Deeq A.

Nomad
  • Content Count

    215,267
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    13

Everything posted by Deeq A.

  1. WQ: Maxamuud Cali Aadan (Hoorri) Macallin iyo Suugaanyahan Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin! Xildhibaankii shalay qalinduurka lagu soo qoray ma run baa inuu ii doodayo mise ninkii shalay soo dhacay ayuu la dudsanyahay? Ogaalka dadweynuhu ma yahay mid la jaanqaadi kara dastuurka iyo waayaha geeddisocodkiisa? Dastuurku ma yahay mid u qareemaya hooyada bariiska dhacay laga iibinayo har iyo habeen? Ma yahay mid dabraya ganacsatada daawada dhacday dadka ku daldalaysa? Ma yahay mid xaqiisa siinaya muwaaddiinka ku haftay beenta iyo goraya-khaakhlaynta siyaasiga maran? Mayahay mid xakamaynaya afkuxooglaha dadka ku gumaadaya fadwada waallidaha iyo sicirbararka ku dhacay fahanka diinta? Mise waa mid weli mareeg iyo qool ugu xidhan madaxyaweynta isu taqaan waxa loogu yeedho “Saamileyda Siyaasadda”? Midnimada, gobannimada qarannimada iyo wadajirka ummadda Soomaaliyeed ma yahay, dastuurku, mid xididdada u adkaynaya? Inta dhimirka wacan Dhoobadooda jecel Ama dhoof ku maqan Taar maw dhigteen? Inta dhaadka xidhan Dhakhaatiirta tuban Ama dheeg u yaal Buul maw dhisteen? Inta dhaawaca ah Dhabar xoodanoo Dhudhumadu go’een Dhuub mow jarteen? Inta dhego la’ iyo Inta dhaayo xidhan Qaraxyadu dhileen Dhaymo mawgu taal? Dastuurku waa sharciga ugu sarreeya ee dalka hagaya, wuxuuna door weyn ka ciyaaraa dhismaha dawladnimo, ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta, iyo sugidda xasilloonida bulshada. Sidaas darteed, fahamka iyo qiimaynta dastuurku waa arrin muhiim u ah bulsho kasta oo doonaysa horumar, caddaalad, iyo nabad waarta. Arrintani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay bulshada Soomaaliyeed oo muddo dheer la tacaalaysay burbur dawladeed, qaranjab, jidba-kooxeed iyo argaggaxiso, colaado sokeeye, iyo jahawareer siyaasadeed. Dastuurku waa heshiiska ugu sarreeya ee nidaamiya dawladnimada, isla markaana dejinaya mabaadi’da, xeerarka, iyo qiyamka hagaya wadanoolaanshaha bulshada iyo habsami-u-socodka hay’adaha dawladeed. Wuxuu si cad u qeexaa xuquuqda iyo waajibaadka muwaadiniinta, isagoo dammaanad qaadaya xorriyadaha aasaasiga ah sida caddaaladda, sinnaanta, iyo ilaalinta karaamada aadanaha. Sidoo kale, dastuurku wuxuu taabanayaa arrimo bulsheed oo muhiim ah, sida xoojinta wadanoolaanshaha bulshada, dhowrista dhaqanka iyo hiddaha, iyo daryeelka qeybaha nugul ee bulshada. Intaas waxaa dheer, dastuurku wuxuu qeexaa qaabdhismeedka dawladnimo, nooca nidaamka maamul ee dalka, iyo sida ay u shaqaynayaan hay’adaha kala duwan ee dawladda. Wuxuu si nidaamsan u kala saaraa awoodaha dawladeed isaga oo qeexaya saddexda tiir ee dawladnimada: fulinta, sharcidejinta, iyo garsoorka. Kalasoocidda awoodahani waa mid lagamamaarmaan u ah dhismaha nidaam dawladeed oo dheellitiran, kaas oo kahortagga ku-takrifalka awoodda, isla markaasna xoojiya islaxisaabtanka, hufnaanta, iyo kudhaqanka sharciga. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jirta su’aal muhiim ah oo u baahan in laga fiirsado: intee in le’eg ayay bulshada Soomaaliyeed fahamsan tahay macnaha iyo doorka dhabta ah ee dastuurka? Inkastoo magaca dastuurka si guud loo maqlo, haddana fahanka qotada dheer ee ku saabsan muhiimaddiisa iyo saamaynta uu ku leeyahay nolosha bulshada mararka qaar waa mid xaddidan. Haddaba, maansadani waxay, sidoo kale, tilmaamaysaa marxaladaha adag ee ay dalka iyo dadkuba soo mareen: burbur dawladeed, dhaawac bulsho, qax, dhimasho, iyo kaladaadsanaan bulsho. Marka laga duulo xaaladahaas, waxaa muhiim ah in la isweydiiyo in nidaamyada iyo xeerarka la soo bandhigayo ay dhab ahaantii xal u yihiin dhibaatooyinkaas, mise ay yihiin arrimo ku salaysan dano gaar ah oo aan si dhab ah u taabanayn baahiyaha shacabka. Sidaas awgeed, fahanka iyo hirgelinta dastuur caddaalad ku dhisan, si hufan loo diyaariyey, loona fahmay si ballaaran, waa saldhigga lagamamaarmaanka u ah dhismaha dawladnimo sugan, nabad waarta, iyo horumar bulsho oo joogto ah. Bulshada Soomaaliyeed waxay u baahan tahay wacyigelin iyo baraarujin ku saabsan muhiimadda dastuurka, si ay si firfircoon uga qeybqaataan dhismaha mustaqbal ku dhisan caddaalad, wadajir, iyo dawladnimo adag. Dhakal gorofsan iyo Dhiil maran dadkani Dhosoq miid leh iyo Dhadhan kuma qabee Mariid iyo dhunkaal Dhashu kuma kortee Waxay noo dhigeen Dhufays lama galee Ma duruus dhabaa? Inta dhimirka wacan Dhoobadooda jecel Ama dhoof ku maqan Taar maw dhigteen? Inta dhaad ka xidhan Dhakhaatiirta tuban Ama dheeg u yaal Buul maw dhisteen? Inta dhaawaca ah Dhabar xoodanoo Dhudhumadu go’een Dhuub maw jarteen? Inta dhego la’ iyo Inta dhaayo xidhan Qaraxyadu dhileen Dhaymo mawgu taal? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhimaya baa Rasaastii dhacdiyo Dhashiikii hugmiyo Dhibkay nagu faleen? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaadayaa Dhafoor-taagistiyo Dhoobbirkii kibriyo Dhababacadi baas? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhicinayaa Maguurtadii dhuntiyo Wixii dhacarsadiyo Dahabkii la dhacay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaafayaa Waxa dhooban iyo Dhaleecada jirtiyo Ceebtii la dhigay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhowrayaa Ama dhimaya baa Dhugtankii dabkiyo Dhiiggii qulqulay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaahayaa Ama dheehin baa Hidde dhowriddiyo Dhaqankii la rogay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhuganayaa Guxushaa dhiciyo Dhaxdin weyda iyo Dhabeeshii la hugay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Mi mid dheegayaa Dhaxan goynayaaa Hooyada dhashiyo Dhallaankii la waray? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaharin baa Ama dhacarin baa Dhamaskii gubtiyo Dhirtii qaawanayd? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaabayaa Dhigo iyo udbiyo Qarankii dhaciyo Dhisme dawladnimo? Dhogorbahallayhow Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Dhalool iyo Jadiid Way kula dhacaan Kula dheelliyaan Kugu dhimatay iyo Kaa dhimatay bay Dhooddida sariyo Dhuuxyadu ku oran! Hadal dhaabad iyo Dhalan waa u xeer Taas waxa ka dhigan Sharci dheelli galay Waa damal dhiciyo Dhinbil hoobataye Bulshadaada dhugo Dhaayaha ku hay Jiifaa dhabbacan Iyo dhidarka ba’an Dhirif lama rabee Ha ka dhigan cilmiga. Gunaanad Xeer waa xakame ayaa horay loo yidhi, taasina waxay caddayn u tahay sooyaalka suubban ee Soomaalidu ku suntantahay iyo waayaheeda hoggaamineed. Ugu danbayntii, qormadan koobani waa mid iftiiminaysaa ama bidhaamminaysa weydiin culus oo ku saabsan caddaaladda, dawladnimada, iyo doorka dastuurku ku leeyahay badbaadinta bulshada. Waxay si qotadheer u muujinaysaa dhaawacyada muuqda iyo kuwa qarsoon ee ka dhashay burburka dawladeed, colaadihii faraha ka baxay, iyo maamulxumadii ku baahday geyiga Soomaaliyeed. Dhammaystirka dastuurku waxa uu astaan iyo summad u yahay inaan maanta ka baxnay gardaadintii muddada dheer lagu hagaasay, marna waa oog kuu ifinaya tubaha rejada iyo shamac ka dhex kaahaya galalka tagtada, timaaddo tisqaadi doonta iyo taaganta toolmoon. Sidoo kale, waxa mudan in lagu baraaruggu qiimaha iyo kaalinta dastuurku u leeyahay hanaqaadnimada dawladnimada iyo hufnaanta hay’adaha qaranka. Haddii dastuurku noqdo mid aan taaban nolosha dhabta ah ee muwaadiniinta, mid aan difaacin xaqa dulmanaha, aan xakamayn dulmiga, isla markaasna aan ilaalin hantida iyo karaamada bulshada, markaas wuxuu noqonayaa qoraal aan naf lahayn oo ku kooban warqado iyo hadallo siyaasadeed. Laakiin haddii uu noqdo mid caddaalad ku dhisan, si hufan loo fahmay, loona hirgeliyo, wuxuu noqon karaa tiirka ugu weyn ee dibudhiska qaran, soocelinta kalsoonida bulshada, iyo xaqiijinta nabad iyo horumar waara. Sidaas darteed, bulshada Soomaaliyeed waxaa saaran waajib ah in ay si qotadheer u fahmaan, u dhuuxaan, u lafaguraan, u faaqidaan dastuurka, una arkaan heshiis qaran oo ka sarreeya dano gaar ah. Wacyiga, islaxisaabtanka, iyo ka-qeybgalka dadweynaha ayaa ah furayaasha xaqiijin kara in dastuurku noqdo mid dhab ahaan u adeega shacabka. Source: goobjoog.com
