Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa hoygiisa ku booqday Madaxweyne hore Shariif Sheekh Axmed xilli xalay Madaxweynihii hore iyo xubno ka tirsan Golaha Mustaqbalka laga celiyay Xalane. Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha oo qoraal kooban kasoo saaray booqashadan ayaa sheegay inay qeyb ka tahay niyad wanaagga madaxda dowladda ku wajahayso wada-hadalka, horeyna u abuurtay jawi kasta oo xasillooni oo dalka horey loogu wadi karo. Kulanka waxaa qeyb ka ahaa Ra’iisul Wasaare hore Xasan Cali Kheyre oo xubin ka ahaa Golaha Mustaqbalka, qeybna ka ahaa xubnihii xalay laga celiyay Xalane, halkaasi oo ay kulan kula lahaayeen madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland. Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa sheegay in gogosha dowladda ay markasta fidsantahay, albaabka madaxdana uu furan yahay, muhiimna tahay in dhinacyada lagala fariisto xal-u-halista arrimaha taagan si dalka uu horey ugu tallaabsado, loogana xoreeyo kooxaha argagixisada, meelna looga soo wada jeesto faragalinta dibadeed ee lagu sameeyay dalka. Sidoo kale, Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa hoygiisa ku booqday Ra’iisul Wasaare hore, Maxamed Xuseen Rooble. Mudane Xamza iyo Maxamed Rooble ayaa ka wada-hadlay xaaladihii ugu dambeeyay ee dalka, gaar ahaan arrimaha gogosha wada-hadalka dowladda iyo Golaha Mustaqbalka. Dhinaca kale, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa shaaca ka qaaday in ay weli ka go’an tahay “ka qeybgalka iyo ka mira-dhalinta wadahadallada lagu jaangooynayo jihada siyaasadeed ee dalka,” inkastoo ay si adag u cambaareeyeen dhacdo ay ku tilmaameen is-hortaag ay ciidamada dowladda ku sameeyeen madaxdooda sare, xilli ay ku wajahnaayeen kulan muhiim ah. War-saxaafadeed kasoo baxay Golaha xalay, ayaa lagu sheegay in ujeedka kulankooda uu ahaa diyaar-garowga wada-xaajoodka la filayo inuu dhex-maro iyaga iyo Dowladda Federaalka, si looga baaqsado firaaq dastuuri ah iyo qalaalase siyaasadeed. Golaha ayaa hoosta ka xariiqay in xal-u-helista khilaafaadka doorashada ay tahay dan qaran, balse waxay walaac ka muujiyeen tallaabooyinka amniga ee lagu beegsaday Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Ra’iisul Wasaare hore Maxamed Xuseen Rooble. Waxay sidoo kale uga digeen Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu ku mashquulo “dano siyaasadeed oo sii kala fogeynaya dadka Soomaaliyeed.” The post Kadib dhacdadii xalay, Xamza oo hoygooda ku booqday Shariif iyo Rooble appeared first on Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa shaaca ka qaaday in ay weli ka go’an tahay “ka qeybgalka iyo ka mira-dhalinta wadahadallada lagu jaangooynayo jihada siyaasadeed ee dalka,” inkastoo ay si adag u cambaareeyeen dhacdo ay ku tilmaameen is-hortaag ay ciidamada dowladda ku sameeyeen madaxdooda sare, xilli ay ku wajahnaayeen kulan muhiim ah. War-saxaafadeed kasoo baxay Golaha xalay, ayaa lagu sheegay in ujeedka kulankooda uu ahaa diyaar-garowga wada-xaajoodka la filayo inuu dhex-maro iyaga iyo Dowladda Federaalka, si looga baaqsado firaaq dastuuri ah iyo qalaalase siyaasadeed. Golaha ayaa hoosta ka xariiqay in xal-u-helista khilaafaadka doorashada ay tahay dan qaran, balse waxay walaac ka muujiyeen tallaabooyinka amniga ee lagu beegsaday Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Ra’iisul Wasaare hore Maxamed Xuseen Rooble. Golaha ayaa qoraalkooda ku sheegay in “Madaxda Dowladda Federaalka ah iyo masuuliyiinta hay’adaha amniga ay ka warqabaan maamuuska iyo habraacyada gaarka ah ee ay leeyihiin Madaxweynayaashii hore,” iyagoo intaas ku daray in falkaasi aanu ahayn mid shakhsi balse uu yahay mid “ka turjumaya sharafka hay’adaha dowliga ah iyo joogtaynta nidaamka dowladnimo.” Waxay sidoo kale uga digeen Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu ku mashquulo “dano siyaasadeed oo sii kala fogeynaya dadka Soomaaliyeed.” Si kastaba ha ahaatee, Wasaaradda Amniga Gudaha ayaa si degdeg ah isaga fogeysay eedeynta ah in madaxdaas la hor-istaagay, iyadoo soo saartay war-saxaafadeed faahfaahsan oo ku saabsan habraaca amniga garoonka Aadan Cadde. Wasaaradda ayaa caddeysay in “habraacaasi wuxuu dhigaya in wixii ka dambeeya 5:00 galabnimo laga soo galo albaabka Mariina Gate, isla markaana aan loo oggolayn in ciidan hubeysan lala galo gudaha garoonka.” Qoraalka Wasaaradda ayaa lagu eedeeyay madaxda mucaaradka inay jebiyeen nidaamkaas: “Waxaa dhacday in qaar ka mid ah masuuliyiintii hore ee dalka ay ku xadgudbeen nidaamkaas, iyagoo gudaha garoonka la galay ciidamo aad u tiro badan, isla markaana isticmaalay albaab aan ahayn midka loo asteeyey.” Wasaaradda ayaa carrabka ku adkeysay in tallaabadaasi ay “halis ku tahay amniga iyo badqabka garoonka,” waxayna ku boorrisay dhammaan dhinacyada inay ixtiraamaan sharciga, iyadoo sheegtay in “aanay jirin masuuliyiin hore oo loo diiday inay galaan garoonka, balse ay jireen kuwo diiday inay u hoggaansamaan habraaca amniga.” Si loo dajiyo xiisaddaas, Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka, Xamza Cabdi Barre, ayaa xalay qaaday tallaabo diblomaasiyadeed oo culus, isagoo booqashooyin is-daba-joog ah ku tegay hoyga madaxda ugu miisaanka culus mucaaradka. Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa ugu horreyn hoygiisa ku booqday Ra’iisul Wasaare hore Maxamed Xuseen Rooble, kadibna wuxuu u gudbay hoyga Madaxweynihii hore Sheekh Shariif, halkaas oo uu sidoo kale ku sugnaa Ra’iisul Wasaare hore Xasan Cali Kheyre oo ka tirsan Golaha Mustaqbalka. Kulamadan ayaa lagu tilmaamay qeyb ka mid ah “niyad wanaagga madaxda dowladda” iyo dadaallada lagu abuurayo jawi deggan oo dalka horey loogu wadi karo. Ra’iisul Wasaare Xamsa ayaa madaxda u xaqiijiyay in gogosha dowladda ay fidsan tahay. “Albaabka madaxdana waa furanyahay, muhiimna tahay in dhinacyada lagala fariisto xal-u-helista arrimaha taagan,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza, isagoo ku baaqay in loo midoobo la-dagaallanka “cadowga Khawaariijta” iyo ka hortagga faragelinta shisheeye. Tallaabada Ra’iisul Wasaaraha iyo mowqifka Golaha Mustaqbalka ee sii wadidda wadahadalka ayaa muujinaya in inkastoo uu jiro muran dhanka habraaca amniga ah, haddana geeddi-socodka siyaasadeed ee doorashooyinka uu weli yahay mid socda. The post Mucaaradka oo mowqif ka soo saaray wada-hadalka kadib dhacdadii Shariif iyo Rooble appeared first on Caasimada Online.

Nairobi (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka dalka Kenya ayaa garoonka diyaaradaha ee Jomo Kenyatta (JKIA) ku xiray Cabdinaasir Cige, oo loo yaqaan Naasir Cige, oo horey u soo noqday la-taliyihii hore ee Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre, sheegayna in uu u sharaxan yahay xilka madaxweynaha Soomaaliya. Mas’uulkan ayaa loo qabtay eedeymo la xiriira falal wax-is-daba-marin iyo khiyaano, waxaana si degdeg ah loogu gacan geliyay Waaxda Dembi-baarista ee Kenya (DCI) si baaritaan dheeraad ah loogu sameeyo. War saxaafadeed kasoo baxay Taliska Booliska Kenya ayaa lagu sheegay in 37-jirkan, oo heysta dhalashada dalalka Soomaaliya iyo Australia, lagu qabtay Terminaalka 1A ee garoonka JKIA, xilli uu kasoo degayay diyaarad ay leedahay shirkadda Kenya Airways, isagoo ka yimid dalka Australia, soo marayna magaalada Johannesburg. Sida ay xaqiijiyeen laamaha amniga, xarigga Nasa Cige ayaa yimid kadib markii nidaamka socdaalka uu bixiyay digniin (Alert) la geliyay 30-kii bishii Janaayo ee sanadkan 2026-ka. Digniintaas ayaa la sheegay inay salka ku haysay kiis la xiriira “lacag ku helid qaab khiyaano ah” (Obtaining money by false pretenses). Eedeysanaha ayaa markii hore lagu hayay saldhigga booliska ee garoonka JKIA ka hor inta aan loo gudbin xarunta DCI-da ee magaalada Nairobi. Dhinaca kale, Naasir Cige ayaa muuqaal uu soo duubay intii uu ku sugnaa garoonka ku sheegay inuu aaminsan yahay in xariggiisa uu salka ku hayo arrimo siyaasadeed, uuna tuhunsan yahay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay lug ku leedahay. Waxa uu sidoo kale sheegay in ay hayaan ciidamada la-dagaallanka argagixisada ee Kenya. “Waxaan ku xiranahay Kenya, waxaana i haya ciidamada la-dagaallanka argagixisada,” ayuu ku yiri muuqaalka uu baahiyay. “Waxaan rabaa in aan idinla wadaago in haddii ay wax igu dhacaan, waxaa loo haystaa Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Ra’iisul Wasaaraha Xamza, oo isoo dhex-maray dowladda Kenya, marar badanna waa idin sheegay in lacag badan la igu bixiyo,” ayuu yiri. Wuxuu sheegay in ay tahay markii sagaalaad oo la isku dayo in la xiro ama la dilo, sida uu hadalka u dhigay, oo lacag badanna lagu bixiyey. Si kastaba ha ahaatee, booliska Kenya ayaa warkooda ku beeniyay sheegashadaas, iyagoo aan marnaba soo hadal qaadin wax la xiriira argagixiso, waxayna ku adkeysteen in kiisku yahay mid la xiriira dembi maaliyadeed iyo digniin horey u taallay waaxda socdaalka. The post Cabdinaasir Cige oo kiis xasaasi ah loogu xiray Kenya appeared first on Caasimada Online.

