay goob ay ku loolamaan quwado badan oo iska soo horjeeda, sida Ruushka, Faransiiska, iyo dalalka Khaliijka, taas oo ka dhigtay deegaan “cariiri ah” oo dhinaca dibloomaasiyadda iyo amniga ah. Waxaa intaas dheer, dowladda Jabuuti ayaa kor u qaadday kharashka kireysiga dhulka, halka Kenya ay bixisay iskaashi ballaaran iyo jawi ka deggan midka Jabuuti ee dhinaca loolanka quwadaha. Kenya, oo hadda ah “Major Non-NATO Ally,” waxay Mareykanka siinaysaa fursad uu ku yeesho saaxiib istaraatiijiyadeed oo leh maamul degan iyo ciidan si dhow ula shaqeeya hawlgallada lagula dagaallamayo kooxaha argagixisada. Muhiimadda Istaraatiijiyadeed ee Saldhigga Manda Bay Saldhigga Manda Bay ma ahan kaliya dhabbe diyaaradeed, balse waa xarun muhiim u ah maamulidda iyo kormeerka amniga Badweynta Hindiya iyo xadka Soomaaliya. Marka hore, dhismaha dhabbe diyaaradeed oo gaaraya 10,000 oo feet wuxuu suurtogal ka dhigayaa in halkaas ay ka hawlgalaan diyaaradaha sahanka ee aan duuliyaha lahayn (Drones) iyo diyaaradaha xamuulka ee waaweyn, kuwaas oo si toos ah u gaari kara gudaha Soomaaliya iyagoo aan u baahnaan safar dheer oo ay ka soo bilaabaan Jabuuti. Tani waxay kordhinaysaa “wakhtiga dul-joogta” (loitering time) ee diyaaradaha Mareykanka ee ka dusha ilaaliya dhaqdhaqaaqa Al-Shabaab. Muhiimadda labaad waxay tahay goobta uu ku yaallo saldhiggan; Manda Bay waxay u dhowdahay mashruuca weyn ee dekedda Lamu (LAPSSET), kaas oo ah marinka ganacsi ee mustaqbalka ee Bariga Afrika. Sugidda amniga aaggan waxay Mareykanka siinaysaa awood uu ku ilaaliyo marinnada badda ee muhiimka ah, isagoo dhinacna ka xakameynaya Al-Shabaab, dhinaca kalena isha ku haya dhaqdhaqaaqa maraakiibta Shiinaha ee maraya Badweynta Hindiya. Source: goobjoog.com

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Waxaa saaka magaalada Gaalkacyo lagu toogtay Hodan Maxamuud Diiriye, oo hore maxkamad ugu heshay dambiga dilka Saabiriin Cabdulle Saylaan, uguna xukuntay dil toogasho. Xukunka Hodan ayaa waxaa lagu fuliyay fagaaraha toogashada ee magaalada Gaalkacyo, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiinta laamaha cadaaladda. Dilkan ayaa waxaa fuliyay dhaxlayaasha marxuumadda, iyadoo maxkamadda gobolka Mudug ay sheegtay in fulinta xukunka ay u dhacday si waafaqsan shareecada Islaamka. Allaha u naxariistee Saabiriin Cabdulle Saylaan oo 14 sano jir ahayd ayaa si arxan-darro ah loo dilay, xilli ay kula noolayd Hodan gurigeeda. Kiiskan ayaa noqday mid aad u gilgilay bulshada, maadaama uu xambaarsanaa dhacdooyin murugo leh oo naxdin badan. Intii ay socotay maxkamadeynta, waxaa la soo bandhigay caddeymo ay ka mid ahaayeen muuqaallo muujinaya sida falka dilka ah u dhacay, kuwaas oo si weyn u taabtay dareenka bulshada Soomaaliyeed. Go’aanka maanta la fuliyay ayaa si weyn loo sugayay, waxaana si gaar ah u soo dhaweeyay ehellada marxuumadda, kuwaas oo muddo dalbanayay in deg-deg loo toogto haweeneyda dishay gabadhooda. The post Haweenaydii dishay Saabiriin oo saaka lagu toogtay Gaalkacyo appeared first on Caasimada Online.