  2. Sannad kasta 8da bisha Maarso waxaa adduunka looga dabbaaldegaa maalin caalami ah ee lagu weynaynayo ama lagu xusayo haweenka ku nool adduunweynaha. Inta aan maalintan loo astayn, ka hor ma jirin maalin gaar ah oo la xuso waxtarka dumarka. Dumarku waxa ay ku jireen xaalado ay waxyaabaha qaar kaqeybgalkooda fursad u heli jirin sida in ay helaan waxbarasho, in ay shaqaystaan oo ay qaataan mushaar shaqadooda u qalma iyo in ay helaan xuquuqdooda muwaadinnimo, hadday noqon lahayd in ay siyaasadda ka qeyb qaataan ama in ay codkooda muwaadinnimo dhiibtaan. Dhibaatooyinkaas jiray awgeed ayaa qaar ka mid ah dumarka ayaa waxa ay iskudayeen in ay ka soo horjeestaan arrimaha noocaan ah oo ay kor u hadlaan, soona bandhigaan in ay ku qanacsanayn dhibaatooyinka ay ku jiraan. Sannadkii 1908dii ayaa si fiican waxaa u soo shaacbaxay dumar ka bannaanbaxaya dhibaatooyinka haysta iyaga oo si abaabulan u sameeyay bannaanbaxa, dumarkaasi waxaa lagu qiyaasaa in ay ahaayeen 15,000 kun oo haween ah, isku imaatinkaasi waxa ay ku sameyeen magaalada New York. Ka dib markii la maqlay codka haweenka ku nool magaaladdaasi ayaa waxaa arintaasi ka hadlay xisbiga Hantiwadaagga Ameerika, sannadkii 1909kii kaas oo ku dhawaaqay in la samaynayo maalin qaran oo lagu xusayo ama ay iskugu imaanayaan haweenka ku nool magaaladdaasi. Muddo kooban oo shirkaasi la agaasimayay ka dib 28dii Febraayo 1909kii ayuu si rasmi ah u dhacay shirka qaran ee haweenka iskugu imaanayeen. Intii lagu gudo jiray kulankaasi ayaa gabar ka mid ah haweenka ka soo qeybgalay waxa ay soojeedisay aragti ah in la sameeyo maalin dumarka ugaar ah oo sanad kasta la xusayo ama la iskugu imaanayo si loola socdo xaaladaha ay ku jiraan iyo sidii wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka jira isbeddel muuqdana loo samayn lahaa. Iyadoo laga duulayo natiijadii ka soo baxday shirkii hore u dhacay ayaa waxaa la isla qaatay in la sameeyo maalin gaar ah oo loo dabbaaldegayo ama la xusayo haweenka. 19kii Maarso 1911dii ayaa waxaa la sameeyay xuskii Maalinta Haweenka Adduunka, wuxuuna ka dhacay dalal badan ay kamid yihiin Austria, Denmark, Germany iyo Switzerland, dalalkaas oo ay isugu soo bexeen dad ka badan hal malyuun qof oo rag iyo dumarisugu jiray oo dalbaday in dumarku ragga kala sinaando xagga shaqada, tababarrada iyo in la joojiyo kalasoocidda dhanka shaqada ee ragga iyo dumarka. Si loo mideeyo dalalka oo dhan maalinta xuska haweenka adduunka waxaa la isla gartay in laga dhigo 8da bisha Maarso ee sannad kasta. Waxay maalintaasi noqotay maalin loo wada aqoonsaday maalinta haweenka adduunka. Hay’adaha aqoonsigaas si rasmi ah u hirgaliyay waxaa ka mid ah Qaramada Midoobay (UN). Dumarka Soomaaliyeed iyo 8da Maarso: Haweenka Soomaaliyeed waxa ay uga dhigantahay maalin weyn oo ubaahan in la maamuuso heerka ay maanta joogaan dumarka Soomaaliyeed. Runtii waxaa jiray xilli ay wacyiga dadka Soomaaliyeed uusan ahayn sida uu hadda yahay. Dumarku waxaa inta badan caqabad looga dhigi jiray dhaqanka iyo waxyaabaha ay aaminsanyihiin dadka Soomaaliyeed. Dhaqanka Soomaaliyeed waxa uu intiisa badan ku dhisanyahay diinta, markii loo fiiriyo waxyaabaha qaar dumarka quseeyo oo dhaqanka ku jira ma ahayn amabama ahan wax sal iyo raad ku leh diinta. Tusaale haddaan u soo qaadanno, in ay gabadha wax barato ma jirto meel ay diintu ku diidday, laakiin dhaqanka Soomaaliyeed, waxa uu ahaa mid aan dumarka u oggolayn waxbarashada. Wiilasha iyo gabdhaha dhanka wax barahsada waa lagu kala sooci jiray oo wiilka ayaa waxbarashada loo diri jiray, halka ay gabadhu alaabta u dhaqi jirtay ama cuntada u diyaarin jirtay wiilka ku maqan waxbarashada ama shaqada. Waxaa aad u yaraa tirada gabdho ee waxbarashada aadda, waalidka wacyigiisu fiicanyahay oo gabadhiisa waxbarashada aaddo waxaa lagu dhaleecayn jiray in uu gabar waxbarasho u diro. Waqtigan la joogo wacyiga iyo aqoonta waalidiinta oo sare maray awgeeda waxaa isbaadel ku dhacyay dhaqankii ahaa gabdhuhu waxbarasho ma aadi karaan. Hadda markaan fiirinno dugsiyada iyo jaamacadaha waxaan aragnaa gabdho badan oo wax ku baranayo, waxaan kaloo aragnaa gabdha oo kaalmaha hore ka galay imtixaanaadka qaranka ee iskuulaadka. Waxaa bogaadin mudan waalidka ku baraarugay in ay wacyigooda ka saramariyaan aragtidii gurracanayd ee “dhoodhoobka dhaqan” ku salaysanayd. Xilligan la joogo gabdhaha waxa ay marayaan heer ay waxbaran karaan, shaqaysan karaan kana qeybgali karaan arrimaha siyaasadeed ee dalka ka jira. Waxa ay tegayaan goobaha aqoon isweydaarsi ka dhacayo, waxay, sidoo kale, joogaan madalaha waaweyn ee aqoonta iyo horumarka looga hadlaayo iyaga oo hoggaanka madalahaasi iyo agaasinkooda qayb weyn ka yihiin dumarka. Waxa ay si cad u dhiibanayaan aragtiyadooda ku aaddan wax kasta oo horumar ah ama dalka quseeaya. Waxa ay sidoo kale joogaan xafiisyada waaweyn ee laga shaqeeyo, goobaha waxbarashada macallimiin iyo hoggaamiyayaal ayay ka yihiin, ganacsiyo badan oo kala nooc ah ayay aragtidooda ama waxsoosaarkooda leeyihiin. Intaas waxa ay dumarka Soomaaliyeed utahay fursad ay ku baddeli karaan ama ay ku beddeleen naftooda iyo dalkooda. Gabadha Soomaaliyeed waxa ay isla wada haysaa shaqooyin badan oo ay dhabarka u dhigatay, laga soo bilaabo marka ay yar tahay ee iyadoo wax baranayso ay haddana shaqada guriga qabanayso. Waxaa kaloo u xigta in ay hooyo tahay oo inta bannaankana ka soo shaqayso, misana gudata masuuliyaddii guriga, noloshii kalana la daalaadhacaysa. Taasi waxa ay noo muujinaysaa kartida ay leeyihiin dumarka Soomaaliyeed, waxayna u qalmaan in aan maalin gaar ah oo kaliya aan la xusin ee maalin kasta la xusuusnaado qiimaha iyo waxtarka ay leeyihiin, wanaaggooda iyo waajibaadka culus ee ay hayaan, isla markaasna lagu garab-istaago. Gabdhaha Soomaaliyeed waxaa iyagana la gudboon in ay dadaalkooda hore u sii wadaan oo ay fursaddooda ka faa’iidaystaan, aysan isku mashquulin waxyaabihii hore u dhacay. In ay hore ugu socdaan oo ay maalin kasta iska dhigin dad dhibannayaal ah oo tartan ku jira. Run ahaantii fursado badan oo aan hore u jirin ayaa jira wixii hore u dhacay waa laga soo gudbay oo wacyigii dadka wuu kordhay; meeshii shalayna maanta lama, khaladkii shalay dhacay looma laabtee horaa looga socdaa. Ugu danbayn, maalintan weyn waa maalin ay dumarka adduunka ay gaar u tahay, waa maalin laga hadlayo ama laga shaqaynayo horumar, waxbarasho iyo sidii loo noqon lahaa dad leh waxsoosaar fiican, waxna ka beddeli kara dhibaatooyinka taagan xalna loo keeni kara. Waxa ay maalintani ka dhigan tahay fursad iyo horusocod ay dumarku gaar la yihiin. Source: goobjoog.com
  3. Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta qalinka ku duugay saxiixa Dastuurka cusub ee dalka, kaas oo ay horay u meel mariyeen xubnaha Labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya. ​Munaasabaddan oo ahayd mid si weyn loo soo agaasimay, waxaa goobjoog ka ahaa Guddoomiyaha Golaha Shacabka iyo Guddoomiyaha Aqalka Sare, kuwaas oo markhaati ka ahaa tallaabadan muhiimka ah ee lagu xoojinayo dowladnimada dalka. Dhammaan warbaahinta madaxa-bannaan ee dalka ayaa looga yeeray madaxtooyada si ay goobjoog uga noqdaan guushan weyn, iyadoo ujeedadu tahay in caalamka iyo shacabka Soomaaliyeedba lala socodsiiyo in dalku uu hadda leeyahay Dastuur rasmi ah, laguna guulaystay in meesha laga saaro caqabadihii muddada dheer hortaagnaa dhamaystirka sharciga ugu sarreeya dalka. ​Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tallaabadan ku tilmaamay guul u soo hoyatay dhammaan umadda Soomaaliyeed, isagoo xusay in maanta laga bilaabo dalku uu galay bog cusub oo horseedi doona xasillooni siyaasadeed iyo horumar dhinac kasta leh. Saxiixa maanta ayaa soo afjaray muddo ka badan toban sano oo dalku ku shaqaynayay dastuur kumeel gaar ah, taas oo ka dhigan in Soomaaliya ay hadda si buuxda ula wareegtay masiirkeeda sharci iyo midka dastuuriba. ​ Source: goobjoog.com
  4. Dowladda Shiinaha ayaa Soomaaliya ugu deeqday lacag dhan $2 Milyan iyo gargaar raashin ah oo loogu talagalay in lagu caawiyo dadka ay saameeyeen abaaraha ka jira dalka. Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Mudane Wang Yu, ayaa xaqiijiyay in dowladdiisu ay sii wadi doonto taageerada ay siiso shacabka Soomaaliyeed, gaar ahaan xilliyada gurmadka abaaraha iyo ka hortagga musiibooyinka, isagoo muujiyay muhiimadda ay leedahay xoojinta iskaashiga labada dal ee dhinaca gargaarka iyo horumarinta bulshada. ​Deeqdan lacageed iyo raashinka isugu jirta ayaa lagu caawin doonaa dadka ku nool 72 degmo oo ka tirsan gobollada dalka, kuwaas oo ay si ba’an u saameeyeen abaaruhu, iyadoo culayska la saari doono 45 degmo oo hadda ku sugan xaalad degdeg ah. Taageeradan ayaa door muhiim ah ka ciyaari doonta badbaadinta nolosha qoysaska nugul, gaar ahaan carruurta iyo haweenka ku tabaalaysan deegaannada ay dhibaatadu ka jirto. ​ Source: goobjoog.com
  5. Haweenka Adduunka iyo kuwa Soomaaliyeed ayaa maanta oo ku beegan 8-da Maarso u dabaaldegaya Maalinta Caalamiga ah ee Haweenka Adduunka, taas oo sanad walba laga xuso dalal badan oo caalamka ah. Munaasabado lagu xusayo maalintan ayaa lagu wadaa inay ka dhacaan magaalada Muqdisho iyo magaalooyin kale oo ka tirsan dalka, iyadoo ay ka qeybgalayaan mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, maamul goboleedyada, ururrada bulshada rayidka ah iyo qeybaha kala duwan ee haweenka. Mas’uuliyiinta ka hadlada ka jeediya munaasabadahan ayaa si joogto ah u bogaadiya kaalinta muhiimka ah ee haweenka Soomaaliyeed ay ka qaateen dowlad-dhiska, nabadeynta iyo dib u dhiska dalka. Waxay sidoo kale maalintan oo kale lagu baaqaa in la xoojiyo taageerada iyo fursadaha la siiyo haweenka si ay uga qeyb qaataan horumarka iyo hoggaanka bulshada. Haweenka Soomaaliyeed ayaa lagu tilmaamaa laf-dhabarta bulshada, maadaama ay door weyn ku leeyihiin horumarinta qoyska, dhaqaalaha iyo bulshada guud ahaan. Maalinta 8-da Maarso ayaa caalamka looga dabaaldegaa si loo muujiyo kaalinta haweenka, loona dhiirrigeliyo sinnaanta jinsiga iyo xuquuqda haweenka, waxaana si rasmi ah loo asteeyay sanadkii 1977, markii Qaramada Midoobay ay ku dhawaaqday in dalalka adduunka ay si rasmi ah u xusaan maalintan. Source: goobjoog.com