Pyongyang (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi, Kim Jong Un, ayaa u muuqda mid sii adkeynaya awoodda gabadhiisa si ay u noqoto dhaxal-sugaha xilka ugu sarreeya dalkaas, iyadoo ay jiraan calaamado muujinaya inay haatanba talo ku yeelato go’aamada masiiriga ah ee siyaasadda, sidaas waxaa Khamiistii shaaca ka qaaday xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Kuuriyada Koonfureed oo soo xiganaya warbixin xog-warran ah oo ay siiyeen hay’adaha sirdoonka. Hay’adda Sirdoonka Qaranka ee Kuuriyada Koonfureed (NIS) ayaa sheegtay inay si dhow isha ugu hayso in gabadhaas, oo la rumeysan yahay in magaceedu yahay Kim Ju Ae, ay kasoo muuqan doonto shirka weyn ee soo socda ee Xisbiga Shaqaalaha ee talada haya, iyo qaabka loo soo bandhigi doono, iyadoo la eegayo haddii la siin doono wax xil ama magac rasmi ah. “Horey sirdoonka (NIS) waxay Kim Ju Ae ugu tilmaami jireen qof ‘baraneysa xilka dhaxalsugenimada’, balse maanta eraybixinta la adeegsaday waxay ahayd inay ku jirto heer ah ‘dhaxalsuge si hoose loo magacaabay’,” ayuu yiri Xildhibaan Lee Seong-kweun oo la hadlay warbaahinta kadib kulan albaabadu u xirnaayeen oo ay la qaateen saraakiisha sirdoonka. Ju Ae, oo la aaminsan yahay inay ku jirto da’da tobaneeyada, ayaa muddooyinkii dambe si weyn loogu soo bandhigayay warbaahinta dowladda Kuuriyada Waqooyi, iyadoo aabaheed ku wehlisa kormeerrada melleteri, oo ay ku jiraan goobaha lagu tijaabiyo hubka. Tani ayaa sii xoojisay saadaasha dadka fallanqeeya arrimaha gobolka oo aaminsan in gabadhan loo diyaarinayo sidii ay u noqon lahayd hoggaamiyaha afaraad ee dalkaas. Sirdoonka NIS ayaa rumeysan in doorka ay ku leedahay munaasabadaha dadweynaha uu muujinayo inay billowday inay talo ku biiriso siyaasadda, isla markaana loola dhaqmayo sidii hoggaamiyaha labaad ee ugu awoodda badan dalkaas, sida ay sheegeen xildhibaannada kala ah Lee iyo Park Sun-won. Kuuriyada Waqooyi ayaa dhowaan ku dhawaaqday in Xisbiga Shaqaalaha uu qaban doono shirweynihii sagaalaad dabayaaqada bishan Febraayo, waana dhacdo la filayo in lagu soo bandhigo qorshaha siyaasadeed ee sanadaha soo socda ee dhinacyada dhaqaalaha, arrimaha dibadda iyo gaashaandhigga. Dhinaca kale, xildhibaannada ayaa sheegay in Hoggaamiye Kim Jong Un uu si toos ah u hagayo dhismaha gujis weyn oo la filayo inuu qaadi karo illaa 10 gantaal oo ah kuwa ballistigga ee laga rido badda hoosteeda. Gujiskan oo culeyskiisu yahay 8,700 oo tan, ayaa la sheegay in laga yaabo in loo qaabeeyay inuu ku shaqeeyo tamarta Niyukleerka. Si kastaba ha ahaatee, wali ma cadda in gujiskan uu si rasmi ah ugu shaqeyn doono tamarta Niyukleerka iyo inuu noqon doono mid si buuxda u hawlgala sidii loogu talagalay, sida ay xildhibaannadu kasoo xigteen falanqeynta sirdoonka. The post Kim Jong Un oo gabadhiisa ku wareejinaya xukunka dalka appeared first on Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa war kasoo saartay wixii caawa ka dhacay xayndaabka garoonka Muqdisho ee Xalane, halkaasi oo laga celiyay Madaxweynihii hore ee Shariif Sheekh Axmed iyo xubno kale oo ka tirsan Golaha Mustaqbalka. War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Amniga Gudaha Soomaaliya ayaa lagu sheegay in habraaca sugida amniga garoonka diyaaradaha Aadan Cadde uu dhigayo in wixii ka dambeeya 5:00 galabnimo laga soo galo albaabka Mariina Gate, isla markaana aan loo oggolayn in ciidan hubeysan lala galo gudaha garoonka. “Wasaaraddu waxay iftiimineysaa in aanay jirin masuuliyiin hore oo loo diiday inay galaan garoonka, balse ay jireen kuwo diiday inay u hoggaansamaan habraaca amniga ee u degsan garoonka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka dowladda. Wasaaradda ayaa sidoo kale sheegtay in xalay qaar ka mid ah mas’uuliyiintii hore ee dalka ay ku xad-gudbeen nidaamkaas, iyagoo gudaha garoonka la galay ciidamo aad u tiro badan, isla markaana isticmaalay albaab aan ahayn midka loo asteeyey in xilliga habeenkii la isticmaalo. “Tallaabadaas waxay halis ku tahay amniga iyo badqabka garoonka, waxayna jebinaysaa habraaca rasmiga ah ee sugista amniga,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka. Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran: Wasaaradda Amniga Gudaha waxay shacabka Soomaaliyeed iyo warbaahinta u caddeyneysaa in habraaca soo jireenka ah ee sugida amniga Garoonka Diyaaradaha Aadan Cabdulle uu si buuxda u shaqeynayo, islamarkaana uu khuseeyo cid kasta oo dooneysa inay gasho ama ka baxdo garoonka. Habraacaasi wuxuu dhigaya in wixii ka dambeeya 5:00 galabnimo laga soo galo albaabka Mariina Gate, isla markaana aan loo oggolayn in ciidan hubeysan lala galo gudaha garoonka. Si kastaba ha ahaatee, xalay waxaa dhacday in qaar ka mid ah masuuliyiintii hore ee dalka ay ku xadgudbeen nidaamkaas, iyagoo gudaha garoonka la galay ciidamo aad u tiro badan, isla markaana isticmaalay albaab aan ahayn midka loo asteeyey in xilliga habeenkii la isticmaalo. Tallaabadaas waxay halis ku tahay amniga iyo badqabka garoonka, waxayna jebinaysaa habraaca rasmiga ah ee sugista amniga. Wasaaradda Amniga Gudaha waxay mar kale caddeyneysaa in habraacyada amniga garoonka ay wada khuseeyaan dhammaan muwaadiniinta iyo masuuliyiinta, xil haya iyo kuwo horeba, isla markaana aan cidna laga reebayn fulinta nidaamkaas. Dhanka kale, Wasaaraddu waxay iftiimineysaa in aanay jirin masuuliyiin hore oo loo diiday inay galaan garoonka, balse ay jireen kuwo diiday inay u hoggaansamaan habraaca amniga ee u degsan garoonka. Wasaaradda Amniga Gudaha waxay ku boorrineysaa dhammaan dhinacyada inay ixtiraamaan sharciyada iyo habraacyada amniga si loo xaqiijiyo badqabka guud ee garoonka iyo muwaadiniinta Soomaaliyeed. The post DF oo ka hadashay sababta mas’uuliyiinta mucaaradka looga celiyay Xalane appeared first on Caasimada Online.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika, oo maanta soo saaray bayaan, ayaa si adag u cambaareeyay aqoonsiga ay Israa’iil sheegtay inay siisay maamulka Somaliland. Golaha ayaa muujiyay diidmadiisa aqoonsi kasta oo la siiyo maamulka Somaliland oo loo aqoonsado dal madax-bannaan, isagoo mar kale adkeeyay midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. “Waxaan si adag u cambaareyneynaa una diidnay aqoonsiga ay Israa’iil siisay waxa loogu yeero Jamhuuriyadda Somaliland, waxaana ku baaqeynaa in laga noqdo go’aankaas,” ayaa lagu yiri bayaanka Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika. Kulanka heer wasiir ee ka dhacay Addis Ababa, caasimadda Itoobiya, ayaa lagu caddeeyay in cidna aysan lahayn awood ama sharciyad ay ku beddesho xuduudaha dal xubin ka ah Midowga Afrika. Sidoo kale, waxay si cad u sheegeen in tallaabo kasta oo noocaas ah ay tahay mid waxba kama jiraan ah oo aan lahayn wax saameyn sharci ah marka loo eego sharciga caalamiga ah. Dhinaca kale, Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar, Dr. Badr Abdelatty oo guddoomiyay shirka golaha, ayaa ka digay isku day kasta oo dibadeed oo lagu kala qeybinayo Soomaaliya ama lagu abuuro saldhigyo militari oo ay yeeshaan dalal aan ka tirsanayn kuwa ku teedsan Badda Cas, taasoo uu ku tilmaamay xadgudub ku ah mabda’a madaxbannaanida iyo faragelin la’aanta arrimaha gudaha dalalka. Badr ayaa sidoo kale xaqiijiyay taageerada joogtada ah ee Masar u hayso midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka. Waxa uu sheegay in hadalkan uu wakiil uga yahay Madaxweynaha Masar, Cabdulfataax Al-Sisi. Si kastaba, shirka oo ay fadhiyeen dhammaan wasiirrada arrimaha dibadda Afrika iyo guddoonka ugu sarreeya ururka ayaa muujiyay taageeradooda midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka Soomaaliya iyo Suudaan. The post Aqoonsiga Somaliland oo diidmo kale oo adag la kulmay – Maxaa dhacay maanta? appeared first on Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Madaxtooyada Qaranka ku qaabilay wafdi sare oo ka socday Boqortooyada Ingiriiska, kaas oo ay hoggaaminaysay Wasiiru-dowlaha Arrimaha Horumarinta iyo Afrika, Marwo Jenny Chapman. Madaxweynaha ayaa wafdiga la wadaagay guulaha muuqda ee Soomaaliya ay ka xaqiijisay dowlad-dhiska, ammaanka iyo geeddi-socodka dimuqraadiyadda, sida ay sheegtay Villa Soomaaliya. Xasan Sheekh ayaa adkeeyey xiriirka istiraatiijiyadeed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Boqortooyada Ingiriiska, gaar ahaan dhinacyada amniga, horumarinta iyo kobcinta maalgashiga. Sidoo kale, Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa uga mahadceliyey Dowladda Ingiriiska taageerada joogtada ah ee ay la garab taagan tahay Soomaaliya, gaar ahaan dadaallada lagu xoojinayo nabadgelyada, la-dagaallanka argagixisada iyo hirgelinta qorshayaasha horumarineed ee mudnaanta u leh shacabka Soomaaliyeed. Dhankeeda, Wasiiru-dowlaha Arrimaha Horumarinta iyo Afrika ee Boqortooyada Ingiriiska, Marwo Jenny Chapman, ayaa adkeeysay sida Dowladda Ingiriisku ay uga go’an tahay xoojinta iskaashiga dhow ee kala dhexeeya Soomaaliya. Sidoo kale, waxay xustay muhiimadda xasilloonida Soomaaliya ay u leedahay gobolka Geeska Afrika iyo guud ahaan qaaradda. Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaallada labada dowladood ay ku xoojinayaan iskaashiga istiraatiijiyadeed, nabadgelyada, horumarinta iyo kobcinta maalgashiga si loo gaaro horumar waara. The post Xasan iyo wafdi sare oo ka socda UK oo wada-hadal ku yeeshay Villa Somalia + Sawirro appeared first on Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo xubno kale oo ka tirsan Golaha Mustaqbalka ayaa goordhow laga celiyay xayndaabka garoonka Muqdisho ee Xalane, sida ay ogaatay Caasimada Online. Xubnaha Shariif la socday, oo ay ka mid yihiin Ra’iisul Wasaarihii hore Maxamed Xuseen Rooble iyo Xildhibaan Cabdullaahi Carab, ayaa shir la lahaa caawa madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland, kuwaas oo degan hoteel ku yaalla gudaha Xalane. Si dhab ah looma oga sababta ka dambeysa celinta Madaxweynihii hore ee Shariif Sheekh Axmed iyo xubnaha la socday ee Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed. Weli kama hadlin dowladda arrintan, oo imaneysa xilli ay taagan tahay xiisad siyaasadeed oo ka dhalatay hanaanka doorashada iyo wax ka beddelka dastuurka. Xalay ayay ahayd markii kulan ballaaran oo u dhexeeyay Madaxda Golaha Mustaqbalka iyo qaar ka mid ah Xildhibaannada Baarlamaanka JFS uu ka dhacay Airport Hotel, oo ku yaalla xayndaabka garoonka Aadan Cadde, halkaas oo ay degan yihiin madaxweynayaasha Puntland iyo Jubaland. Golaha Mustaqbalka oo ay ku mideysan yihiin madaxda Jubaland iyo Puntland iyo mucaaradka, ayaa xildhibaannada taabacsan mucaaradka ka dhageystay warbixin la xiriirta kulamadii u dambeeyay ee golaha iyo isku daygooda ka hortagga meelmarinta wax ka beddelka dastuurka. Sidoo kale, kulankaas waxaa looga arrinsaday arrimaha uu Golaha Mustaqbalka la hortagayo shirka loo ballansan yahay, xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee dalka. Hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo madaxda Jubaland iyo Puntland ayaa dhankooda si cad u sheegay in dalka u baahan yahay badbaado iyo in heshiis laga gaaro hanaanka doorashada, xilli bilo kooban ka harsan yihiin muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh. Sidoo kale, waxay sheegeen in aan Muqdisho laga tageyn illaa xal laga gaarayo hanaanka doorashada dalka, iyagoo Madaxweyne Xasan Sheekh ugu baaqay inuu si dhab ah u wajaho wada-hadallada loo ballansan yahay. The post Sheekh SHARIIF iyo mas’uuliyiin kale oo caawa laga celiyay Xalane appeared first on Caasimada Online.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Cabdisalaan Cabdi Cali ayaa maanta kulan laba-geesood ah la yeeshay dhiggiisa Jamhuuriyadda Carabta ee Masar, Badr Abdelatty. Kulanka ayaa qabsoomay intii ay socdeen shirarka Midowga Afrika ee ka dhacaya magaalada Addis Ababa ee caasimadda Itoobiya. Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee soo jireenka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Masar. Labada dhinac waxay dib u xaqiijiyeen sida ay uga go’an tahay sii ambaqaadista iskaashiga qotada dheer ee labada dal. Sidoo kale, waxay isku raaceen in la xoojiyo wada-shaqeynta ku aaddan isku-duwidda diblomaasiyadeed, arrimaha nabadda iyo amniga, ganacsiga iyo maalgashiga. Arrimahan ayaa loo arkaa kuwo muhiim u ah horumarinta danaha labada shacab. Labada wasiir ayaa sidoo kale ku heshiiyay in la joogteeyo wada-shaqeynta dhow ee marinnada diblomaasiyadeed ee jira, si loo hormariyo danaha wadajirka ah iyo xasilloonida gobolka. Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaallada Soomaaliya ku xoojinayso iskaashiga heer gobol iyo heer caalami. Soomaaliya iyo Masar ayaa leh iskaashi ballaaran, iyagoo horey u gaaray heshiis dhanka amniga ah. Labada dal ayaa iskaashigooda sii xoojiyay kadib heshiiskii gardarrada ahaa ee Itoobiya la gashay Somaliland, kaas oo ay ku dooneysay Addis Ababa inay ku gaarto biyaha Soomaaliya. Kadib heshiiskaas, Masar ayaa Soomaaliya soo gaarsiisay saanad ciidan iyo hub culus, iyadoo sidoo kale dhawaan ciidamo u soo dirtay gudaha dalka. Sidoo kale, Qaahira waxay door weyn ka qaadaneysaa tayeynta ciidamada Soomaaliya, iyadoo hub iyo qalabba siinaysa. The post Dowladda Soomaaliya iyo Masar oo kulan ku yeeshay Addis Ababa, iskuna raacay… appeared first on Caasimada Online.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Shirkadda diyaaradaha Arkia ee laga leeyahay dalka Israa’iil ayaa shaacisay in hawada Soomaaliya dib loogu fasaxay, xilli dhawaan Tel Aviv ay sheegtay inay aqoonsatay Somaliland. Arkia ayaa sheegtay in haatan ay ku duuli karto hawada Soomaaliya, isla markaana dowladda Soomaaliya ay dib ugu oggolaatay in ay hawadeeda isticmaasho. Go’aankan ayaa yimid kadib dadaallo xooggan oo ay sameeyeen dhinacyo ay kamid yihiin Israa’iil iyo Soomaaliya, sida ay sheegtay shirkadda diyaaradaha Israa’iil ee Arkia. Dhinaca kale, shirkadda ayaa sheegtay inay khasaare weyn la kulantay kadib muddo laba toddobaad ah oo dowladda Soomaaliya ay ka mamnuucday in diyaaradahoodu maraan hawada Soomaaliya. Waxay sheegeen in duulimaadyadoodii Thailand ay ku qasbanaadeen inay maraan jid dheer oo wareeg ah, taasina ay keentay in shidaal badan ay diyaaraduhu isticmaalaan, uuna qaato safarku waqti dheeraad ah, halka kharashkuna kordhay. “Waxaan hadda dib u isticmaaleynaa jidkii gaabnaa ee ka gudbayay hawada Soomaaliya,” ayay sheegtay shirkadda diyaaradaha ee Arkia. Dowladda Soomaaliya ayaa bartamihii Janaayo ee sanadkan qaaday tallaabo “farsamo” oo u dhiganta xannibaad marka si kale loo eego, taas oo si weyn u saameysay shirkadda Arkia. Si kastaba, tani waxay ka dhigan tahay in dowladda Soomaaliya ay haatan shirkadda diyaaradaha Israa’iil u cusboonaysiisay ruqsadda oggolaanshaha maritaanka hawada Soomaaliya, xilli ay Israa’iil ku kacday xadgudub ka dhan ah madax-bannaanida Soomaaliya kadib markii ay sheegtay inay “dal madax-bannaan” u aqoonsatay maamulka Somaliland. The post Diyaaradda Israel oo shaacisay in loo fasaxay hawada Soomaaliya appeared first on Caasimada Online.

Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa caawa shaaciyay in aysan magaalada Muqdisho ka tagi doonin illaa heshiis laga gaaro khilaafka doorashada dalka. Madaxweyne Deni oo ka hadal ka jeediyay kulan ay yeesheen Golaha Mustaqbalka iyo xildhibaanada mucaaradka ah ayaa yiri “halkan kama tagayno illaa dalka aan jid sax ah qaadsiino, waxa kale ee la hayo waa hadal, wax kasta oo la malmaluuqo oo aan loo midaysnayn ma shaqayn doonaan”. Sidoo kale madaxweyne Deni oo dhaliilay xildhibaanada federaalka ee ka soo jeeda beesha Mogadishu Clan waxa uu yiri “xildhibaanadii Mogadishu Clan ee 2021-kii meeshaan nagu jiir jiiri jiray meel ay aadeen ayaan garan waayay, Xamar idinkagama tagayno ee waan idinku qabsanaynaa”. Hoos ka daawo khudbada madaxwene Deni oo dhameystiran. PUNTLAND POST

Cabdinaasir Maxamed Yuusuf (Buraale) ayaa loo magacaabay agaasimaha cusub ee xarunta cilmi-baarista Puntland ee PDRC, sida ay shaacisay xarunta. ​”Waxaan ku faraxsanahay inaynu shaacinno in guddiga la-talinta ee xarunta PDRC ay si rasmi ah u magacaabeen Cabdinaasir Maxamed Yuusuf inuu noqdo gaasimaha cusub ee fulinta ee xarunta PDRC” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay xarunta. Agaasimaha cusub wuxuu muddo dheer ka tirsanaa xarunta, isaga oo markii ugu dambeysay ahaa agaasime ku-xigeenka xarunta. Magacaabista Buraale ayaa timid kaddib markii uu bishii Oktoobar ee sanadkii hore geeriyooday agaasimihii xarunta Cali Faarax Cali (Farmayeeri). PUNTLAND POST

Soomaaliya ayaa loo doortay in ay xubin ka noqoto Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika (PSC) muddada 2026–2028, kaddib doorasho ka dhacday magaalada Addis Ababa. War-saxaafadeed ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya ayaa sheegay in arrintani tahay guul diblomaasiyadeed oo taariikhi ah iyo astaan muujinaysa dib-u-soo kabashada kaalinta Soomaaliya kaga aaddan saaxadda diblomaasiyadda qaaradda iyo tan caalamkaba. Sidoo kale war-saxaafadeedka waxaa lagu xusay in ay doorashadan ka tarjumayso kalsoonida iyo aaminaadda ay dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika u muujiyeen Soomaaliya. Dowladda Soomaaliya waxay xaqiijisay in go’aankeedu yahay horumarinta nabadda, ammaanka, xasilloonida, iyo dhiirrigelinta wada-hadal wax ku ool ah oo ka hanaqaada guud ahaan qaaradda Afrika. PUNTLAND POST