Muddo sannado ah, TikTok waxa uu ahaa mid ka mid ahaa baraha bulshada ee ugu dhaqsaha badan ee dunida ku faafa, iyadoo tirada adeegsadayaashiisu ay gaareen ku dhowaad 1.6 bilyan. Aaladan oo in ku siman 10 sano dhallinyarada u ahayd goob madadaalo, islamarkaana hal-abuurka iyo muuqaallada dhacdooyinka lagu soo bandhigo ayaan haatan wajahaysa tartan adag oo dhinaca isticmaalka ah. Maalmihii ugu danbeeyayse, malaayiin qof ayaa bilaabay inay raadiyaan beddel cusub oo ka duwan TikTok, ka dib markii ay soo baxday bar cusub oo u muuqata mid si toos ah ula tartamaysa TikTok, laguna magacaabo UpScrolled. UpScrolled waa madal la mid ah Instagram, TikTok iyo X (Twitter), balse waxa ay kaga duwan tahay maqnaanshaha xaddidaadaha lagu sameeyo qoraallada iyo isticmaalayaasha. Ujeeddada ugu weyn ee app-kan loo sameeyay waa xorriyadda hadalka iyo daahfurnaanta xogaha, iyadoo aan ilaa hadda laga isticmaalin algorithms qarsoon oo xukuma waxa dadka loo soo bandhigo. Arrintan awgeed, kumannaan qof ayaa si degdeg ah ugu qulqulay UpScrolled, iyadoo tirada soo dejinteeda ee Android ay gaartay in ka badan 700,000 oo jeer. App-ku waxa uu galay kaalinta labaad ee apps-ka ugu badan ee la soo dejiyo, gaar ahaan mareegaha Apple ee Maraykanka, iyadoo baahida badan awgeed, adeegyadii barnaamijku ay istaageen, balse hawlwadeennada ayaa 24 saacadood gudahood ku xaliyay, iyaga oo ballaariyey kaabayaasha farsamo ilaa 400%, si ay u qaabilaan malaayiin adeegsadayaal cusub ah. Xilli uu ka qeybgalayay Shirka Web Summit ee lagu qabtay Doha, aasaasaha barnaamijkan, oo ah ganacsade Falastiini ah oo lagu magacaabo Cismaan (Essam) Xijaazi, ayaa sharraxay waxa ay UpScrolled kaga duwan tahay baraha kale. Wuxuu sheegay in madashani ay si siman u siinayso dhammaan isticmaaleyaasha fursad ay ku cabbiraan aragtidooda, iyadoon loo eegayn fikir siyaasadeed, midig, bidix ama aragti kale. Sidoo kale, ma jirto kala saarid lagu sameeyo nuxurka la daabaco, xitaa haddii qofku yahay mid awood leh ama uu taageero ajende ama dowlad gaar ah, waxaana Algorithms-ka UpScrolled loo naqshadeeyay inaysan ku khasbin isticmaalaha wax nuxur ah, balse qof walba uu isagu gacanta ku hayo waxa uu arko. Adeegsadayaal badan ayaa arrintan si weyn u soo dhaweeyey, iyagoo sheegay inay ka daaleen tirtiridda qoraalladooda, gaar ahaan isticmaaleyaasha Mareykanka, waxayna Taasi keentay in UpScrolled ay mar kale gasho kaalinta koowaad ee apps-ka ugu badan ee la soo dejiyo ee Apple Store, iyadoo ka hor martay WhatsApp, TikTok, Threads iyo Instagram. Warbixin ay soo saartay shirkadda falanqaysa suuqa apps-ka ee Sensor Tower ayaa muujisay in 85% soo dejinta UpScrolled ay ka dhacday Mareykanka, gaar ahaan kaddib markii TikTok uu galay marxalad milkiyad Mareykan ah, taas oo dhalisay cabsi ku saabsan xakamaynta nuxurka. UpScrolled waxay sidoo kale boggeeda ku ballanqaadday inaysan ka faa’iidaysan doonin xogta isticmaaleyaasha, isla markaana aysan xannibi doonin codadka muujinaya isgarabtaag, ama aysan u eexan doonin dadka awoodda leh iyo hantida badan. Doodo kala duwan ayaa ka dhashay madashan cusub, ayadoo lagu tilmaamay meel ay xorriyad ku heleen isticmaalayaashu, halka qaar kalena ay ka digeen in lagu koobo hal arrin oo qura, sida qaddiyadda Falastiin, taas oo ka dhigi doonto meel aysan ku qanci doonin dadka kala fikirka ahi. Aasaasaha barnaamijkan Cismaan Xijaazi ayaa sheegay in markii hore dad badani ay u arkeen fikraddiisa mid waalli ah, maadaama uu la tartamayo shirkado waaweyn, balse wuxuu ku adkaystay in ujeeddadiisu tahay difaacida codadka xorta ah, ayadoo ugu danbayn, riyadiisii ay rumowday, UpScrolled-na ay gaartay 2.5 milyan oo isticmaalayaal firfircoon ah waqti aad u kooban gudaheed. Source: goobjoog.com