  6. Markii Xamid uu maqlay warka geerida Ayatollah Cali Khamenei toddobaad ka hor, waxaa buuxisay farxad iyo raynrayn . Wuxuu xaaskiisa iyo gabadhiisa ula baxay waddada bannaanka gurigiisa ku yaal Tehran si ay u dabaaldegaan. Maalmihii xigtay, markii bambooyinka Mareykanka iyo Israa’iil ay ku soo dhacayeen dhismayaasha ku yaalla caasimadda, qoyska ayaa fuulay saqafka gurigooda si ay u daawadaan weerarrada cirka, iyagoo sacab tumaya mar kasta oo la weeraro bartilmaameedka taliska. Xamid ayaa ii sheegay isagoo hadalkiisa soo marinayey ina adeertiis oo ku sugan Ingiriiska “Isku day inaad hesho meel kale oo dhulka ah oo dadku ay aqbali karaan weerar dibadda ah oo lagu qaado dalkooda. Laakiin hadda waxaan rajeyneynaa in nidaamkan uu dhawaan meesha ka bixi doono. Waan ku faraxsanahay.” Xamid, oo an ahayn magaciisa saxda ah, kaligiisa kama taagna meeshan. BBC Persian waa adeegga wararka ee BBC-da ee ku baxa luqadda Faarisiga, waxaana isticmaala qiyaastii 24 milyan oo qof oo adduunka oo dhan ah – badankooduna ku sugan yihiin Iiraan – inkastoo ay si joogto ah u xannibaan mas’uuliyiinta Iiraan. Dadka reer Tehran waxay heleen fariimo digniin ah: “Haddii xiriirkaaga internetku uu sii socdo maalmaha soo socda, khadkaaga taleefanka waa la jari doonaa waxaana laguu gudbin doonaa hay’adaha garsoorka.” Nidaamku wuxuu sii wadaa inuu faafiyo argagax, mana jiro mid ka mid ah kuwa ka soo horjeeda oo ku dhiiranaya inuu magaciisa sheego, cabsi laga qabo cawaaqibka ka dhalan kara iyaga ama qoysaskooda. Laakiin toddobaad kadib, halka qaar wali ay dabaaldegayaan cadaadis kasta oo lagu soo rogo nidaamka, kuwa kalena waxay sii kordhiyaan cabsi, iyaga oo su’aal ka keenaya ujeeddooyinka iyo hadafka ugu dambeeya ee dagaalka. C wuxuu noo sheegay: “Hadafka dagaalkan ma aha in la gaaro xorriyad ama dimuqraadiyad dadka Iiraan… Dagaalkan wuxuu u dhacayaa yoolal juqraafiyeed oo u danaynaya Israa’iil, Mareykanka, iyo waddamada Carabta ee gobolka.” Maxamed, oo da’diisu tahay soddon jir, kuna nool Tehran, ayaa sheegay inuu rajeynayo heshiis dhexmara Mareykanka iyo Iiraan si looga fogaado dagaal. Wuxuu intaas ku daray: “Si qoto dheer, had iyo jeer waxaan rajeynayay in heshiis la gaaro.” Wuxuu kaloo intaas ku daray inuu u maleynayay inuu farxad dareemi doono marka Khamenei dhinto, laakiin ugu dambeyntii “ma uusan dareemin waxba”. Saaxiibkay Soroush Pakzad, ayaa ii sheegay inuu hadda aad uga walaacsan yahay mustaqbalka, iyo iyadoo goobaha kontaroolada ee nidaamku meel walba yaalliin, iyo duqeymaha cirka ee joogtada ah, uu dareemayo cabsi. Dadka kale ee Iiraaniyiinta ah waxay ka hadlaan inay dareemayaan isku-darka cabsi, walwal, iyo rajo dibadbaxayaasha ah ee lagu dilay howlgalkii nidaamku ku qaaday kacdoonkii dadweynaha ee bishii Janaayo ee la soo dhaafay. Saman , oo aan ahayn magaciisa saxda ah oo ka soo jeeda Isfahan, shaqsi ahaan wuu garanayay lix qof oo lagu toogtay waddooyinka magaalada wakhtigaas, haddana laba ka mid ah qaraabadiisa ayaa lagu dilay weeraro cirka ah oo ka dhacay Tehran. Dhammaadkii toddobaadkan ayuu farriin u diray Soroush Pakzad oo ka tirsan BBC Persia, isagoo sheegay in xaaladda Isfahan ay “runtii ahayd mid naxdin leh,” iyadoo qaybo ka mid ah maydadku ay yaalliin agagaarka waddada mid ka mid ah goobaha la beegsaday. Wuxuu isku tilmaamay inuu ku jiro xaalad naxdin iyo caro leh, isagoo leh: “Weligay ma qiyaasi jirin, xitaa riyooyinkayga ugu xun, inaan noqon doono waddan uu dagaalku kala qaybiyay.” Haweeney dhallinyaro ah oo labaatan jir ah oo ku nool Tehran, oo hore u sheegtay inay “aad u faraxsan tahay” markii ay bartilmaameedsadeen Hoggaamiyaha Sare, ayaa u sheegtay Ghoncheh lix maalmood ka dib: “Hadda ma faraxsani mana murugaysna, waan daalanahay.” Qaran News
  7. Addis-Ababa (Caasimada Online) — Ciidamada federaalka Itoobiya ayaa la soo sheegayaa inay ku qulqulayaan agagaarka xuduudda waqooyi ee dalkaas, xilli ololaha Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed uu ku doonayo marin Badda Cas ah uu kiciyay cabsi laga qabo dagaal hor leh oo dhabar-jab ku noqda xasilloonida Geeska Afrika. Kumannaan ka tirsan ciidamada federaalka Itoobiya oo wata taankiyo iyo madaafiicda waaweyn ayaa fariisimo ka samaystay meel dhowr meyl u jirta kooxda fallaagada Tigray, sida uu weriyay wargeyska The Wall Street Journal, ka dib iska horimaadyo dib uga qarxay deegaankaas dhammaadkii bishii Janaayo 2026. Dowladda Itoobiya ayaa ku eedaysay fallaagada inay jabiyeen heshiiskii nabadda ee jilicsanaa ee la saxiixay 2022, kaas oo soo afjaray dagaal sokeeye oo socday laba sano, kaas oo lagu qiyaasay inay ku dhinteen ilaa 600,000 oo qof. Isbeddel lama filaan ah oo ku yimid isbaheysiga gobolka, cutubyo ka tirsan lugta ciidamada Ereteriya oo ka walaacsan damaca badda ee Addis Ababa, ayaa la soo sheegayaa inay ka gudbayaan xuduudda si ay u xoojiyaan xoogagga Tigrayga, sida ay sheegeen goobjoogayaal iyo ilo dhanka milateriga ah oo uu soo xigtay wargeyskaas ka soo baxa dalka Mareykanka. “Waxaa jira calaamado muujinaya inay dhowdahay in colaaddu dib u qaraxdo,” ayuu Magnus Taylor oo ah falanqeeye ka tirsan kooxda xasaradaha caalamiga ah (International Crisis Group) u sheegay The Wall Street Journal. ‘Xabsi Juquraafiyeed’ Saddexdii sano ee la soo dhaafay, Abiy Ahmed oo ah ninka ku guuleystay abaalmarinta Nabadda ee Nobel-ka, ayaa si weyn u hadal hayay in luminta xeebta ay tahay caddaalad darro taariikhi ah oo u baahan in la saxo. Itoobiya ayaa lumisay xeebteedii dhererkeedu ahaa 1,400 meyl (2,250 kiiloomitir) sanadkii 1993-kii markii ay Ereteriya ka go’day ka dib dagaal xornimo doon ahaa oo socday soddon sano. “Muddo dheer ayaan ku jirnay xabsi juquraafiyeed — tani ma ahan wax sax ah,” ayuu yiri Abiy dhowaan, isagoo farta ku fiiqay dekedda Assab ee dalka Ereteriya, oo qiyaastii 30 meyl (50 kiiloomitir) u jirta xuduudda Itoobiya. Waxa uu intaas ku daray in marin u helidda baddu ay tahay “fure” muhiim ah. In kasta oo Ra’iisul Wasaaruhu uu bishii Maarso sheegay in Itoobiya aysan “xabbad kaliya” ku ridi doonin deriskeeda, haddana hadalladiisa waxaa weheliya dhoolatusyo milateri oo xooggan. Dhoolatus dhowaan ka dhacay koonfurta Itoobiya, waxaa lagu soo bandhigay boorar ay ku qoran yihiin in qaranku uusan sii ahaan doonin mid bad la’aan ah “haddii aad jeceshihiin iyo haddii kaleba.” Falanqeeyayaasha ayaa rumeysan in Abiy uu dareemayo dhiirigelin uu ku fuliyo qorshihiisa, xilli uu arko nidaamka caalamiga ah oo sii daciifaya. Khudbad uu u jeediyay baarlamaanka, Abiy ayaa xitaa soo qaatay tusaalihii Israa’iil ay ku qabsatay buuraha Golan Heights sanadkii 1967-kii, isagoo tilmaamay in quruumuhu ay xoog ku qabsan karaan dhul marka ay u arkaan inay u muhiim tahay jiritaankooda. Damaca badda ee Itoobiya ayaa si weyn u walaaciyay Ereteriya, taas oo u aragta hiraalka Abiy inuu yahay hanjabaad toos ah oo duulaan milateri. Geesta kale, dadka Tigrayga ah oo ka kooban kaliya boqolkiiba lix (6%) dadka Itoobiya oo gaaraya 130 milyan, ayaa milaterigoodu dalka ka talinayay soddon sano ka hor inta uusan Abiy Ahmed oo ka soo jeeda qowmiyadda Oromada xukunka iman 2018-kii. Markii dagaalku qarxay 2020, Ereteriya waxay xulafo la ahayd Itoobiya si loo burburiyo fallaagada Tigrayga. Laakiin maanta, diblamaasiyiintu waxay sheegayaan in taliyayaasha Tigrayga ay ku qanciyeen cadowgoodii hore ee Ereteriya in isbaheysigu yahay jidka kaliya ee ay kaga badbaadi karaan dowladda federaalka ee dib u soo xoogeysanaysa. Tadesse Werede oo ah madaxa gobolka Tigray ayaa sheegay in inkasta oo ay nabad raadinayaan, haddana ay u diyaar garoobeen inay iska difaacaan duulaan kasta. Dadka rayidka ah ee Tigray ayaa bilaabay inay ka qaxaan deegaannada xuduudda, iyadoo la soo weriyay saxmad xooggan oo ka jirta bangiyada magaalada Mekelle iyo dukaamada raashinka oo laga soo dhex dhameeyay agabkii yiillay. Xiisado is-bed-bedelaya Raadinta Itoobiya ee marin-biyoodka kuma koobna Ereteriya oo kaliya. Sannadkii 2024, Addis Ababa waxay heshiis muran dhaliyay la gashay Somaliland, oo ah gobol gooni u goosad ah oo ka tirsan Soomaaliya, si ay u kireysato 20 kiiloomitir oo xeeb ah. Tallaabadaas ayaa ka caraysiisay Soomaaliya, waxayna soo jiidatay dalka Masar oo markii horeba isku hayeen Itoobiya arrinta ku saabsan biyo-xireenka weyn ee (GERD). Bishii Febraayo 2026, Qaahira ayaa la sheegay inay Itoobiya u soo jeedisay inay ka caawiso helitaanka dekedaha Jabuuti iyo Ereteriya, laakiin waxay shardi uga dhigtay in Addis Ababa ay ka tanaasusho damaceeda saldhig milateri oo badeed, kuna qanacdo dalabaadka Masar ee ku saabsan biyo-qaybsiga webiga Niil. Dagaal cusub oo ka qarxa Itoobiya ayaa khatar weyn ku ah marinka ganacsiga caalamiga ah ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, kaas oo maamula qiyaastii 15 boqolkiiba (15%) ganacsiga adduunka. Waqtigan xaadirka ah, gobolka waxaa hadheeyay dagaalka sokeeye ee Suudaan, kacdoonnada Soomaaliya, iyo weerarada kooxda Xuutiyiinta ee dalka Yemen. In kasta oo Hey’adda Lacagta Caalamiga ah (IMF) ay saadaalisay in dhaqaalaha Itoobiya uu kordhi doono sanadkan, khubarada ayaa ka digaya in Abiy uu ciidankiisa culays weyn saarayo. “Itoobiya waxay ciidankeeda u raryaysaa waqooyiga sababtoo ah ma lahan awood ay ku maareyso dhowr dhibaato oo isku mar ah,” ayuu Stefano Ritondale oo ka tirsan shirkadda sirdoonka ee Artorias u sheegay The Wall Street Journal. The post Itoobiya oo ciidan dhoobtay xadka, xilli Abiy go’aansaday inuu xoog ku qabsado BAD appeared first on Caasimada Online.