Wasiir dowlaha wasaarada gaashandhigga xukuumadda federaalka Soomaaliya xildhibaan Cumar Cabdi Cali oo weheliyo taliyaha ciidanka xoogga dalka Gen. Ibraahim Maxamed Maxamuud ayaa maanta magaalada Muqdisho ku soo dhaweeyay markabka TCG SANCAKTAR, oo ka mid ah maraakiibta dagaalka ee ciidamada badda Turkiga. Markabkan dagaal iyo maraakiib kale oo Turkigu leeyahay oo yimid ayaa dowladda Soomaaliya sheegtay in ay ka qaybqaadanayaan dhismaha iyo tayaynta ciidanka badda iyo difaaca xeebaha oo ka mid ah ciidanka xoogga dalka. “Booqashadan iyo soo dhaweynta maraakiibta dagaalka Turkiga ayaa ku soo beegmaysa xilli dowladda federaalka Soomaaliya ay mudnaan gaar ah siinayso dhismaha, tayeynta, iyo qalabaynta ciidanka badda iyo difaaca xeebaha (CXD), si loo xoojiyo amniga badda loogana hortago khataraha amni ee ka imaan kara marinnada badda” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay dowladda Soomaaliya. Dowladda Turkiga waxay dhawaan magaalada Muqdisho keensatay diyaaradaha dagaalka ee F-16, kaas oo lagu arkay iyaga oo kacaya garoonka diyaaradaha Aadan Cadde. Turkiga wuxuu magaalada Muqdisho ku leedahay saldhigga ugu weyn ee dalkiisa ka baxsan, sidoo kale wuxuu shidaal baaris ka wadaa xeebaha koonfurta Soomaaliya. Sidoo kale waxaa jira warar sheegaya in Turkiga uu dhawaan xarun Dayax -gacmeed ka hirgalin doono Soomaaliya, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Dhexe. Soo dhaweyntan markabkan dagaal waxaa qaybgalay safiirka dowlada Turkiga u fadhiyo Soomaaliya, wasiiru dowlaha dekeda iyo gaadiidka badda xukuummada federaalka Soomaaliya, kaaliyaha guud ciidanka xoogga, taliyaha ciidanka badda iyo difaaca xeebaha iyo saraakiil kale. PUNTLAND POST

Madaxda Dowadda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka ayaa isku fahmi la’ goobta uu ka dhacayo shirka ay doonayaan in ay yeeshaan labada dhinac. Golaha Mustaqbalka oo ka kooban Puntland, Jubaland iyo Madasha Samatabixinta waxay doonayaan in shirku uu ka dhaco gudaha xerada Xalane, halka madaxda Dowladda Federaalka rabto in uu ka dhaco gudaha xarunta madaxtooyada Soomaaliya. Beesha Caalamka ayaa wada dadaallo ay isugu soo dhawaynayso labada dhinac, si ay heshiis uga gaaraan goobta uu ka dhacayo shirka. Dhanka kale madaxda Jubaland iyo Puntland ayaa maanta Muqdisho ku leh kulamo gooni gooni ah oo ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee dalka, sidoo kale waxaa xalay shir yeeshay Golaha Mustaqbalka, kaas oo looga hadlay arrimaha shirka, iyada oo la sugayo xubno ka tirsan golaha oo weli ka maqan dalka. Sidoo kale saacadaha soo socda waxaa la filayaa in ay kulmaan Golaha Mustaqbalka iyo xildhibaannada labada aqal ee diiddan wax ka beddelka dastuurka, kulankaas oo ay diiradda ku saari doonaa qorsheynta tallaabooyin siyaasadeed oo ay qaadoonaan. PUNTLAND POST

Duleedka deegaanka Bacaadweyn ee gobolka Mudug waxaa shalay galinkii dambe lagu dilay nabadoon Cali Xasan Jarhaye oo ka mid ahaa waxgaradka gobolkaas. Dilka nabadoon Cali Jarhaye waxaa lala xiriirinayaa aano qabiil iyo isku dhac beeleed oo dhawaan ka dhacay deegaanka Roox ee gobolka Mudug. Marxuumka ayaa la sheegay in uu ahaa nin sumcad ku dhex leh bushada, waxaana dhacdada lagu dilay aad ugu xumaaday bulshada gobolka Mudug. Gobolka Mudug ayaa muddooyinkii ugu dambeeyay waxaa ku soo badanayay dilalka salka ku haya aargoosiga aanooyinka qabiilka, kuwaas oo saameyn ku yeeshay amniga iyo kalsoonida bulshada. Puntland oo marar badan sheegtay in ay wax ka qabanayso dadka geysta dilalka aanooyinka qabiilka ayaa weli qaadin wax tallaabo ah oo arrintaas la xiriirta. PUNTLAND POST

Dalalka Soomaaliya iyo Koonfur Suudan ayaa noqday dalalka ugu musuq maasuqa badan Caalamka iyaga oo galay kaalinta koowaad iyo kaalinta labaad ee adduunka oo dhan dhinaca musuq maasuqa. Soomaaliya ayaa gashay kaalinta labaad halka kaalinta koowaadna uu galay dalka Koonfur Suudaan, sida ku cad warbixin ay maanta oo Salaasa ah sii daysay Transparency International. Labadan waddan ee dhaca Geeska qaaradda Afrika ayaa dhawaan dawladda Maraykanku ku eedaysay in ay boobeen gallay loogu tala galay dadka tabaalaysan inkasta oo Soomaaliya soo celisay qaantii loo qabsaday ka dib cadaadis xooggan oo kaga yimi dhinaca dawaldda Maraykanka. Source

Waxa sii xoogeysanaya walaaca Itoobiya ka qabto in Masar oo adeegsanaysa dalal la deris ah Itoobiya in ay qayb ka noqdaan xeelad ay Masar doonayso in ay ku go’doomiso Itoobiya oo ah dal aan lahayn Bad. Masar ayaa badhtilmaameed ka dhigatay in ay Dalalka Somalia iyo Suudan oo ah kuwa wakhtigan duruufo kala duwan haystaan, in ay taageero iyo saaxiibtinimo u muujiso, iyada oo qorshaheeda kama dambaysta ahina yahay sidii ay cadaadis iyo culays u dul keeni lahayd Itoobiya oo ay si weyn iskugu hayaan Biyaha Niilka. Taageerada labadan Waddan ay Masar siinayso ayey khuburada dhinaca amnigu ku tilmaamayaan in ay noqon karto mid ay marka dambe u adeegsato qorshe istiraatiji ah oo ay joogitaan rasmi ah oo milateri ku yeelan karto dalalkaasi. Falanqeeyeyaasha dhinaca Amniga waxa ay tusaale u soo qaateen in Masar oo dhex-dhexaad ku metelaysa xaaladda Dalka Suudaan in ay markii dambe si toos ah ula safatay labada dhinac ee halkaas ku dagaalamaya mid ka mid ah. Masar ayaa u aragtay in ay hoos u dhici karto loollankeeda Niilka haddii Suudaan lagaga adkaado Ciidamada Dawladda, iyada oo hub iyo taageero milateri oo toos ah siisay Ciidamada Dawladda. Dhinaca kale, taageerada iyo qaabka nabad ilaalinta ee Masar doonayso in ay Somalia ku soo gasho, ayey sidoo kale falanqeeyeyaasha Ammaanka ee Itoobiya ku tilmaameen in ay tahay xeelad ay doonayaan in ay culays ciidan oo kale dhinaca Somalia ka soo saaraan Itoobiya. Masar ayaa waxa kale oo ay joogitaan yeelanaysaa Jabuuti iyo Eritrea oo xad la wadaaga Itoobiya, taas oo iyada walaac hor leh ku abuurtay Itoobiya Arrintan ayey Masar ku doonaysaa in ay ku dhisto go’doomin istaraatiiji ah oo ay geliso Itoobiya, oo iyadu raadinaysa meel ay badda ka gaadho, taaso oo Masar u aragto khatar amni oo u raacaysa ta Biyo xidheenka Itoobiya samaystay oo khatar nololeed u aragto. Source

Ra’iisal-wasaaraha dalka Israa’iil Benjamin Nethanyahu, ayaa maanta safar shaqo ugu baxay dalka Maraykanka, isagoo shirar xaasaasi ah la qaadan doonaa Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump. Ajandaha ugu weyn ee laga hadlayo ayaa ah wadahadalada Iran iyo Maraykanka, xaaladaha Bariga Dhexe, Badda Cas iyo Marinka Gaza. Haddaba, suurtogal ma tahay in Madaxweyne Trump iyo Netanyahu ay ka wadahadlaan qaddiyadda aqoonsiga Jamhuuriyadda Somaliland? Source

Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa gababta ka degay magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya, halkaas oo si diiran loogu soo dhaweeyay. Xildhibaanno ka tirsan labada aqal ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya ayaa madaxweyne Deni ku soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho. Sidoo kale waxaa ka horeeyay madaxweynaha Jubalanad Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) iyo wafdi uu hoggaaminayo oo si la mid ah loogu soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha magaalada Muqdisho. Labada madaxweyne waxay ka qaybgalaan shirka madaxda Dowldda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka oo lagu wado in berri ka furmo magaalada Muqdisho. Shirka madaxda Dowldda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka ayaa ku soo aadayaa, xilliga baarlamaanka federaalka uu wado wax ka baddelka dastuurka oo ka mid ah qodobada ay diidan yihiin Golaha Mustaqbalka. PUNTLAND POST

Diyaarad rakaaba oo lagu magacaabo Star Sky ayaa maanta ku dhacday xeebta Xalane ee ku dhow garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho. Dhammaan rakaabkii iyo shaqaalihii saarnaa diyaaradda dhacday ayaa ka badbaaday shilka diyaaradeed, sida uu xaqiijiyay maareeyaha hay’adda duulista rayidka Soomaaliya Axmed Macalin Xasan. Diyaaad oo markii hore ka dhacday garoonka diyaaradaha Muqdisho ayaa cilad ku timid markii ay muddo 30 daqiiqo gaaraysa hawada ku jirtay, taas oo sababtay in ay dib u soo noqoto, balse markii ay soo degtay ka baxday dhabaha diyaaraduhu ku ordaan oo ku dhacday dhanka xeebta. Diyaaradu waxay siday rakaab gaaraya 50 qof, waxayna u socotay magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug, sida uu sheegay maareeye Axmed Macalin Xasan. PUNTLAND POST