Washington (Caasimada Online) — Dowladda Mareykanka ayaa si weyn u kordhisay duqeymaha dhanka cirka ah iyo hawlgallada milatari ee ay ka fuliso gudaha Soomaaliya, sababo la xiriira in looga hortago in kooxaha xagjirka ah ay helaan fursad ay ku qorsheeyaan weerarro ka dhan ah amniga gudaha Mareykanka. Hadalkan waxaa shaaca ka qaaday Jeneraal John Brennan, oo ah Taliye Ku-xigeenka Taliska Milatariga Mareykanka ee Qaaradda Afrika (AFRICOM), isagoo ka digay “khataro la xiriira Daacish” oo ka soo unkamaya shabakado ku sugan Soomaaliya, kuwaas oo hiigsanaya inay abaabulaan weerarro ka dhaca Mareykanka iyo Qaaradda Yurub. Jeneraal Brennan ayaa sheegay in istiraatiijiyadda Mareykanka ay tahay in cadaadis joogto ah la saaro xarumaha kooxahan, si loo carqaladeeyo awooddooda qorsheynta hawlgallo waaweyn. “Marka koox argagixiso ah oo haysata dhaqaale, sida Daacish oo kale, la siiyo waqti iyo fursad, waxay geysan karaan weerarro halis ah,” ayuu yiri Jeneraalka, isagoo raaciyay in cadaadiska joogtada ah uu ku qasbo kooxahaas inay ku mashquulaan badbaadinta naftooda halkii ay qorsheyn lahaayeen weerarro dibadda ah. Taliska AFRICOM ayaa beegsanaya dagaalyahannada xiriirka la leh kooxda Daacish iyo Al-Shabaab, kooxdaas oo gacanta ku haysa qaybo badan oo ka mid ah koonfurta Soomaaliya, isla markaana dagaal kula jirta dowladda Federaalka iyo ciidamada amniga. Taliye Brennan ayaa xusay in diiradda la saaray dhaq-dhaqaaqyada xagjirka ah ee ka soo wareegaya Bariga Dhexe una soo gudbaya Qaaradda Afrika. Wuxuu si gaar ah farta ugu fiiqay joogitaanka hoggaamiyeyaasha Daacish ee silsiladda buuraha Golis ee Puntland, halkaas oo uu sheegay inuu ku dhuumaaleysanayo hoggaamiyaha Daacish-ta Soomaaliya, Cabdulqaadir Muumin, iyo xubno kale oo muhiim ah. Mareykanka ayaa sheegay inay si adag u baadi-goobayaan Muumin si meesha looga saaro “gabbaad kasta” oo ay kooxdu ku badbaadi karto. Isagoo ka hadlayay qaabka hawlgallada, Brennan wuxuu sheegay in kaalinta Mareykanka ay isu beddeshay mid ku dhisan “talo-siin iyo caawinaad fog”, iyadoo ciidamada Soomaaliya ay fulinayaan inta badan hawlgallada dhulka, halka Mareykanku uu bixinayo taageero dhanka sirdoonka, sahanka, iyo duqeymaha cirka. Dhinaca waqooyiga dalka, Brennan ayaa ammaanay guulaha ciidamada Puntland, isagoo sheegay inay dib u qabsadeen dhul ballaaran oo ay horay u maamulayeen dagaalyahannada Daacish. Hawlgalladaas oo gacan ka helay sirdoonka iyo duqeymaha Mareykanka ayaa lagu guuleystay in lagu qabto xubno ka tirsan kooxda iyo agabkoodii. Mar uu ka hadlayay Al-Shabaab, Jeneraalka ayaa ku tilmaamay inay weli yihiin khatarta ugu weyn ee dalka ka jirta, isagoo ku sifeeyay inay yihiin garabka ugu awoodda badan uguna dhaqaalaha roon ee shabakadda Al-Qaacidda, iyagoo leh damac ah inay qabsadaan Muqdisho ayna xukunkooda ku baahiyaan Soomaaliya oo dhan. Wuxuu sidoo kale soo bandhigay walaac cusub, isagoo sheegay in Al-Shabaab ay billaabeen inay xiriir iskaashi la sameeyaan kooxda Xuutiyiinta ee dalka Yemen. Tallaabadan ayaa la rumaysan yahay inay Al-Shabaab u furi karto waddo ay ku helaan dhaqaale iyo khibrad dheeri ah, in kasta oo diiraddoodu ay weli saaran tahay gudaha Soomaaliya. Ugu dambeyntii, Mareykanka ayaa sheegay inay xoojinayaan iskaashiga ay la leeyihiin dowladaha gobolka iyo maamullada maxalliga ah si loo joogteeyo cadaadiska saaran kooxahan. The post Mareykanka oo shaaca ka qaaday in halis uga iman karta Soomaaliya ay ku qasabtay… appeared first on Caasimada Online.