  8. Abu Dhabi (Caasimada Online) — Madaxweynaha Isutagga Imaaraadka Carabta, Sheekh Maxamed bin Saayid Al Nahyan, ayaa Sabtida si rasmi ah u shaaciyay in dalkiisu uu ku jiro “xaalad dagaal”, isagoo wacad ku maray in xukuumadda Abu Dhabi ay dhibaatadan kasoo bixi doonto iyadoo ka xooggan sidii hore. Hadal uu jeediyay madaxweynaha oo ay baahisay Wakaaladda Wararka rasmiga ah ee Imaaraadka (WAM) xilli uu booqanayay dadkii ku dhaawacmay weeraradii ay Iiraan ku qaadday dalkaas, ayuu ku sheegay in daryeelka dadka dhaawacmay uu yahay “mas’uuliyad saaran garbaha dowladda.” Sheekh Maxamed bin Saayid ayaa xusay inuu isbitaalka ku booqday shan qof oo rayid ah oo ay dhaawacyo kasoo gaareen duqeymaha, kuwaas oo kala ah labo muwaadin oo u dhashay Imaaraadka, hal qof oo Hindi ah, hal Suudaani ah, iyo hal qof oo Iiraani ah. Isagoo shacabka u xaqiijinaya xaaladda guud, wuxuu yiri: “Imaaraadka xaaladdiisu waa ay wanaagsan tahay.” Madaxweynaha ayaa sidoo kale u mahadceliyay ciidamada qalabka sida ee dalkaas doorka muhiimka ah ee ay cayaarayaan “xilligan lagu jiro dagaalka,” wuxuuna si weyn u ammaanay hay’adaha amniga oo uu ku tilmaamay inay dalka u hayaan “adeeg sharaf iyo qaddarin mudan.” Sidoo kale, wuxuu bogaadiyay ajaanibta u soo shaqo-tagtay ee ku dhaqan Imaaraadka, isagoo yiri: “Waxaan ku jirnaa xilli dagaal, waxaana u ballanqaadayaa inaan gudan doonno waajibkeenna. Xaaladdan waa mid nala soo darsay oo nagula qasbay, waxaana u hawlgalaynaa inaan is-difaacno, isla markaana aan badbaadinno qoysaskeenna iyo dalkeenna.” Isagoo farriin kulul u diraya cidda uu ku sifeeyay cadowga Imaaraadka, ayuu yiri: “Imaaraadku waa dal soo-jiidasho leh, qurux badan, tusaalena u ah caalamka, balse yuusan qofna is-khiyaanin. Imaaraadku wuxuu leeyahay harag adag iyo hilib qaraar — suurtagal ma ahan in si fudud naloogu liqo,” isagoo mar kale adkeeyay ballanqaadkiisa ah in dalku uu dagaalkan kasoo bixi doono isagoo ka awood badan sidii hore. 28-kii bishii Febraayo, xukuumadda Iiraan ayaa gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Drones-ka ku garaacday Israa’iil iyo waddamada Khaliijka ee martigeliya saldhigyada iyo hantida milateri ee Mareykanka. Qaar ka mid ah weeraradan ayaa sababay khasaare nafeed iyo burbur xooggan oo soo gaaray xarumaha rayidka ah, oo ay ku jiraan dekedo iyo dhismayaal la-dego. Xukuumadda Tehran ayaa ku doodeysa in weeraradani ay yihiin aargoosi toos ah oo ka dhan ah olole milateri oo ay si wadajir ah u fuliyeen Mareykanka iyo Israa’iil, kaas oo gudaha Iiraan ku dilay boqolaal qof, oo uu ku jiro Hoggaamiyihii ugu sarreeyay Iiraan, Aayatulaahi Cali Khamenei, iyo saraakiil sarsare oo dhanka milateriga ah. Horraantii Sabtida, Madaxweynaha Iiraan Mascuud Pezeshkian ayaa fagaaraha ka ballanqaaday in Iiraan ay joojin doonto beegsiga ay ku hayso waddamada deriska ah, balse wuxuu shardi uga dhigay in aan dalalkaas dhulkooda laga soo qaadin wax weeraro ah oo ka dhan ah Iiraan. The post Bin Zayed oo markii ugu horreysay soo hadlay xilli uu weerar culus ku socdo dalkiisa appeared first on Caasimada Online.
  9. Hal toddobaad kadib markii uu qarxay dagaalka ay wadajirka u qaadeen Mareykanka iyo Israa’iil ee ka dhanka ah Iiraan, xaaladda Bariga Dhexe ayaa gashay marxalad cusub oo qalalaase ah. Dagaalkan oo si degdeg ah u billowday ayaa muddo kooban gudahood isu beddelay xiisad goboleed oo khatar ku ah amniga iyo dhaqaalaha caalamka. Weeraradii ugu horreeyay ee ay fuliyeen ciidamada Mareykanka iyo Israa’iil ayaa lagu bartilmaameedsaday xarumo milatari iyo goobo la xiriira barnaamijka nukliyeerka Iran. Inta lagu guda jiray weerarradan ayaa sidoo kale la dilay hoggaamiyihii ugu sarreeyay ee Iiraan, Ayatullaahi Cali Khamenei, taas oo keentay in xaaladda gobolka ay si weyn u kacsato. Weeraradaasi waxay sababeen burbur ballaaran oo soo gaaray qaar ka mid ah saldhigyada milatariga iyo nidaamyada gantaalaha Iiraan. Iiraan ayaa si degdeg ah uga jawaabtay weerarradaas, iyadoo gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ku garaacday bartilmaameedyo la xiriira Mareykanka iyo Israa’iil, ayadoo ay weerarradaas aargoosi ah dhibbane u noqdeen dalalka Khaliijku. Weeraradaas ayaa sidoo kale cabsi geliyay dalal kale oo ku yaalla Bariga Dhexe, gaar ahaan kuwa martigeliya saldhigyada ciidamada Mareykanka, ayadoo dagaalku uu sidoo kale saameyn weyn ku yeeshay dhaqaalaha caalamka, gaar ahaan dhinaca tamarta. Marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Hormuz Strait, oo ay maraan inta badan maraakiibta shidaalka qaada, ayaa galay xaalad khatar ah, taas oo keentay in qiimaha shidaalka caalamka uu sare u kaco. Dhanka siyaasadda, Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa wajahaya cadaadis sii kordhaya oo ku saabsan dagaalkan, inkasta oo maamulka Aqalka Cad uu sheegay in ujeeddada dagaalku tahay in la burburiyo awoodda gantaalaha Iiraan, la joojiyo taageerada ay siiso kooxaha hubeysan ee gobolka, iyo in laga hortago in Iiraan hesho hub nukliyeer, haddana falanqeeyayaal badan ayaa sheegaya in aan weli si cad loo qeexin sida dagaalka loo soo afjari doono. Khatar kale oo muuqata ayaa ah in dagaalku sii dheeraado, taas oo keeni karta khasaaro naf iyo maalba leh, isla markaana saameyn ku yeelan karta siyaasadda gudaha Mareykanka, gaar ahaan doorashooyinka soo socda. Ugu dambeyn, inkasta oo Mareykanka iyo Israa’iil ay sheegayaan inay gaareen guulo milatari oo muhiim ah, haddana khubarada siyaasadda iyo amniga ayaa ka digaya in dagaalkan uu isu beddeli karo mid muddo dheer socon kara oo gobolka oo dhan saameeya. Dowlado badan oo caalami ah ayaa ku baaqaya in colaadda la joojiyo loona laabto wada-hadal si looga hortago dagaal ballaaran oo Bariga Dhexe ka qarxa. Source: goobjoog.com
  10. Washington (Caasimada Online) — Waaxda Caddaaladda ee Mareykanka ayaa shaacisay in maalintii Jimcaha dambi lagu helay nin u dhashay dalka Pakistan, kaas oo laba sano ka hor qorsheynayay inuu khaarajiyo Madaxweyne Donald Trump iyo siyaasiyiin kale oo caan ka ah Mareykanka, isagoo fulinayay amar uga yimid dowladda Iiraan. Asif Merchant ayaa lagu eedeeyay inuu isku dayay inuu gudaha Mareykanka ka qoro dad fuliya qorshahan oo bartilmaameedsanayay Trump iyo mas’uuliyiin kale, taas oo ahayd aargoosi ka dhan ah dilkii ay Washington sanadkii 2020-kii ugu geysatay magaalada Baqdaad taliyihii sare ee milateriga Iiraan, Qaasim Suleymaani, xilligaas oo uu Trump ku jiray muddo-xileedkiisii koowaad. Sida ay xaqiijiyeen dacwad-oogayaasha federaalka, bartilmaameedyada qorshahan ee sanadkii 2024-kii waxaa sidoo kale ka mid ahaa Madaxweynihii xilligaas xafiiska joogay ee Joe Biden iyo Nikki Haley, oo sanadkaas Trump kula tartantay magacaabista xisbiga Jamhuuriga ee doorashada madaxtooyada. Bayaan rasmi ah oo kasoo baxay Waaxda Caddaaladda ayaa lagu sheegay in Asif lagu helay dambiyo ay ka mid yihiin “isku-day dil oo lacag lagu bixinayo iyo abaabulka falal argagixiso oo ka gudbaya xuduudaha caalamiga ah,” kuwaas oo ay si toos ah u hagayeen hay’adaha dowladda Iiraan. Dhageysiga maxkamadeynta ninkan oo ka dhacday degmada Brooklyn ee magaalada New York ayaa bilaabatay toddobaadkii hore, maalmo un ka hor intii uusan Madaxweyne Trump amrin duulaanka baaxadda leh ee ay Mareykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iiraan, kaas oo haatan isku beddelay dagaalkii ugu weynaa ee gobolka soo mara muddo sanado ah. Qirashada eedeysanaha iyo fashilinta qorshaha Intii ay socotay maxkamadeynta, Asif wuxuu qirtay inuu ku biiray qorshe ay soo maleegeen Ciidamada Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan (IRGC), balse wuxuu ku dooday inuu falkaas u sameeyay si qasab ah, si uu u badbaadiyo qoyskiisa oo ku sugan caasimadda Tehran. Wuxuu intaas ku daray in aan marnaba la siin amar toos ah oo ku aaddan khaarajinta shakhsi gaar ah, balse sarkaalkii Iiraaniga ahaa ee hagayay uu magacaabay saddexdaas mas’uul intii ay ku guda jireen wadahadallo ay ku yeesheen magaalada Tehran. Laamaha amniga ee Mareykanka ayaa fashiliyay qorshahan ka hor inta aan la fulin wax weerar ah. Sida ay sheegtay Waaxda Caddaaladdu, shakhsi uu Merchant la xiriiray bishii Abriil ee sanadkii 2024 si uu uga caawiyo shirqoolka ayaa laamaha amniga ku wargeliyay dhaqdhaqaaqiisa, wuxuuna isku beddelay xog-bixiye qarsoodi ah oo la shaqeeya dowladda. Asif ayaa sanadkaas la xiray, isagoo markii hore maxkamadda horteeda ka qirtay inuusan wax dambi ah gelin. Ciidamada Ilaalada Kacaanka ayaa door udub-dhexaad ah ku leh Iiraan, iyagoo isku darsaday awood milateri, mid dhaqaale, iyo shabakad sirdoon oo baaxad leh. Xukuumadda Tehran ayaa dhankeeda si adag u beenisay eedeymaha sheegaya inay bartilmaameedsatay Trump ama mas’uuliyiin kale oo Mareykan ah. Dhanka kale, weerarada is-daba-joogga ah ee ay Mareykanka iyo Israa’iil qaadayeen tan iyo maalintii Sabtida ayaa galaaftay nolosha ugu yaraan 1,332 qof oo shacab Iiraaniyiin ah, iyadoo kumanaan kalena ay ku dhaawacmeen, sida uu xaqiijiyay safiirka Iiraan u fadhiya Qaramada Midoobay. Dagaalkan ayaa sidoo kale lagu dilay hoggaamiyeyaal sare oo Iiraaniyiin ah, oo uu ku jiro Hoggaamiyihii ugu sarreeyay dalkaas, Aayatulaahi Cali Khamenei. Dhinaca Mareykanka, taliska milateriga ayaa shaaciyay in lix ka mid ah ciidamadooda lagu dilay duqeyn lala beegsaday saldhig ku yaalla dalka Kuweyt, halka diiwaanka Israa’iil uu muujinayo in ugu yaraan 10 qof oo rayid ah lagu dilay gudaha dalkaas tan iyo markii ay colaaddu qaraxday. The post Nin Pakistani ah oo isku dayey inuu dilo Donald Trump oo… appeared first on Caasimada Online.