Waxaa goor dhow garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ku dhacday diyaarad ay leedahay shirkadda Star Sky, taas oo u socotay magaalooyinka Guriceel iyo Gaalkacyo. Diyaaradan oo ay saarnaayeen rakaab tiradoodu gaarayso 50 qof ayaa soo dhacday xilli ay markaas uun isku dayaysay inay hawada gasho, waxaana goobta si degdeg ah u gaaray baabuurta dab-damiska iyo kooxaha gurmadka ee garoonka. ​Mas’uuliyiinta shirkadda Star Sky ayaa xaqiijiyay in dhammaan rakaabkii iyo shaqaalihii saarnaa diyaaradda ay nabad qabaan, iyadoo aaney jirin wax khasaare nafo ah oo ka dhashay dhacdadan. In kastoo diyaaraddu ay burbur la kulantay, haddana gurmadka degdegga ah ee lala gaaray ayaa ka hortagay in xaaladdu ka sii darto. Waxaa hadda socda baaritaanno ay sameynayaan mas’uuliyiinta duulista hawada si loo ogaado sababta rasmiga ah ee keentay in diyaaraddu ay soo dhacdo ka hor inta aysan si buuxda u kicin. Source: goobjoog.com

Subscribe to keep reading Become a paid subscriber to get access to the rest of this post and other exclusive content. Subscribe Source: goobjoog.com