  11. Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, oo ka hadlay weerarkii dhimashada badan sababay ee maamulkiisa iyo Israa’iil ay ku beegsadeen dugsiga gabdhahaa ee waqooyiga Iiraan ayaa sheegay in Tehran ay falkaas ka dambeysay. Isagoo ka jawaabaya su’aal ay weydiiyeen wariyeyaashu, Trump wuxuu sheegay in Mareykanka uusan duqeyn dugsigaasi, isla markaana wuxuu ku andacooday in Iran ay mas’uul ka tahay dhacdadaasi. Weerarka lagu qaaday dugsiga gabdhaha ee ku yaalla koonfurta Iiraan ayaa kamid ahaa dhacdooyinkii ugu dhimashada badnaa ee dalkaas ka dhacay taniyo markii uu billowday weerarka ay Israa’iil iyo Maraykanku ka wadaan dalka Iiraan. Source: goobjoog.com
  12. Qaahira (Caasimada Online) — Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Marco Rubio, iyo dhiggiisa dalka Masar, Badr Abdelatty, ayaa khadka taleefanka ku wada hadlay Khamiistii, iyagoo diiradda saaray arrimaha Soomaaliya iyo xaaladda amniga ee gobolka Geeska Afrika. Sida lagu sheegay bayaanada rasmiga ah ee kasoo baxay labada dhinac, wadahadallada ayaa xoogga lagu saaray ilaalinta xasiloonida Geeska Afrika. Wasiir Abdelatty ayaa si weyn u adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la dhowro midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka Soomaaliya iyo Eritrea. Sidoo kale, wasiirka ayaa mar kale ku celiyay mowqifka adag ee xukuumadda Qaahira ee ah in la gaashaanto aqoonsi kasta oo la siiyo Somaliland, oo ah maamul ku dhawaaqay inuu ka go’ay Soomaaliya sanadkii 1991-kii balse aan haysan aqoonsi caalami ah oo buuxa. Wuxuu aqoonsigaas ku sifeeyay mid si cad ugu xad-gudbaya shuruucda caalamiga ah, isla markaana halis toos ah ku ah madax-bannaanida Soomaaliya. Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ayaa ka digay in tallaabooyin kasta oo loo qaado aqoonsiga Somaliland ay cawaaqib xumo weyn ku yeelan karaan xasiloonida Geeska Afrika iyo guud ahaan gobolka Badda Cas, oo ah marin-biyood istaraatiiji ah oo aad muhiim ugu ah ganacsiga iyo amniga caalamka. Dowladda Masar ayaa la filayaa inay toddobaadyada soo socda ciidamo u soo daabusho gudaha Soomaaliya, kuwaas oo qayb ka noqon doona hawlgalka cusub ee dib-u-qaabeynta lagu sameeyay ee Midowga Afrika ee taageeraya ciidamada amniga Soomaaliya. Xukuumadda Qaahira ayaa bilihii lasoo dhaafay si weyn u xoojisay iskaashiga dhanka amniga ee ay la leedahay Muqdisho, xilli ay gobolka Geeska Afrika ka jiraan isbeddello isbaheysi iyo tartan awoodeed oo sii kordhaya. Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa dhankeeda sheegtay in Xoghaye Rubio uu Wasiir Abdelatty uga mahadceliyay kaalmada ay dowladda Masar ka geysatay fududeynta soo-daabulidda iyo badbaadinta muwaadiniinta Mareykanka ah ee si nabad ah ku sii marayay dhulka Masar intii ay socdeen rabshadihii ugu dambeeyay ee gobolka. Wadahadalkan taleefanka ah ayaa kusoo beegmaya xilli ay cirka isku sii shareerayaan xiisadaha ka taagan Bariga Dhexe, oo ay ku jiraan duqeymaha Iiraan ay la beegsatay xarumaha milateri ee Mareykanka ee Khaliijka iyo weerarada ka dhanka ah Israa’iil. Ugu dambeyn, Abdelatty ayaa mar kale xaqiijiyay in Masar ay si kulul u cambaareyneyso weerarada lagu qaaday dalalka Khaliijka, Urdun, Ciraaq, Turkiga iyo Asarbaijaan, isagoo hoosta ka xarriiqay in aan marnaba qiil loo heli karin xad-gudubyada ka dhanka ah madax-bannaanida dowladaha. The post Mareykanka iyo Masar oo isku raacay qodob muhiim ah oo ku saabsan Soomaaliya appeared first on Caasimada Online.
  13. Tehran (Somalia Today) – Iran’s President Masoud Pezeshkian on Saturday vowed to halt strikes on neighbouring Arab states, provided they do not allow the United States to launch attacks from their territory, as US President Donald Trump demanded Tehran’s “unconditional surrender”. Meanwhile, the US-Israeli military campaign against the Islamic Republic entered its eighth day, driving an unprecedented regional escalation and threatening global energy markets. The conflict erupted with a massive joint bombing campaign on February 28. Since then, it has fundamentally reshaped the Middle East’s geopolitical landscape, killing Iran’s supreme leader and several senior officials. ‘Complete destruction’ On Saturday, Trump used his Truth Social platform to issue a maximalist ultimatum. “Today Iran will be hit very hard!” Trump wrote. He warned that areas and groups “not considered for targeting up until this moment” now faced “complete destruction and certain death” because of Iran’s behaviour. The US president also claimed the American military had “knocked out” 42 Iranian warships in just three days of concentrated strikes. An Iranian army spokesman quickly responded, warning that any “enemy” vessels entering the Persian Gulf would end up “at the bottom of the sea”. Trump later doubled down during an address at the “Shield of the Americas” summit in Doral, Florida. There, he formally ruled out any diplomatic deal with Tehran and called for its immediate capitulation. In Tehran, however, Pezeshkian forcefully rejected the ultimatum. “That we surrender unconditionally is a dream that they must take with themselves to the grave,” Pezeshkian said in remarks carried by state media. “What we adhere to are international laws and humanitarian frameworks,” he added. Conditional halt An interim leadership council has taken control of the fractured Iranian state following the death of the supreme leader. Pezeshkian said the council approved a motion on Friday to halt attacks on neighbouring Arab nations. He also offered a rare apology for the barrage of missiles and drones that crossed Arab airspace, blaming the strikes on “miscommunication in the ranks”. But Pezeshkian also set a strict geopolitical condition. He said Arab neighbours would be spared only if their territory is not used as a launchpad for further US or Israeli offensives. He later clarified on X that Tehran had not intentionally targeted its neighbours. Instead, he said, Iran had targeted the heavy American military footprint within their borders. The Gulf Cooperation Council (GCC) nations — Saudi Arabia, Qatar, the United Arab Emirates, Kuwait, Bahrain, and Oman — all host major US strategic assets. Washington maintains thousands of troops across the region and relies heavily on the US Navy’s Fifth Fleet in Bahrain and the sprawling Al Udeid Air Base in Qatar. Iraq, Jordan, Azerbaijan, and Turkey have also come into the crosshairs. In the United Arab Emirates alone, retaliatory strikes have killed three people and injured nearly 80. At the same time, the US embassy in Jordan and diplomatic posts in Qatar and Bahrain have carried out emergency evacuations as the security situation worsens. In response to the tension, Saudi Arabia on Saturday warned Iran against engaging in “misguided calculations”. Russian President Vladimir Putin also stepped in diplomatically. He held a phone call with Pezeshkian to express condolences over the deaths of Iran’s supreme leader and senior officials, while also urging an immediate end to hostilities. IRGC in charge Despite Pezeshkian’s diplomatic overtures, regional analysts warn that the moderate president has little influence over Iran’s strategic military decisions. Instead, power remains firmly in the hands of the elite Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). The powerful paramilitary force operates independently of the regular army. “The IRGC is now in charge fully, and they will decide whether to attack or not,” Al Jazeera analyst Resul Serdar said. He noted that IRGC commanders wield immense power in what they see as a war of survival, leaving civilian politicians with virtually no influence. The IRGC issued its own stark warning on Saturday, reinforcing Pezeshkian’s condition. “Should the previous hostile actions continue, all military bases and interests of criminal America and the fake Zionist regime on land, at sea, and in the air across the region will be considered primary targets,” state media quoted an IRGC statement as saying. It warned that they would face “crushing strikes” by the armed forces. Mounting death toll The human cost of the eight-day war is staggering. Iran’s UN Ambassador Amir Saeid Iravani said Saturday that 1,332 Iranian civilians, including women and children, have been killed. He accused the United States and Israel of deliberately targeting civilian infrastructure. The only American fatalities came when an Iranian drone struck a US command centre in Kuwait, killing six soldiers. Meanwhile, the threat of a multi-front war is growing. Iranian Kurdish rebel factions based in northern Iraq have indicated that it is “highly likely” they will launch a cross-border ground offensive into Iran. That threat, in turn, prompted the Iraqi government to declare that its territory “must not be used as a launching point” for attacks against neighbouring countries. Economic turmoil The spiralling conflict threatens to choke off one of the world’s most vital economic arteries. The Strait of Hormuz handles the transit of roughly a fifth of the world’s daily oil consumption. Across the Gulf, the conflict has caused deaths, damage, major disruption to flights, and a heavy knock-on impact on oil and gas production. Against that backdrop, Qatar’s Energy Minister Saad al-Kaabi warned that Gulf energy exports could come to a complete halt “within weeks”. In an interview with the Financial Times, al-Kaabi painted a grim picture of the global economic fallout. “Everybody’s energy price is going to go higher,” he warned. “There will be shortages of some products, and there will be a chain reaction of factories that cannot supply.” He stressed that a prolonged conflict would severely affect global economic growth. The post Iran sets condition to halt strikes on Gulf neighbours appeared first on Caasimada Online.