Hordhac Buugga Baadi-Goobka Nabada Geeska, waa buug dhigaal taariikheed ah, oo uu dhowaan qoray Danjire Maxamed Cabdi Afey. Buuggu waxa uu ka faaloonayaa shaqadii uu Danjire Afey soo qabtay muddo ku dhow labaatan sanno. Buuggu waxa uu daboolka ka rogayaa dadaalkii loo soo maray dawlad-dhiska Soomaaliya iyo dabino badan oo loo qoolay. Qoruhu waxa uu muujiyey xilkasnimo, xeeladaha xalinta khilaafaadka, iyo qar-iska xoornimo uu u galay xal u helida Soomaaliya. Daacadnimada, dadnimada, damiirka iyo danqashada ee qoraha waxa ay door wayn ka qaadatay yagleelidii dawalda Soomaaliya iyo dalwad-goboleeyada Soomaaliyeed intooda badan. Waxa uu qoruhu halis u geliey naftiisa sidii loo xaliyey colaado badan iyo doonista dad badan oo dawlad dhiska looga baahnaa. Qoruhu waxa uu kulansaday karti iyo aqoon, sidoo kale waxa soo maray fursado shaqo oo u sahlay inuu ka miro dhaliyo dareenkiisa, sida in uu noqday wasiir-ku-xigeenka arrimaha dibada ee Kenya oo loo idmaday in uu Kenya ku metalo xafladii caleemo saarka ee shirkii Carta, iyo ka qayb -galka shirkii Qaramada Midoobay ee sannadkii 2002dii, taas oo uu ku metelayey dalka Kenya, taas oo fursad u siisay in uu arrimaha Soomaaliya kala hadlo dad badan. Sidoo kale, inuu noqday safiirka Kenya ee dalka Soomaaliya, ergayga gaarka ah ee Soomaaliya ee urur-goboleedka IGAD iyo ergay arrimaha qaxootiga ee hayd’ada qaxootiga aduunka u qaabilsan Soomaaliya iyo Yaman. Buuggu waxa uu xanbaarsan yahay sheekooyin badan oo taariikhdu qorayso, iyo casharo badan oo laga baran karo dhaqanka siyaasiga iyo Soomaalida. Buuggu waxa uu ka kooban yahay 330 bog iyo 13 cutub. Dul-marka Dulucda Buugga Qoraagu waxa uu buuggiisa ku bilaabay taariikh nololeedkiisa oo kooban (sida dhalashada, waxbarashada, shaqada, yagleedida reerka iyo bilowgii gelista siyaasadda). Qoruhu waxa uu ku dhashay miyiga deegaanka Turguda ee koonfurta Wajeer, goor jilaal ah oo reerku geedi yahay. Xilliga uu dhashay qoraagu waxa ay ahayd xilli adag, oo jiilal ah oo ay jirtay colaad ay dawlada Kenya ku beegsanaysay dadka Soomaaliyeed iyo dadyowgii kale ee la dubnaa (Booran, Reer Diinle iyo Gabra) oo doonayey in ay la midoobaan Soomaaliya. Taariikh ahaan dhalashada qoruhu waxa ay ku began tahay 1968-dii, taas oo laga soo dheegtay xilli ay da’day dayr caan ah iyo colaadii jirtay oo loo bixiyey Joon-ka-carar. Qiyaastii qaranigii 17-aad ayaa qayska uu ka soo jeedo quruhu ka soo hayaameen deegaanka Wardheer ee gobolka Doolo. Qoraagu waxaa uu si kooban u iftiimiyey halgalnkii xoriyad doonka ee NFD, dhibtadii iyo tacadiyadii loo geysan jiray dadka (xasuuqyadii: Gaarisa 1980, Wajeer 1982, Mandheera 1984), sidii dadka reer NFD ay ugu halgamayeen in ay la midoobaan Soomaaliya, taageeradii dawladdii Soomaaliya iyo sidii uu heshiiskii Caruusha (1967) uu dhabarka uga jebiyey halgankii iyo himiladii ku biirista Soomaaliweyn. Abaar dhacday sannadkii 1972-dii, ayaa keentay in qoyska qoruhu ay degaan magaalada Gaarisa. Aadan Afey oo ahaa qoraha adeerkiis ayaa saldhig u ahaa nolosha qoyska reer Afey iyo waxbarashada qoraha. Qorahu adeeriis Aadan waxaa loo bedelay Mandheera Sannadkii 1975, halkaas oo uu qoruhu ka dhamaystay waxbarashada dugsiga hoose iyo dhexe. Waxa uu dugsiga sare ku dhamaystay sannadkii 1986 dugsiga Sanbunley oo qiyaastii 10 km ka xigta koonfurta Wajeer. Ka dibna dugsiga sare ee heerkiisa labaad ka bilaabay Dugsiga Sare Nayroobi (Nairobi High School) ee magaalada Nayroobi. Xilligaas nidaamka waxbarashada ee Kenya waxa uu ahaa 13 sanno (7+4+2). Qoraagu waxa uu maanka ku hayey duruufaha qoyskiisa iyo deegaankiisa, waxa uu jeclaa inuu barto sharciga, hase yeeshee waxa uu jaamacada Keenyaata (Kenyatta University) ka helay culuumta siyaasadda. Intii uu jaamacadda dhiganayey waxa uu noqday guddoomiyaha ururka ardayda gobolka waqooyi-Bari ee Kenya, taas oo uu ka ogaaday sida ay qabyaaladu Soomaalida u kala qaybiso, weliba arday aad u tiro yar oo tacliinta sare dhigta. Waxa kale oo uu arrintaas ku helay fursada uu ku dhiirigeliyo ardayda gobolka Waqooyi-Bari. Markii uu dhamaystay jaamacada sannadkii 1992-dii, waxa uu bilaabay in uu furto xafiiska safarada iyo isgaarsiinta. Markii uu dareemay inuu la soo bixi karo nolol maalmeedkiisa ayuu reer dhistay sannadkii 1995-tii. Hamiga labaad ee qoruhu waxa uu ahaa in uu ku biiro siyaasadda Kenya si uu ugu adeego dadka reer Waqooyi-Bari. Arrintaas waxaa aad ugu dhiirigeliyey soocelintii lacag loo xukumay nin macallin ah oo reer Wajeer ahaa oo uu qareenkiisii dhacay. Dhacdadaasi waxa ay abuurtay in Afey aad looga jeclaado deegaankiisii, laguna dhiirigeliyo ka qayb galka siyaasada. Sidoo kale, intii uu guddoomiyaha ahaa ayuu waxa uu kasbaday sumcad badan. Intii uu ku jiray soo celinta lacagta macallinka laga dhacay, qoruhu waxa uu fahmay sida uu siyaasigu wax ugu qaban karo dadkiisa, maadaama uu xildhibaan kala shaqeeyey dacwada soo celinta lacagta. Sannadkii 1997-dii, ayaa Afey loo doortay xildhibaanka koonfurta Wajeer oo ay afar reer ku tartamaan (Maxamed Subeer, Muqaabil, Bah-geri iyo Geri), weliba waxaa tartamayey xildhibaankii xilka hayey iyo xildhibaan hore. Sidoo kale waxa laga dhigay wasiir-ku-xigeenka iskaashatooyinka, bilo ka dibna wasiir-ku-xigeenka deegaanka, todobo bilood ka dibna wuxuu noqday wasiir-ku-xigeenka arrimaha dibada. Sida uu qoruhu sheegay, labo dhacdo oo waaweyn ayaa soo maray deegaanka Waqooyi-Bari intii uu wasiirka ahaa. Tan hore, waxay ahayd daadad ku soo rogmaday deegaanka oo xayiray isku socodka , taas oo uu ka shaqeeyey in la adeegsado diyaarado si dadka cuntada loogu qaybiyo. Tan kale waxa ay ahayd in uu naftiisa iyo xilkiisa khatar u geliyey in uu u tilaabo xadka Soomaaliya ee Diif, si loo dayac tiro ceelal ku yaalay guddaha Soomaaliaya oo ay biyo la’aan ba’an ka jirtay. Arrinta kale ee xusidda mudan, waxa ay ahayd in uusan wargelin madaxweynaha Kenya, taas oo ay dad mucaarad ku ahaa ay uga faa’iidaysteen in ay dacwad ka gudbiyaan. Waxayaabaha kale ee uu qabtay Afey waxaa ka mid ah, dhisida hay’ad samofal, abuurista fursado shaqo iyo waxbarasho. Shirarkii Carta iyo Eldoter Qoruhu waxa uu cutubyada 4-aad ilaa 8-aad, kaga hadlayaa dhacdooyinkii shirarkii Carta, Eldoret, iyo Mbagathi, xulistii baarlamaankii 2-aad, doorashadii madaxtinimada, kulankii Cabdiqaasim iyo Cabdulaahi Yuusuf oo saldhig u ahaa miro dhalka shirkii Mbagathi iyo qodobo kale. Qoruhu waxa uu qirey in khudbadii qiirada badnayd ee madaxweynaha Jabuuti uu ka jeediyey golaha Qaramada Midoobay sannadkii 1999-kii, ay ahayd shidaalka dhaqaajiyey qabashadii shirkii Carta. Qoraagu, isaga oo ah wasiir-ku-xigeenka arrimaha dibada ee Kenya, ayaa loo idmaday inuu hogaamiyo waftiga Kenya ee ka qayb gelaya xaflada caleema-saarka madaxweyne Cabdiqaasim. Waxyaabaha uu hoosta ka xariiqay qoruhu waxa ka mid ah in uu dhex fariistay Sanaawi (Zenawi) iyo Afawerqe (Afwerki) oo aan wada hadlin, indhaha isku eegi karin. Sidoo kale in labaduba ay ka gaabsadeen in ay ka hadlaan xaflada. Qoraagu waxa uu goobtaas ka jeediyey khudbad qiimo iyo qiiro lahayd, isaga oo ku daray khudbada waxyaabo badan oo uu san horey u soo qoran, hase heeshee dareenkiisa ka dhashay, waxa uuna si cad u sheegay in ay dawlada Kenya taageersan tahay dawlada Soomaaliya ee la dhisay. Sanaawi (Zenawi) oo maalin ka dib dalka Burindi kula kulmay madaxweynaha Kenya, Moi ayaa ku yiri: “Ninka dhalinyarada (Afey) ah ee soo dirtay, ma malaynayo inuu fahmayo wixii meesha ka dhacay, fadlan taxadar”. Arrintaasi waxa ay keentay in ay dood adag ka dhex abuurto Afey (qoraha) iyo Madaxweyn Moi. Afey markii uu la kulmay maxdaxweyne Moi, waxaa lagu yiri: “Warkaagu waa kaa soo horeeyey”. Afey si xamaasad leh ayuu ugu sheegay Moi wixii ka dhacay Carta iyo fariinta uu gudbiyey. Moi ayaa ugu jawaabey;” …. Laakiin waxaa la ii sheegay in ay meesha ka dhalatay dawlad islaami ah oo gobolka khatar ku ah”. Afey ayaa ku warceliyey: “Dal muslim ah weeye dalka dawlada dhistay, waajibkeenuna waa in aan garab istaagno”. Moi (oo indha giir iska kiciyey) ayaa yiri:” …taxadar, raysul wasaaraha Itoobiya ma taageerin natiijadii shirka”. Markale ayaa Afey oo difaacaya arrinta yiri: “Waxaan sheegay in Kenya ay wax la qabanayso dalwada la dhisay”. Ka dibna Moi ayaa si adag u yiri: “.. maya, maya, arrinta aan hoos u dhigno..” Arrintaasi welwel ayey ku abuurtay Afey, isaga oo ka danqanaya dhibka haysta Soomaaliya iyo sida loo hortaagan yahay xalkiisa. Maalo ka dib, dawlada Itoobiya ayaa sheegtay in Kenya iyo Itoobiya aysan taageerin natiijadii Shirkii Carta. Afey ayaa mar kale idaacada BBC ka sheegay in Kenya ay taageersan tahay dawlada lagu soo dhisay Carta. Sirdoonka Itoobiya ayaa soo tarjumay warkii Afey oo u gudibyey Kenya. Moi ayaa u yeeray Afey oo ku yiri: “….sow kuma oran arrintaas mar kale ha ka hadlin”. Afey ayaa igu jawaabay idaacada ayaa ila soo xiriirtay, aniguna go’aankii aad ii dhiibtay ayaan u sheegay. Mio ayaa yiri ; “… Haa…laakiin, arrintaas dib ayaan u qiimayn, waana kaala taliyey” Afey waxa uu isku deyey in uu sharxo in aysan Soomaalidu dhib u arag Kenya, sabab loola dagaalna aysan jirin. Moi (oo indho-cadaynaya) ayaa yiri:”…. Waan kuu sheegay arrintaas ka gaabso”. Labada jeer ee uu Afey la kulmay Moi, waxa la fadhiyey madaxii sirdoonka ee Kenya”. Afey oo dareemaya in Moi xilka ka degayo, ayaa kula taliyey inuu Soomaalida shir u qabto, waxa uuna u qoray warqad. Ka dibna, shirkii IGAD ee Diseember 2001, ayaa Kenya loo xilsaaray in ay shir u qabato Soomaalida. Afey awood buuxda ayaa loo siiyey qabanqaabadda shirka. Waxaana la go’aansaday in shirka lagu qabto Eldoret, arrimo la xiriira amaanka, dhaqalaha iyo xushmaynta madaxweynaha oo reer Eldoret ah. Bartamihii sannadkii 2002-ka, ayaa Afey ugu tegay Shaati Gaduud degmada Waajid, si uu ugu martiqaado shirka Eldoret. Dood dheer ka dib Afey waxa uu ku qanciyey Shaati Gaduud in uu raaco, ka dibna waxa uu la kulmay madaxweynaha Kenya. Moi ayaa yiri: “Waxaan rabaa in aad igala shaqayso sidii Soomaaliya dawlada loogu dhisi lahaa, sannadka ayaan xukunka ka degayaa, oday Afrikaan ah baan ahay, derisna waa nahay, marka dib-u-heshisiinta iyo nabada igala shaqee”. Shaati Gaduud ayaa mahadcelin ka dib yiri: “Odey Afrikaan ah ayaad tahay, waxaad ku amaanan tahay martigelinta qaxootiga Soomaaliyeed, …. waxaan metalaa bulshada RRA, waxaan ku jirnaa dagaal, waqti aan nabad iyo dawladnimo ka shaqeeyo ma joogo, waxaan rabaa in aan deg deg u noqdo, waxaan rabaa in aad na siiso hub, saad, shidaal iyo dhaqaale aan isku difaacno.. “Afey waxaa ku adkaatey tarjumida hadalkaas, xooga ayuu aamusay oo waxa uu u sheegay Shaati Gaduud in hadalku adag yahay. Shaati Gaduud inta uu carooday ayuu yiri: “…Adigu fariintayda gudbi”. Moi oo dareen galay ayaa yiri: “maxa dhacay?… ma ku hadli karaa af Ingiriiska…. “Shaati Gaduud ayaa yiri: “Maya, kuma fiicni ku hadalka Ingiriiska”. Ugu dambeyntii Afey waxa uu tarjumay hadalkii Shaati Gaduud. Moi ayaa cabaar aamusay, ka dib waxa uu yiri: “Anigu waxa aan rabaa nabad, kuuguma yeerin in aad dagaal gasho, waxa aad ka cabanayso waxaa lagu sixi karaa hanaan dawladeed, in dawlad la helo waa muhiim, waan og nahay in Soomalidu is dagaasho, xalku waa dawlad xoog leh oo xalisa khilaafaadka”. Ka dibna, Shaati Gaduud waa uu aqbalay, waxaana lagu qanciyey in wixii uu ka cabanayo uu ka sheegto shirka. Shirkii waxa uu furmay Oktoobar 2002, hase yeeshee muran xoogan ayaa ka dhex socday shirka, taas oo ay sabab u ahayd Itoobiya oo taageeraysa hoggaamiye kooxeedyada. Sidoo kale, shirku ma lahayn qorshe cad oo lagu socodsiiyo. Kaftankii Afey iyo Musafeeni (Museveni), ayaa Afey ka codsaday in Musafeeni la hadlo hoggaamiye kooxeedyada, madaama uu yaqaano afka jabhadaha. Ugu horeyna shirka waxaa lagu saxiixday xabad joojin. Afey waxa uu mar kale nasiib u helay in uu Kenya ku melato shirkii Qaramada Midoobay ee 2002-dii. Qoraagu waxa uu sheegay in isaga oo sita baasaboor diblimaasi ah (Diplomatic Passport) oo wafti hoogaaminaya, si adag loo hubinayey dal-ku-galkiisa, lana weydiiyey inuu Soomaali yahay. Sidaas darteed, qoruhu waxa uu hoosta ka xariiqay in qofka Soomaaliga ah meel kasta lagu weydiinayo su’aalaha la weydiiyey. Arrinta kale ee xusida mudan, waxa ay tahay in iyaga oo afar Soomaali ah (Kenya, Itoobiya, Jabuuti iyo Soomaaliya) ay isku afgaran waayeen ka hadalka arrinta Soomaaliya, ka dibna ay go’aan ku gaareen in ay IGAD go’aan ka gaarto arrimaha Soomaaliya. Markii uu dhammaday shirka Qaramada Midoobay, Afey waxa uu dalka Faransiiska kula kulmay madaxweyne Moi, iyaga oo iska xog wareystay doorashadii Kenya. Afey waxaa loo soo bandhigay in uu wax ka dhiso Uhuru, iyo in uu la shaqeeyo raga ay ka mid yihiin Ruto oo uu Moi u gardaadinayo madaxnimada Kenya. Sidoo kale, waxa loo balan qaanday in la siinayo xildhibaan oo aan xisbiga gudihiisa lagala tartamayn. Taas oo burtay, ka dib markii odayaal Soomaali ah ay ku cadeediyeen in xildhibaan kale la siiyo warqada, iyaga oo welwel ka qabay in Afey haddii uu xildhibaan helo, uu si toos ah u qaadanayo wasiirka Waqooyi Bari. Mar kale ayaa Afey lagu qanciyey in la siinayo xildhibaanada ay xisbiyadu soo xulaan iyo wasiir si uu ula shaqeeyo xisibiga KANU. Afey waxa ay ku keentay ciilqab iyo niyad jab, ka dib markii looga baxay balantii labaad. Shir jaraa’id ayuu gurigiisa ku qabtay, kaas oo uu ku sheegay inuu ka baxay xibiga KANU, wuxuuna dhaleeceeyey xisbigii guuldareystay. Boggaga hore ee wargeysyadii ka soo baxayey Kenya ayaa lagu qoray warkaas. Arritaasi waxa ay Afey siisay fursad siyaasadeed iyo taageero uu ka helo dadka Soomaaliyeed. Xisbigii talada dalka Kenya qabsaday ee NARC ayaa aad ula dhacay war-saxaafadeedkii Afey, taas oo keenay in madax sare oo ay horey u soo wada shaqeeyeen iyo kuwo ay aqoon isku lahaayeen oo ka tirsan xisbiga talada haya ay ka codsadeen inuu la shaqeeyo, taas oo uu aqbalay. Sidoo kale waxa Afey talo laga weydiiyeen cida loo xilsaarayo shirkii Eldoret oo muddo jiitamayey. Xog waran ka dib, waxa uu Afey soo jeediyey in Danjire, Kiblagat (Kiplagat) oo