  14. Washington (Somalia Today) – The Trump administration is facing mounting anger from its Arab allies in the Persian Gulf, who say Washington left them exposed to a devastating barrage of Iranian drones and missiles. The rift began after a surprise US-Israeli military strike on Iran on February 28, which triggered a massive wave of retaliatory bombardments across the region. Gulf officials say the initial attack blindsided them and left them with too little time to prepare their defences. Officials from two Gulf nations, speaking on condition of anonymity, expressed deep frustration with Washington’s handling of the escalating conflict. They said the United States ignored repeated warnings that a direct strike on Iranian soil would have catastrophic consequences for the entire Middle East. One official said regional governments were furious that the US military had prioritised defending Israel and its own strategic bases, while leaving Gulf countries to fend for themselves. The official warned that his country’s stock of air defence interceptors was “rapidly depleting” under the sheer volume of Iranian fire. ‘Netanyahu’s war’ The governments of Saudi Arabia, the United Arab Emirates, Bahrain, Kuwait, Oman, and Qatar have not officially commented on the diplomatic dispute. But public figures with close ties to the Gulf monarchies have broken the silence, openly suggesting that Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu pulled President Donald Trump into a needless and destructive regional war. “This is Netanyahu’s war,” Prince Turki al-Faisal, the former Saudi intelligence chief, told CNN on Wednesday. “He somehow convinced the president to support his views.” The conflict has effectively shattered the fragile diplomatic detente brokered between Saudi Arabia and Iran in 2023, plunging the oil-rich peninsula back into a state of high-alert militarisation. The White House has pushed back fiercely against the criticism. Spokeswoman Anna Kelly said Iran’s retaliatory ballistic missile attacks had actually fallen by 90 percent because the ongoing US-led “Operation Epic Fury” was crushing Tehran’s military infrastructure. “President Trump is in close contact with all of our regional partners,” Kelly said. “The terrorist Iranian regime’s attacks on its neighbours prove how imperative it was that President Trump eliminate this threat to our country and our allies.” Vulnerable targets Despite the White House’s assurances, the Gulf states have emerged as lucrative and highly vulnerable targets for Tehran. The peninsula lies well within range of Iran’s short-range ballistic missiles and is packed with high-profile business hubs, tourist destinations, and vital energy infrastructure that helps drive the global flow of oil. Since the retaliation began, Iran has fired at least 380 missiles and more than 1,480 drones at the five Arab Gulf nations, according to an AP tally based on official statements. Local authorities say at least 13 civilians have been killed across the region. The US military has also suffered direct casualties. Six American soldiers were killed in Kuwait on Sunday when an Iranian drone struck an operations centre in a civilian port, more than 10 miles from the main US Army base. The husband of one of the slain soldiers, who served in an Iowa-based logistics unit, said the targeted centre was a shipping container-style building with no air defences. Shahed overwhelms Behind closed doors, the Pentagon has conceded that it is struggling to contain the crisis. In classified briefings on Tuesday, US Defense Secretary Pete Hegseth and General Dan Caine, chairman of the Joint Chiefs of Staff, told lawmakers the United States could not intercept all incoming unmanned aerial vehicles (UAVs). They said they were facing particular difficulty in stopping the low-flying Shahed suicide drones, leaving American troops and Gulf allies highly vulnerable. According to a US official familiar with the briefings, Washington simply lacks the broad capabilities needed to counter one-way drone swarms targeting civilian areas or unconventional outposts outside Iraq and Syria. The security gaps were laid bare this week when drone strikes sparked fires outside the US embassy in Riyadh, Saudi Arabia, and the US consulate in Dubai. The crisis has grown so severe that the United States and its Middle Eastern allies sought tactical assistance from Ukraine on Thursday. Ukrainian President Volodymyr Zelensky confirmed that Washington had asked for his military’s expertise in countering the Iranian-designed Shahed drones, which Russia has used extensively against Ukrainian cities. “Certainly, I’ll take, you know, any assistance from any country,” Trump told Reuters when asked about the unusual request. Bader Mousa Al-Saif, a Kuwait-based analyst with Chatham House, said Washington had dangerously underestimated the risk to its Arab partners. “I don’t think they saw that there would be as much exposure to the Gulf,” Al-Saif said, adding that the lack of a defensive plan “speaks to US short-sightedness.” Economic fallout Israel’s multi-layered air defence network has deepened the frustration because it has protected the country far more effectively than the ageing Patriot and THAAD systems deployed across the Gulf. Yet despite their exposure, Gulf nations remain deeply reluctant to launch counteroffensives against Iranian territory, fearing a repeat of the devastating 2019 attacks on Saudi Arabia’s Abqaiq oil processing facilities. Elliott Abrams, a former US special representative for Iran during Trump’s first term, said all parties knew Tehran had the capacity to launch massive strikes. “The neighbours knew it and were afraid of it. But it was never clear that Iran would actually do it, because they have a lot to lose,” Abrams said. “These attacks will leave long-term enmity, and if they keep up, the Gulf Arabs may start attacking Iran,” he added. But for now, the Gulf remains focused on the severe economic damage and instability caused by the open-ended conflict. “What comes next?” asked Michael Ratney, a former US ambassador to Saudi Arabia and current senior adviser at the Center for Strategic and International Studies. “The countries of the Gulf will have to bear the brunt of whatever that is.” The post Gulf states angry at US over exposure to Iranian strikes appeared first on Caasimada Online.
  15. Moscow (Caasimada Online) — In kasta oo Xoghayaha Dagaalka ee Mareykanku uu iska fogeeyey su’aal laga weydiiyay doorka Ruushka ee dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay kula jiraan Iiraan toddobaadkan, haddana waxaa soo baxaya ifafaale muujinaya in sirdoonka Moscow uu gacan ka geysanayo hagaajinta beegsiga Iiraan ay ku hayso danaha Mareykanka ee gobolka. Wargeyska The Washington Post, oo soo xiganaya saraakiil Mareykan ah oo magacooda qariyay, ayaa tebiyay in Iiraan ay hadda si fiican u awooddo inay si dhow ula socoto dhaq-dhaqaaqa maraakiibta dagaalka iyo diyaaradaha Mareykanka, arrintaas oo la rumeysan yahay inay gacan kaga helayso xulafadeeda soo-jireenka ah ee Ruushka. Sare-u-kacan sirdoon ayaa imanaya in yar ka badan hal sano kadib markii Madaxweynaha Iiraan Mascuud Pezeshkian iyo dhiggiisa Ruushka Vladimir Putin ay saxiixeen heshiis iskaashi istaraatiijiyadeed oo dhammaystiran oo qaadanaya 20 sano. Heshiiskan ayaa udub-dhexaad u ah xoojinta xiriirka milateri ee labada dhinac, xilli ay xukuumadda Tehran wajaheyso go’doomin caalami ah iyo cunaqabateyno adag oo uga imanaya Mareykanka. Toddobaadkan, sawirro satalayt ah ayaa muujiyay in Iiraan ay u badan tahay inay burburisay nidaamyada raadaarka difaaca gantaallada ee THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) oo ku yaalla saddex dal oo gobolka ah. Haddii la xaqiijiyo, weeraradan ayaa dhabar-jab weyn ku ah Mareykanka iyo xulafadiisa sida Sacuudi Carabiya, Isutagga Imaaraadka Carabta, iyo Urdun, kuwaas oo dhammaantood si buuxda ugu tiirsan ilaalinta gaashaandhigga Washington. Nidaamka difaaca ee THAAD, oo ay soo saarto shirkadda weyn ee hubka Mareykanka ee Lockheed Martin, ayaa si gaar ah loogu talagalay in lagu ogaado, laguna burburiyo gantaallada ballistic-ga ah ee riddada dhow, tan dhexe iyo tan fog. “Kaliya ma ahan inuu jiro horumar ku yimid beegsiga Iiraan iyo waxa ay bartilmaameedsanayaan, balse waxaa jira iskaashi dhab ah oo dhanka sirdoonka ah oo ka dhexeeya Iiraan iyo Ruushka,” ayay tiri Nicole Grajewski, oo ah qoraaga buugga Russia and Iran: Partners in Defiance from Syria to Ukraine. Waxay sheegtay in tani ay tahay taageero muhiim ah oo uu Ruushku siin karo Iiraan isagoo aan si toos ah fagaaraha dagaalka usoo gelin. In kasta oo awoodaha hawada sare ee Ruushka aysan gaarsiisnayn heerka Mareykanka, haddana waxay buuxin karaan daldaloolo badan oo Iiraan ka saacidaya dagaalka. Warbixin uu telefishinka CNN sii daayay toddobaadkan ayaa iftiimisay baaxadda burburka ay Iiraan gaarsiisay xarumaha Mareykanka, xilli ay waddo aargoosi ay goobjoogayaal badan ku tilmaameen dagaal khatar ku ah jiritaanka Tehran. Ugu yaraan sagaal saldhig oo Mareykanku leeyahay ayaa lagu garaacay gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn 48-kii saac ee ugu horreeyay dagaalka, iyadoo aysan jirin wax calaamado ah oo muujinaya in weeraradu ay hoos u dhacayaan. Maalintii Isniinta, diyaarad drone ah oo ay leedahay Iiraan ayaa ku dhacday xarun sir ah oo ay hay’adda sirdoonka CIA-da Mareykanku ku lahayd caasimadda Sacuudiga ee Riyadh. Grajewski ayaa xustay in inkastoo Iiraan laga burburiyay nidaamkeedii isgaarsiinta iyo taliska (command and control), ay haddana awood u yeelatay inay fuliso weeraro abaabulan oo casri ah, in kasta oo aysan si xag-jir ah wax uga beddeli doonin wejiga dagaalka. Dhimashada iyo dhaawaca ciidamada Mareykanka Ilaa iyo hadda, waxaa si fagaare ah loo xaqiijiyay dhimashada lix askari oo Mareykan ah, kuwaas oo dhammaantood lagu dilay dalka Kuweyt. Dalkan ayaa u muuqda inuu xambaaray khasaaraha ugu badan ee soo gaaray saldhigyada milateri ee uu Mareykanku ka maamulo gobolka. Sida laga dheehan karo hadallada madaxweynaha, waxaa suurtagal ah inuu shacabka u diyaarinayo dhimasho intaas ka badan. “Nasiib darro, waxaa u badan in khasaaruhu intan ka badnaan doono inta uusan dagaalku dhammaan,” ayuu yiri Madaxweyne Trump horraantii toddobaadkan. Taliyaha Guud ee Ciidamada Qalabka Sida ee Mareykanka, Dan Cain, ayaa isna xaqiijiyay cabsidaas isagoo saxafiyiinta ugu sheegay dhismaha Pentagon-ka inay filayaan khasaare dheeraad ah, balse ay ka shaqeynayaan sidii loo yareyn lahaa. Andrew Leber, oo ah bare-sare oo ka tirsan Jaamacadda Tulane, ayaa sheegay in Mareykanku uu gacan bir ah ku hayo xogta waxa ka dhacaya saldhigyadiisa Khaliijka, taas oo muujinaysa inay jiri karaan dhimashooyin iyo khasaare aan weli la shaacin. Arrintaas waxaa sii xoojinaya xayeysiis shaqo oo markii dambe la tiray oo barta LinkedIn lasoo dhigay toddobaadkan, halkaas oo shirkad qandaraasle ah oo la shaqeysa dowladda ay ku raadineysay khubaro qaabilsan ururinta iyo diiwaangelinta agabka shakhsiga ah ee askarta Mareykanka ee lagu dilo dibadda. Taliska Dhexe ee Mareykanka ayaa 2-dii Maarso xaqiijiyay in 18 qof oo Mareykan ah ay dhaawacyo halis ah soo gaareen, iyagoo 4-tii Maarso si adag u beeniyay sheegashada Iiraan ee ah inay dileen 100 askari oo Mareykan ah. Ma cadda in tirada dhaawacyada la shaaciyay ay ku jiraan labo askari oo Mareykan ah oo wargeyska The Washington Post uu kashifay inay ku sugnaayeen hoteelka Crowne Plaza ee caasimadda Baxreyn ee Manama, markii ay Iiraan duqeysay 1-dii Maarso. Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan, Abbas Araghchi, ayaa telefishinka Al Jazeera u sheegay in Mareykanku ay banneeyeen saldhigyadii ay deganaayeen, ayna u guureen hoteelada si ay dadka rayidka ah uga dhigtaan gaashaan bani’aadam. Xukuumadda Baxreyn iyo xulafadeeda Khaliijka ayaa dhankooda si kulul u cambaareeyay weerarka lagu qaaday goobaha rayidka ah. Ugu dambeyn, Andrew Leber ayaa tilmaamay in siyaasadda Mareykanka ee Baxreyn ay tahay in askarta lagu baahiyo hoteelo kala duwan si loo yareeyo khasaaraha baaxadda leh ee dhalan kara haddii hal goob la duqeeyo. Khubarada ayaa aaminsan in beegsiga saxda ah ee hoteelada uu muujinayo in Iiraan ay isticmaalayso shabakad sirdoon bani’aadam ah (human intelligence) oo ku sugan gudaha Khaliijka, lagana yaabo in aysan ku tiirsanayn oo kaliya xogta satalaytka. The post Ruushka oo guulo weyn u horseeday Iiraan – Maxaa ku dhacay Mareykanka? appeared first on Caasimada Online.
  16. Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro), ayaa kulan Afur ah qasriga madaxtooyada kula qaatay Ugaas Cabdirashiid Ugaas Rooble Ugaas Doodi. Kulanka oo uu Madaxweynaha ku wehelinayey Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka, Mudane Cabdalle Maxamed Carab, ayaa ku qabsoomay jawi is-ixtiraam iyo is-afgarad leh, waxaana diiradda lagu saaray xoojinta nabadda, amniga iyo wadajirka bulshada ee Gobollada Awdal iyo Selel. Madaxweynaha iyo Ugaaska guud ayaa ka wada hadlay doorka muhiimka ah ee hoggaanka dhaqanku ku leeyihiin ilaalinta xasilloonida iyo xoojinta wada noolaanshaha bulshada. Madaxweynaha ayaa Ugaaska ku bogaadiyey kaalinta ay hoggaanka dhaqanku kaga jiraan nabadda iyo isku haynta bulshada, isaga oo xusay in Xukuumaddu mar walba diyaar u tahay wada-shaqayn dhow. Ugaaska Guud ayaa dhankiisa Madaxweynaha uga mahad naqay kulanka, isaga oo muujiyey sida ay uga go’an tahay sii xoojinta nabadda, midnimada iyo wada noolaanshaha bulshada Jamhuuriyadda Somaliland. Qaran News
  17. Milateriga Iran ayaa sheegay in ay gantaal la heleen saldhigga Mareykanka ee Baxreyn Ilaalada Kacaanka Islaamiga Iran ayaa sheegay in ay “duqeeyeen” saldhigga ciidamada Mareykanka ee Baxreyn iyagoo si sax ah gantaal ugu dhuuftay bartilmaameedkay doonayeen. Ciidamada Ilaalada Kacaanka IRG waxay sheegeen in ay taasi kaga jawaabayeen warar aan la xaqiijin oo sheegaya in Mareykanka uu duqeeyay warshad biyaha sifeysa oo ku taal jasiirad marinka Hormuz. “Iyadoo laga jawaabayo gardarada argagixisada Mareykanka ee saldhigga Juffair ay ku soo qaadeen warshada biyaha nadiifisa ee Qeshm, ayaa si degdeg ah ciidamada IRGC u duqeeyeen”, sidaasina waxaa lagu sheegay qoraal ka soo baxay IRGC oo laga sii daayay wakaaladda wararka Farsna ee dowladda taageersan. Dhinaca kale dhawaqa digniinta ayaa laga daaray Baxreyn sida ay sheegtay wasaaradad arrimaha gudaha oo u sheegtay muwaadiniinta iyo dadka kale ee deggan in ay aadaan meelaha ammaanka ah. Wasaaradda arrimaha gudaha Baxreyn waxay sidoo kale soo dhigtay barta X “dab iyo qalab waxyeelo soo gaadhay” meelo ku hareereysan caasimada Manama. Waxay sheegeen in dabka la daminayo. Qaran News
  18. Helsinki (Caasimada Online) — Maxkamad ku taalla dalka Finland ayaa Jimcihii xukunta in xabsiga lagu sii hayo nin 70 jir ah, kaas oo looga shakisan yahay inuu si ula kac ah dab u qabadsiiyay guri dabaq ah, falkaas oo galaaftay nolosha shan qof oo isku qoys ah oo Soomaali ah. Maxkamadda Degmada Uusimaa ee Bariga ayaa bixisay amarkan xabsiga loogu sii haynayo eedeysanaha, xilli ciidamada boolisku ay sii wadaan baaritaanka musiibadii 3-dii bishan Maarso ka dhacday magaalada Vantaa ee dhacda waqooyiga caasimadda Helsinki. Booliska ayaa si rasmi ah kiiskan ugu baaraya shan dambi oo dil ah, labo isku-day dil, iyo fal-dambiyeed kharribaad hantiyeed oo aad u culus. Dabkan oo kacay aroornimadii hore, abbaaro 5:40 subaxnimo, ayaa si xowli ah u qabsaday dhisme la-degan yahay oo ku yaalla xaafadda Pähkinärinne, wuxuuna muddo kooban gudahood si xooggan u liqay guri ku yaalla dabaqa labaad. Waxaa halkaas ku naf-waayay shan xubnood oo isku qoys ah, kuwaas oo kala ahaa laba lamaane oo 30-meeyo jir ah iyo saddexdooda carruur ah oo da’doodu kala ahayd saddex, lix, iyo siddeed jir. Qoyskan waxaa ka badbaaday hal cunug oo aad u yar, kaas oo dhaawacyo gubasho ah ay kasoo gaareen dabka, balse si degdeg ah loola cararay isbitaalka si xaaladdiisa caafimaad loola tacaalo. Waaxda gurmadka degdegga ah ayaa xustay in dadkii deriska ahaa ee guryahooda isku soo xiray aysan wax dhibaato ah kasoo gaarin holaca xooggan. Si kastaba ha ahaatee, qoyskan Soomaaliyeed ee geeriyooday ayaa meydadkooda laga dhex helay jaranjarada dhismaha oo uu qiiq madow is-qabsaday, kadib markii ay u muuqatay inay isku dayayeen inay naftooda la baxsadaan oo ay dhismaha ka baxaan. Taliyaha waaxda dab-damiska ee aaggaas, Markus Kuosmanen, ayaa ku tilmaamay xoogga dabkan mid ka baxsan caadiga, isagoo xusay in kooxaha gurmadku ay ku qasbanaadeen inay jebiyaan daaqadaha si ay gudaha ugu galaan gurmadna u sameeyaan. ‘Wax ujeeddo cunsurinimo ah ma jirin’ Eedeysanaha oo ah nin u dhashay dalka Finland, isla markaana deganaa isla dhismahan la gubay, ayaa gacanta lagu dhigay wax yar un kadib markii dabka la xakameeyay. Intii ay socdeen su’aalo weydiinta horudhaca ah, Taliska Booliska Uusimaa ee Bariga ayaa xaqiijiyay in dabka si ula kac ah looga dhex shiday guriga uu eedeysanuhu isagu deganaa. In kasta oo dhibbanayaasha dhintay ay yihiin asalkoodu dad Soomaali ah, laamaha amniga ayaa si cad meesha uga saaray in falkani uu yahay mid salka ku haya dambi nacayb ama cunsurinimo. “Falkan laga shakisan yahay si gaar ah looguma bartilmaameedsan qoyska, mana jirin wax ujeeddo cunsurinimo ah oo ka dambeysay,” ayuu afhayeen u hadlay booliska u sheegay warbaahinta intii uu socday shir jaraa’id oo la qabtay kadib dhacdada. Dhammaan dadkii kale ee deganaa dhismahan ayaa si nabad-gelyo ah looga daadgureeyay, iyadoo dhismaha oo uu burbur lixaad leh soo gaaray ay ooddeen hay’adaha amniga si aan loo gelin, ilaalana looga qabto goobta dambigu ka dhacay. Madaxa baarayaasha kiiskan, Sanna Rentola, ayaa caddeysay in baaritaanka hordhaca ah uu u badnaan doono inuu qaato dhowr bilood, uuna u baahan doono isku-xirnaan wada-shaqeyneed oo dhexmarta hay’ado kala duwan. Booliska ayaa waqtigan xaadirka ah ka gaabsanaya inay bixiyaan faahfaahin farsamo oo dheeraad ah, iyagoo sugaya warbixinnada kama dambaysta ah ee baaritaanka dhakhaatiirta (autopsy) iyo natiijooyinka sheybaarka dambi-baarista si loo ogaado xaqiiqada dhabta ah ee falkan. The post War ka cusub ninka 70 jirka ah ee Finland ku dilay 5 qof oo Soomaali oo isku qoys ahaa appeared first on Caasimada Online.
  19. Trump ayaa hadalkiisa ku bilaabay isagoo ka hadlaya xaaladda Iran – isagoo ku celceliyay hadalkiisii ​​hore ee ahaa in Maraykanku si aad ah ugu wanagsan yahay hawlgalka Iran, iyo waxa uu aaminsan yahay inay tahay guulo wax ku ool ah oo hoos u dhigaya awoodda militari ee Iran. Wuxuu sidoo kale xusay inuu aadi doono Dover, oo ku taal Delaware, siu u uga qeyb galo soo celinta askartii dhimatay. Sidoo kale waxaa goobjoog ka ahaa xoghayaha arrimaha dibadda Marco Rubio iyo xoghayaha dagaalka Pete Hegseth, iyo sidoo kale mas’uuliyiin kale oo maamulka ka tirsan oo uu ku jiro xoghayihii amniga gudaha ee dhawaan xilka laga qaaday Kristi Noem. Si kastaba ha ahaatee, Trump ayaa si weyn uga hadlay mowduuca, isaga oo ka hadlaya xulafadiisa Latin America iyo danaha ay wadaagaan, gaar ahaan la dagaalanka ka ganacsiga daroogada ee cirifka. Bbcsomalia Qaran News
  20. Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Hey’adda Culumada Soomaaliyeed Sheekh Bashiir Axmed Salaad oo wareysi siiyay Shabelle Tv ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan dastuurka la ansixiyay oo ay weli diidmo ka muujinayaan xubnaha mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland. Sheekha ayaa marka hore ka warbixiyay ujeedka ay u xaadireen kulankii Baarlamaanka ee lagu meelmariyay wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka, wuxuuna sheegay in ay ahayd kaliya inay saxaan, si aan loogu soo darin khaladaad dhanka Diiniga ah. “Annaga waxaan u tegnay Baarlamaanka in waxa la qorayo in meeshan aysan gelin wax khaladan, maxaa yeelay hadhow si loo saxo lama garanaayo” ayuu yiri Sheekh Bashiir. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in la saxay khaladaadkii hore uga jiray dastuurkii ku-meel-gaarka ahaa, sida da’da qaan-gaarnimada oo markii hore ahayd 18 sano balse hadda la waafajiyay Diinta Islaamka, lagana dhigay 15 sano. “Waxaa kamid ah meelahaas da’da in muddo ah soo khaldaneyd 18 wixii ka yar in la yiraahdo waa carruur waxaa kamid ah qofka xaq wuxuu u leeyahay inuu noolaado oo loola jeedo ka hortegga ama diidmo la diidaayo xukunka dilka ah hadda waa la saxay kulligood” ayuu mar kale yiri Sheekh Bashiir. Waxaa kale oo uu carrabka ku dhuftay in qodobada kale ee siyaasadda iyo qaybsiga khayraadka ay yihiin arrimaha hadda la’isku hayo wuxuuna soo jeediyay in loo wajaho wada-hadal, heshiis qaran oo midnimo keenaya. Hadalkan ayaa kusoo aadaya, iyada oo Arbacadii lasoo dhaafay Labada Gole ee Baarlamaanka ay cod aqlabiyad leh ku meel-mariyeen cutubyada 4-aad ilaa 15-aad oo ay horay uga doodeen, maadaama wax ka beddel lagu sameeyay. Intaasi kadib Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe), ayaa ku dhawaaqay in muddada xil-heynta Baarlamaanka 11-aad ay tahay shan sano, waxay sidoo kale tani ka dhigan tahay in muddo xileedka madaxweynaha uu yahay shan sano, sida ku cad dastuurka cusub, iyada oo madaxweynuhu xilka sii hayn doono illaa May 2027. Si kastaba, Siyaasiyiinta mucaaradka ee Dowladda Federaalka, Jubbaland iyo Puntland ayaa qaadacay in ay oggolaadaan in dastuurka cusub uu dhaqan galo, waxayna tani keeneysaa xaalad siyaasadeed oo horleh iyo dalka inuu galo qalalaase siyaasadeed, marka la’eego sida ay wax ku socdaan. The post Daawo: Maxay Culimadu ka tiri dastuurka la ansixiyay? appeared first on Caasimada Online.