ahaa rug-cadaa ku waanagsan xallinta khilaafaadka laga dhigo ergayga shirka. Markii la magacaabay Kiblagat, waxa uu shirkii u raray Mbagathi. July 2003, ayaa loo sheegay in loo magacaabay safiirka dalka Soomaaliya. Ka dibna waxaa loo xaqiiyey magacaabistiisii, taas oo lagu doortay in Soomaalida la tuso sida ay Kenya daacad uga tahay iyo ergaygii shirka oo fahmi waayey Soomaalida. Afey waxa u aqbalay jagadii loo magacaabay, waxase uu caqabad kala kulmay Danjire Kiblagat oo saamayn weyn ku lahaa wasaaradda arrimaha dibada oo curyaamiyey shaqadii safaarada, iyo dawlada Itoobiya oo ka xumayd in qof Soomaali ah loo magacaabo arrimaha Soomaaliya iyo Afey oo ay horey ugu barteen shirkii Carta. Waxaa kale oo jirtay in uusan helin xafiis iyo kharash uu ku shaqeeyo mudo lix bilood ku dhow. Maalinta dabaal-dega xoriyada ee Kenya ayuu la kulmay madaxweyne Kibaaki oo uu u sheegay inuusan shaqayn, maadaama aan xafiis iyo hawl socodsiin la siin. Wasiirkii iyo xog-hayaha arrimaha dibada ayaa arrintaas u qaatay dacwad oo ka xumaaday, haseyeeshe waxa ay dhalisay in miisaaniyada, xafiis iyo gaadiid la siiyo safaarada. Arrimaha uu wax ka qabtay waxaa ka mid ahaa samaynta Alien Card, kaas oo Soomaalida sharci-darada ku joogtay Nayroobi ka caawinaysay in ay ku shaqaystaan ama ay wax ku bartaan. Itoobiya iyo Jabuuti oo la kala safnaa kooxaha siyaasada Soomaaliya ayaa sababay in uu shirkii socon waayey. Marar badan ayaa la kala jiiday labada safiir ee Itoobiya iyo Jabuuti, oo weliba asal ahaan Soomaali ahaa. Prof. Cabdi Ismaaciil ayaa kula taliyey Afey in uu shirka wax ka qabto, kaas oo ay Itoobiya faragelin qaawan ku hayso. Afey waxa uu Safiirada Itoobiya iyo Jabuuti ku yiri: “Waxa aynu nahay Soomaali, mustaqbalka Soomaaliya ayaa meesha looga tashanayaa, ee meesha aan ka saarno danaha dawladaha aan ka socono”. Dhinaca kale, waxa jiray qaar ka mid ah ergada oo Afey ku eedeeyey inuu dhinac la safan yahay. Xaaladda shirka ayaa cakirantay, hawl-wadeenadii shirku waxa ay Kibaaki talo ku siiyeen in shirka dhiig cusub lagu shubo oo la marti-qaado madaxda IGAD. Waxaa adkaatay sidii madaxweyne Cabdiqaasim loo gaarsiin lahaa casumaada, ka dibna Kibaaki waxa uu ku amray Afey in uu Muqdihso tago. Waxaa safarkii ka baaqday afar qof oo Kiinyaati ah oo raaci lahaa, dhammaantood waxa ay u hareen cabsi ay ka qabaan tegista Muqdisho. Mid ka mid ahaa waxa uu yiri: “Markaan xalay xaaskayga u sheegay in aan Muqdisho tegayo, matag ayey bilowday..”. Arrintaas ka dib, Afey labo wasiir oo ka tirsanaa dawladii Cabdiqaasim ayuu ka codsaday in ay raacaan, kuwaas oo aqbalay. Afey hooyadiis oo ka welweshay safarka Muqdisho ayaa ugu ducaysay “Safar Salaama”, ka dib markii uu ku qanciyey in uu u socdo dan Soomaaliyeed, uuna yahay wiil Soomaaliyeed, haddii uusan qaban shaqadaasna aysan jirin cid kale oo qabanaysa. Maxamed Qanyare oo uu horey ula soo hadlay ayaa garoonka Dayniile ku soo dhoweeyey, kuna soo daray ciidan geeya Hotel Saxafi. Marka hoteelka loo wada waxa hortiisa ka dhacay dagaal ay labo kooxood isku horfadhiyaan. Isla habeenkii waxa uu la kulmay madaxweyne Cabdiqaasim oo dood dheer ka dib ka aqbalay in uu shirka tago. Suxbadiina waxa uu Danjire Afey u gudbay magaalada Kismaayo, si Bare Hiraale ugu casumo ka qayb-galka shirka. 7-dii Janaayo 2004, ayaa shirka la furay, ka dib markii madaxdii la marti-qaaday ay wada yimaadeen. Ka hor inta aysan soo gelin madaxdii IGAD, ayaa Xuseen Caydiid qaatay warqadii uu ku qornaa magacii Madaxweyne Cabdiqaasim iyo calanka Soomaaliya ee maamuus ahaan loo hor dhigay kursiga loogu talo galay madaxweynaha Soomaaliya. Cabdiqaasim ayaa si weyn uga carooday markii dhacdadaas loo sheegay, wuxuuna markiiba sheegay inuu noqonayo, oo uusan joogi karin meel lagu bahdilayo. Danjire Afey waxaa la yaraaday dhulkii, isaga oo dareemaya dhibtii uu ka soo marey keenista Cabdiqaasim. Hase yeeshee waxa uu markiiba ku qanciyey Cabdiqaasim in uu arrinta si deg deg u xalinayo. Markii uu ogaaday in Xuseen Caydiid uu qaatay calanka iyo warqadii magacu ku qornaa, waxa uu Danjire Afey u sheegay Xuseen in uu soo celiyo, hase yeeshee Xuseen waa diiday inuu keeno. Danjire Afey, amar ayuu ku siiyey askartii la socotay inay shaqadooda qabsadaan, isaga oo kula hadlay afka Sawaaxiliga, ka dibna Xuseen si deg deg ayuu u soo celiyey calankii iyo warqadii, isaga oo ku ganuunacaya: “Maxaad ninkaas nooga daba wadaan, madaxweyne nooma aha…”. Sidaas ayuu Danjire Afey ku maareeyey dhacdadaas aadka u xanuujisay. Madaxdii shirka ka hadashay ayaa la dardaarantay ergada, hase yeeshee weli shirku ma degin, oo waxa uu muran ka jiray sida loo wada hadlayo, iyo meesha wax laga soo bilaabayo. Mar kale ayuu shirkii socon waayey, ka dibna wasiirka arrimaha dibada ayaa Danjire Afey weydiiyey sida lagu xalin karo arrimaha taag-taagan. Danjire Afey waxa uu ku taliyey in la wada hadal siiyo Cabdiqaasim iyo Cabdullaahi Yuusuf oo kala hogaamiyaan labada dhinac ee isku haya siyaasadda. Kulankii Cabdiqaasim iyo Cabdulaalhi Yuusuf Markii la isku raacay in lawada hadalsiiyo labada hogaamiye, Danjire Afey waxa uu 10/01/2004 si deg deg ah ula kulmay Cabdiqaasim. Danjire Afey waxa uu Cabdiqaasim ku yiri: “fariin ayaan kaaga wadaa wasiir (Kalonzo) ….. anaga (Kenya) waan rogrognay caqabadaha shirka haysta, xaajada meesha talana waxa ay u dhaxaysaa adiga (Cabdiqaasim) iyo Cabdullaahi Yuusuf, waxa aan rumaysanahay haddii labadiinu aad wada hadashaan in uu shirku dhaqaaqayo. Maxay kula tahay adiga iyo Cabdullaahi Yuusuf haddii aan caawa casho idiin samayno”. Cabdiqaasim oo soo dhoweeyey arrinta ayaa yiri: “Raali ayaan ka ahay ee Cabdullaahi Yuusuf ma ogolaanayaa, …ileen Itoobiya ayaa meesha ku jirtee?” Danjire Afey markii uu Cabdullaahi Yuusuf u sheegay fariintii wasiiraka arrimaha dibada ee Kenya, waxa uu Cabdulaahi Yuusuf ku jawaabay: “Aniguba sidaas ayaan aaminsanhay, ee Cabdiqaasim ma ogolaanayaa in uu ila kulmo”. Labadii hogaamiye ayaa isugu geeyey gurigii wasiirka arrimaha dibada ee Kenya (Kalonzo), iyaga oo lagu soo kala qaaday labo baabuur, oo isku mar la keenay si uusan midkoodna uga shakin in loo shiray. Wasiir Kalonza ayaa hadalkii furey oo ka sheekeeyey xiisada siyaasadda ee Kenya, si loo sameeyo gogoldhig. Bilowgii hore labada hogaamiye isma salaamin, isma eegi karin. Kalonzo ayaa yiri: ”Labadiina odey waxaan idiin ku yeernay, shirka dib u heshiisiinta mudo ayaan wadnay, waxaa galay hakad, markaan qiimeynay arrinta, waxaa noo soo baxday in aad labadiinu wax ka qaban kartaan arrinta shirka, hawshaas in aad fududaysaan, kana talo bixisaan sidii shirku ku socon lahaa”. Ka dibna Cabdiqaasim oo hadalka qaatay ayaa si kooban u yiri: “Aniga iyo Cabdullaahi waa wada hadlaynaa”, ka dibna Cabdulaahi Yuusuf ayaa sidii oo kale yiri. Meel labo qof ku wada hadli karto ayaa laysugu geeyey odayaashii. Mudo hal saac ka badan ayey wada hadlayeen, Cabdiqaasim ayaa hadalka ku bilaabay: “Dawladii Siyaad Bare, adiga iyo kuwo kula mid ah ayaa riday, dhibaatada aan aragno ayaa nagu dhacday, dawlad la’aan ayaan nahay dhawr iyo 10 sanno, Soomaaliya god ayey ku dhacday, hadda oo aan dawlad yar nahay oo caalamku na aqoonsaday, adiga ayaa dabada na haysta, … maxaa kugu diray dawladnimada Soomaaliya?” Cabdullaahi ayaa yiri: “Horta dawladii Siyaad Bare, Soomaali oo dhan baa isugu tagtay oo riday, wax aan keligay mas’uul ka ahay ma ahayn, cid Soomaali ah oo aan la dagaalamin ma jirto. Haddaan ogahay in xaaladu sidaas noqonayso lama dagaalameen, waxaan is lahaa iska bedela keligii taliyaha dalka haystay. Adiga hadda waxaa kugu dhegan waa Hawiyaha Xamar jooga, kuwaas ayaad kari la’dahay in aad dawladnimada ku qanciso, …. ee anigu Garoowe ayaan joogaa oo dhib kuguma hayo”. Cabdiqaasim ayaa hadalkii dhexgalay oo yiri: “Adiga iyo kuwa aad sheegayso ee Xamar jooga ayaa Itoobiya u tegay, si loo burburiyo dawladnimada”. Cabdullaahi ayaa yiri: “Meesha waxba kama qaban kartide, waad ku fashilantaye, aan dawlad cusub dhisno”. Cabdiqaasim ayaa ku warceliyey: “Ma xuma, aan ka tago xilkeyga, balse doorasho ha la galo oo nidaam ha la igu bedelo, iska tag war ma aha, …. shirkan aan fadhino aan xoojino oo heshiis gaarno”. Waxa uu kusii daray: “Musharax ayaan ahay, ee ma balan qaadaysaa haddii aan ku guuleysto, in aadan qori dambe qaadan oo aad ila shaqayso”. Cabdullaahi ayaa yiri: “Waan balanqaadayaa in aan kulo shaqaynayo, ee aniguna musharax baan ahay ee haddii aan doorashada ku guulaysto, ma balanqaadaysaa in aad ila shaqayso”. Cabdiqaasim ayaa yiri: “haa, waan balan qaadayaaye, ee aan ka heshiino qodobada aan isku hayno”. Inta doodani socoto Danjire Afey iyo Kalonzo dooda ayey si dhow ula socdaan. Danjire Afey markii uu maqlay doodaas, qosal ayuu la dhacay, ka dibna, waxa uu u sheegay Kalonzo in ay odayaashu isfahmeen, ka dib markii Kalonzo uu weydiiyey waxa uu ku qoslay. Kalonzo, ayaa yiri: “Sidaan rabnay weeye, shirku waa inoo soconayaa…” Ka dibna shirkii waxa ku soo biiray Kalonzo iyo Danjire Afey. Cabdiqaasim ayaa ku bilaabay haddalkii: “Waan heshiinay aniga iyo Cabdullaahi, ee aan shirka balaarino oo aan ku soo darno saxiibada labada dhinac, …. anigu waxa aan u yeerayaa raysul wasaare Maxamed Cabdi Yuusuf”. Cabdulaahi ayaa yiri: “Aniguna waxa aan u yeerayaa Maxamed Qanyare”. Kulankii labaad, Cabdiqaasim ayaa sheegay ceebta haysata iyo sida wax looga sugayo, waxa uuna ku taliyey in qodobada laysku hayo laga doodo, kuwaas oo ahaa: (1) Dastuurka, (2) Muddo xileedka, (3) Caasumada, (4)Xulista Baarlamaanka, (5) Afka dawlada iyo (6) Arrinta Soomaliland. In kasta oo ugu dambayntii laysla gartay qodobada sare, haddana waxaa ay dood dheer ka jirtay, nooca dawlad nimada (Dawlada dhexe mise faderaal). Maxamed Qanyare oo doodaas ka dhex muuqday ayaa ku taliyey in tirada baarlamaanka laga dhigo 275 (Carta 245), iyo in go’aanka laga gaaray ay dawlada Kenya u soo jeediso ergada oo ay ka dhigto mid ay dawlada Kenya soo hindistay, si aan loogu arag go’aan ay gaareen afar qof. Taladaas ayey dawladii Kenya qaadatay, ka dibna wasiir Kalonzo iyo Danjire Afey, waxa ay la kumeen, ergadii SRRC, oo sidii lagu taliyey ayey hadalkii ugu soo jeediyeen. Waxay ergadii SRRC weydii waxa ay la tahay. Aamus kooban ka dib, Cabdullaahi Yuusuf ayaa yiri: “War bal waxaad soo malmaluuqdeen ku celiya”, Ka dib markii lagu celiyey ayuu mahadcelin ka dib yiri: “Aniga macquul ayey ila tahay qodobada aad soo jeediseen, aniga oo Puntland wakiil ka ah waan saxiixayaa”. Qanyare oo ku xigsaday ayaa yiri: “Alaylehe meesha waan ku daalnay, waan ku caajisnay, sida aan nahay, ma sii eegan karno, waxa ay keentay dawlada Kenya waa macquul, waan qaatay waan saxiixayaa”. Ka dibna arrintu waxa ay noqotay tusbax furtay oo ergadii SRRC way wada saxiixeen. Markii lala kulmay ergadii dawlada ku-meel-gaarka ahayd, ee sidii oo kale warka loogu soo jeediyey, ayuu Cabdiqaasim yiri: “Soomaali ayaan u danaynaynaa oo waa idinla qaadanay soo-jeedintiina, waadna ku mahadsan tihiin dadaalka aad bixiseen”, waxa uu armay in la saxiixo. Qodabadaasi waxa ay noqdeen axdi qarameedkii lagu heshiiyey. Waxaa lagu heshiiyey in baarlamaanka loo soo xulo hab-beeleed (4.5), waxaana la dhisay gudiga khilafaadka. Hogaamiye kooxeedyada ayaa doonay in ay xildhibaan helaan ama ay qof keensadaan. Tan kale waxaa dhacday in salaadiin magac-u-yaal ah lagu caano shubo, si ay u saxiixaan kurisga xildhibaanka. Qoruhu waxa uu sheegay in beelaha Dilig-Mirifle iyo Dir ay si hufan u soo xuleen xildhibaanadoodii, halka beelaha Daarood iyo Mogadishu Clan ay u adkaatay xulista xildhibaanada. Tusaale ahaan, Hartiga (Daarood), waxa ku legdamayey Cabdullaahi Yuusuf iyo Galayr, halka ay Bare Hiiraale, Maxamuud Siyaad iyo Biixi ay ku hardamayeen xildhibaanda beesha Mareexaan. Dhinaca Absamaha (Darood) waxaa iyana ka jiray muran xoogan. Dhinaca, Hawiyaha, waxaa awood badan lahaa hogaamiye kooxeedyada hubaysan. Sidoo kale, qoruhu waxa uu sheegay in hoogaamiyaasha siyaasadu ay diidanaayeen in dadka aqoon-yahanka ah laga dhigo xildhibaano, isaga oo tusaale u soo qaatay, in Mawliid Macaane diidanaa in Dalxe uu xildhibaan noqdo. Qoruhu waxa uu la yaabay dhacdadii ugubka ahayd ee ku saabsanayd in koox Soomaali ah oo sheeganaysa in ay Kiristaan yihiin, kuwaas cabasho u gudbiyeen Danjire Kiblagat iyo kooxdii keenyanka ahaa ee la shaqaynaysay. Kiblagat iyo kooxdii la shaqaynaysay waxa ay u muujiyeen caadifad, waxa ayna miiska soo saareen dood ah in ay kooxdaasi tahay kuwo diin ahaan looga tiro badan yahay, oo loo baahan yahay in ay helaan xaqooda. Doodaas waxaa lagu soo afjarey in ay xaqooda ay ka doontaan qabiilada ay ka dhasheen, maadaama hab-beeleed wax lagu qaybsaday. Bishii Agoosto 22, 2004 ayaa la dhaariyey xildhibaanadii la soo xulay. Sheekada xiisaha leh waxa ay ahayd markii shiikhii dhaarinayey xildhibaanada, uu kitaabkii dhigay oo uu isaga baxay shirkii markii loo yeeray xildhibaanadii ay isku reerka ahaayeen, isaga oo sheegay in xaq daro lagu soo xulay oo uusan dharinayn. Arrintaas waxa ay wax u dhintay hab socodkii shirka, ka dibna Danjire Afey si deg deg ah ayuu ugu yeeray nin Soomaali ah oo ka mid ahaa shaqaalihii xafiiska ergaya shirka (Kiblagat), ka dibna wax uu u sheegay in uu dhaariyo xildhibaanada, sidaas ayaana lagu dhaariyey xildhibaanadii dhimanaa. Markii xildhibaanadii la dhaariyey waxaa bilowday is xulufaysi iyo hardan loogu jiro doorashada. Ugu horeyntii, waxaa la qabtay doorashadii guddoonka baarlamaanka oo ay ku tartamayeen Shariif Xasan iyo Sh. Aadan Madoobe, taas oo dhacday 15/09/2004 uuna ku guulaystay Shariif Xasan. Arrintaasi waxa ay welwel iyo walaac ku riday Cabdullaahi Yuusuf iyo kooxdii SRRC. Hase yeeshee 10/10/2004, ayaa madaxweyne loo doortay Cabdullaahi Yuusuf oo ay la tartameen 5 qof oo uu ka mid ahaa Cabdiqaasim. Xafaladdii caleemo saarka ayuu ka jeediyey khubad soo jiidatay caalamka iyo dadka Soomaaliyeed. Waxaa ka mid ahaa hadaladiisii: “ … Waxaad igu xaman jirteen in aan ahay nin dagaal, maanta laga bilaabase waxa aan ahay nin nabadeed….”. La soco qaybta labaad