  21. Muqdisho, Soomaaliya – 7 Maarso, 2026 — Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta si rasmi ah u daahfuray Xarunta Ka-Jawaabidda Xaaladaha Deg-degga ah ee Amniga Saaybarka (SOMCIRT), taasoo astaan u ah hirgelinta xaruntii ugu horreysay ee heer qaran ee loogu talagalay isku-duwidda ka-hortagga, ogaanshaha, iyo ka-jawaabidda dhacdooyinka amniga saaybarka. Isagoo ka hadlay munaasabadda daahfurka, Mudane Mustafa Yaasin Sheekh, Maareeyaha Guud ee Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (HIQ), ayaa sharraxay hannaankii loo maray aas-aaska xaruntan. “Aasaaska SOMCIRT wuxuu ka dhashay wadatashiyo qaran oo ballaaran iyo qiimeyn farsamo oo lagu xoojinayo awoodda Soomaaliya ee la-tacaalidda khataraha saaybarka iyo ilaalinta kaabeyaasha dhijitaalka ah ee muhiimka ah.” Wasiirka Isgaarsiinta iyo Teknolojiyadda, Mudane Xildhibaan Maxamed Xasan Maxamed (Soomaali), ayaa ka hadlay muhiimadda ay leedahay xoojinta adkeysiga amniga saaybarka, iyadoo Soomaaliya ay sii ballaarinayso adeegyada dhijitaalka ah iyo isku-xirka internetka. “Iyadoo adeegyada dhijitaalka ah ay sii ballaaranayaan guud ahaan Soomaaliya, xoojinta nidaamyada amniga saaybarka ayaa lagama maarmaan u ah ilaalinta hay’adaha dowladda, kaabeyaasha isgaarsiinta, iyo qaybaha kale ee muhiimka ah. SOMCIRT waxay door muhiim ah ka qaadan doontaa hubinta in nidaamka dhijitaalka ah ee dalka uu ahaado mid ammaan ah oo adkaysi leh.” Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, oo munaasabadda xarig-jarka ka hadlay, ayaa ku tilmaamay furitaanka SOMCIRT inay tahay tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo amniga dhijitaalka ah ee dalka isla markaana taageeraysa dadaallada ballaaran ee isbeddelka dhijitaalka ah ee Soomaaliya. “Daahfurka SOMCIRT wuxuu astaan u yahay tallaabo weyn oo lagu sugayo mustaqbalka dhijitaalka ah ee Soomaaliya. Deegaan saaybar oo ammaan ah waa lama huraan si loo xoojiyo amniga qaranka, kobaca dhaqaalaha, iyo kalsoonida bulshada ee adeegyada dhijitaalka ah.” Xarunta Ka-Jawaabidda Xaaladaha Deg-degga ah ee Amniga Saaybarka (SOMCIRT), oo hoos timaada Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka, waxay noqon doontaa xarunta qaran ee isku-duwidda ka-jawaabidda dhacdooyinka amniga saaybarka ee dalka. Xaruntu waxay taageeri doontaa soo gudbinta dhacdooyinka amniga saaybarka, soo saarista digniino iyo wacyigelin, isku-duwidda jawaabaha khataraha saaybarka, iyo kor u qaadidda wacyigelinta amniga saaybarka iyo iskaashiga hay’adaha dowladda, shirkadaha gaarka loo leeyahay, iyo saaxiibada caalamiga ah si loo xoojiyo ilaalinta kaabeyaasha dhijitaalka ah ee muhiimka u ah Soomaaliya. Source: goobjoog.com
  22. Muqdisho (Caasimada Online) – Xisbiga Himilo Qaran ee uu hoggaamiyo madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa caddeeyay mowqifkiisa ku aadan wax ka beddelka dastuurka dalka, isaga oo dalab xasaasi ah u gudbiyay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Ugu horreyn xisbiga ayaa shaaca ka qaaday in uusan aqoonsaneyn go’aanka Baarlamaanka ee wax ka beddelka dastuurka KMG ka ah, wuxuuna xusay in loo maray hannaan aan sharci ahayn. Sidoo kale waxa uu xisbigu sheegay in isbeddal kasta oo dastuurka ah uu ku imaan karo kaliya inay ka qayb qaataan dhammaan hay’adaha quseyso, iyada oo loo marayo hab sharci ah. “Xisbigu wuxuu aaminsanyahay in wax ka beddelka kasta oo lagu sameeyo dastuurka dalka uu ku imaan karo hab sharci ah oo waafaqsan qodobada dastuurka kumeelgaarka ah, islamarkaana ay ka qaybqaataan dhammaan hay’adaha dastuuriga ah ee labada heer dowladeed iyo qaybaha kala duwan ee bulshada Soomaaliyeed”. ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka. Waxaa kale oo uu xisbigu soo saaray baaq culus oo ku socda madaxweynaha, isaga oo ka dalbaday in uu dalka u jiheeyo doorasho, si looga baaqsado qalalaase siyaasadeed iyo hubinti la’aan, maadaama uu sii dhamaanayo muddo xileedka hay’adaha dowladda federaalka Soomaaliya. “Xisbiga Himilo Qaran wuxuu ugu baaqayaa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya in mudada yar ee ka hartay xil-heyntiisa sharciga ah uu diiradda saaro sidii lagu heli lahaa doorasho heshiis lagu yahay, si looga fogaado qalalaase siyaasadeed iyo hubanti la’aan ku timaadda mustaqbalka dowladnimada iyo xasilloonida dalka” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka Himilo Qaran. Baaqan ayaa kusoo aadayo, iyada oo Arbacadii Labada Gole ee Baarlamaanka Soomaaliya ay cod aqlabiyad leh ku meel-mariyeen cutubyada 4-aad illaa 15-aad oo ay horay uga doodeen, maadaama wax ka beddel lagu sameeyay. Intaasi kadib Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe), ayaa ku dhawaaqay in muddada xil-heynta Baarlamaanka 11-aad ay tahay shan sano, waxay sidoo kale tani ka dhigan tahay in muddo xileedka madaxweynaha uu yahay shan sano, sida ku cad dastuurka cusub, iyada oo madaxweynuhu xilka sii hayn doono illaa May 2027. Si kastaba, Siyaasiyiinta mucaaradka ee Dowladda Federaalka, Jubbaland iyo Puntland ayaa qaadacay in ay oggolaadaan in dastuurka cusub uu dhaqan galo, waxayna tani keeneysaa xaalad siyaasadeed oo horleh iyo dalka inuu galo qalalaase siyaasadeed, marka la’eego sida ay wax ku socdaan. The post Xisbiga Sheekh Shariif oo arrin xasaasi ah ka dalbaday madaxweyne Xasan Sheekh appeared first on Caasimada Online.
  23. ​Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa subaxnimadii maanta oo Sabti ah ka dhoofay magaalada Muqdisho, isagoo ku sii jeeda magaalada Arusha ee dalka Tansaaniya. Safarka Madaxweynaha ayaa salka ku haya ka qayb galka Shir Madaxeedka 25-aad ee caadiga ah ee Hoggaamiyeyaasha Dowladaha xubnaha ka ah Bulshada Bariga Afrika (EAC). ​Shirkan oo sanadkan lagu qabanayo halkudhigga ah “Xoojinta Is-dhexgalka si loo hagaajiyo nolosha muwaadiniinta Bulshada Bariga Afrika,” ayaa diiradda lagu saarayaa sidii kor loogu qaadi lahaa iskaashiga dhaqaale iyo midka bulsho ee dalalka gobolka. Arrimaha ugu waaweyn ee ajandaha shirka ku jira waxaa ka mid ah daah-furka nidaamka Dammaanad-qaadka Kastamka ee EAC, kaas oo ah hannaan maaliyadeed oo casri ah oo loogu talagalay in lagu fududeeyo dhaqdhaqaaqa badeecadaha, laguna yareeyo caqabadaha ganacsiga ee ka jira xuduudaha dalalka xubnaha ka ah dalladdan. ​Ka qayb galka Madaxweyne Xasan Sheekh ee shirkan ayaa muhiimad gaar ah u leh Soomaaliya, maadaama dalku uu dhowaan si rasmi ah ugu biiray dalladda, taas oo fursad u siinaysa ganacsatada iyo muwaadiniinta Soomaaliyeed inay qayb ka noqdaan suuqa weyn ee Bariga Afrika iyo mashaariicda horumarineed ee gobolka ka socda. Source: goobjoog.com
  24. Dhaqaalaha baaxadda leh ee Mareykanka uga baxa dagaalka lagula jiro Iiraan ayaa gaaray heerkii ugu sarreeyay, iyadoo warbixinnada ugu dambeeya ee ka soo baxaya xarumaha cilmi-baarista sida CSIS ay muujinayaan in maalin kasta oo dagaal ah ay ku kacayso qiyaastii $890 milyan oo doollar. Kharashkan waallida ah ayaa loo qeybiyay hawlgallada cirka oo keliya oo u baahan $30 milyan maalinle ah, halka dhaqdhaqaaqa ciidanka badda iyo difaaca doomaha dagaalkuna ay ku kacayaan $15 milyan oo doollar 24-kii saacba. ​Dhaqaalaha ugu badan ayaa ku baxa hubka casriga ah iyo gantaallada difaaca, halkaas oo 100-ka saac ee ugu horreeya dagaalka looga baahan yahay qoonde lacageed oo gaaraya $1.5 bilyan oo doollar oo lagu iibsado rasaasta iyo madaafiicda caynkaas ah. Sidoo kale, ka hortagga gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan ayaa Mareykanka ka raba kharash dheeri ah oo lagu qiyaasay $1.7 bilyan oo doollar. Haddii xaaladdu ay gaarto in ciidanka dhulka la geliyo gudaha Iiraan muddo laba bilood ah, khubarada dhaqaaluhu waxay ka digayaan in wadarta guud ee kharashka dagaalku uu kor u dhaafi karo $95 bilyan oo doollar, taas oo culeys weyn ku noqonaysa miisaaniyadda qaranka Mareykanka. ​ Source: goobjoog.com