Ankara, Türkiye – 10 Febraayo 2026 – Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (HIQ) iyo Hay’adda Teknolojiyadda iyo Isgaarsiinta ee Jamhuuriyadda Türkiye (BTK) ayaa saxiixay Heshiis Is-Afgarad (MoU) oo lagu xoojinayo iskaashiga labada dhinac ee dhinaca isgaarsiinta elektaroonigga ah. Heshiiskan, Hay’adaha HIQ iyo BTK waxay iska kaashan doonaan dhinacyada ay wada daneynayaan, kuwaas oo ay ka mid yihiin nidaaminta isgaarsiinta dayax-gacmeedka, amniga saaybarka, maareynta hirarka, hirgelinta kaabeyaasha internet-ka baahsan (broadband), amniga iyo adkaysiga shabakadaha iyo adeegyada isgaarsiinta, nidaaminta internet-ka, iyo qoddobo kale oo nidaamineed oo la xiriira isgaarsiinta elektaroonigga ah. Heshiiska Is-Afgaradka waxaa xarunta dhexe ee Hay’adda BTK ee Ankara, ku saxiixay Mudane Mustafa Yaasin Sheikh, Maareeyaha Guud ee Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya, iyo Mudane Ömer Abdullah Karagözoğlu, Guddoomiyaha Hay’adda Teknolojiyadda Macluumaadka iyo Isgaarsiinta ee Jamhuuriyadda Türkiye. Isagoo ka hadlaya heshiiska is-afgaradka, Mudane Ömer Abdullah Karagözoğlu wuxuu yiri: “Annagoo u marayna iskaashigan, waxaan kor u qaadaynaa is-weydaarsiga aqoonta, khibradda nidaamin, si kor loogu qaado qeybaha isgaarsiinta ee mustaqbalka fog ee labada dal ee Türkiye iyo Soomaaliya.” Dhankiisa, Mudane Mustafa Yaasiin Sheekh ayaa ka hadlay muhiimadda heshiiska, isagoo xusay: “Heshiiskani wuxuu xoojinayaa wada-shaqeynta hay’adeed ee u dhexeysa HIQ iyo BTK, wuxuuna taageerayaa dhisidda awoodda shaqaalaha, is-weydaarsiga aqoonta, iyo horumarinta qaab-dhismeedka nidaamin oo wax ku ool ah, taas oo ka qeyb qaadan doonta kobaca iyo casriyeynta qeybaha isgaarsiinta dalkeena.” Kaddib saxiixa heshiiska, Maareeyaha Guud iyo wafdiga uu hoggaaminayo waxay la yeesheen kulammo gaar ah Hay’adda BTK iyo xarumo kale oo hoos yimaada, iyagoo ka qeybqaatay wadahadallo farsamo, aqoon-isweydaarsi, iyo wadaagis khibradeed oo la xiriira hab-dhaqannada nidaamineed, amniga saaybarka, ilaalinta macaamiisha, iyo hab-maamulka internet-ka. Source: goobjoog.com